Ünite 13: Beden, Tıp, Sağlık ve Toplum — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

• Hastalığın üç boyutu olan Disease (tıbbi/nesnel), Illness (öznel/deneyimsel) ve Sickness (toplumsal rol) kavramlarının farklarına mutlaka dikkat edin; sınavda eşleştirme sorusu olarak gelebilir.
• Talcott Parsons'ın 'Hasta Rolü' kavramının işlevselci yaklaşıma ait olduğunu ve hastanın hem hakları (muafiyet) hem de yükümlülükleri (iyileşme çabası, hekime itaat) olduğunu unutmayın.
• Howard Becker'in 'Etiketleme' ve Erving Goffman'ın 'Damga' kuramlarının Sembolik Etkileşimci ekol içerisinde yer aldığını bilmek kuramsal sorularda doğru şıkka ulaşmanızı sağlar.
• Engellilikte 'Tıbbi Model' (bireysel kusur/patoloji) ile 'Sosyal Model' (toplumsal engeller/dışlanma) arasındaki ayrım sınavların en gözde soru alanlarından biridir.
• Michel Foucault'nun 'Biyopolitika' kavramını devletin nüfusu ve bedenleri denetleme teknolojisi olarak kodlayın; nüfus sayımları ve kamu sağlığı bu kavramla ilişkilidir.
• Türkiye'de sağlık sosyolojisinin öncüsü Orhan Türkdoğan'dır ve ilk saha çalışmasını Erzurum köylerinde yapmıştır; bu bilgi kronoloji veya isim sorularında karşınıza çıkabilir.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Önemli Olaylar / Örnekler

• Charles McIntyre (1894)
• Orhan Türkdoğan'ın Saha Araştırması (1964-65)
• Hollingshead ve Redlich Araştırması (1958)
• Dünya Sağlık Örgütü Sağlık Tanımı (2006)
• Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi Eşitsizliği
• Küresel Beş Yaş Altı Çocuk Ölümleri
• Sağlık İşgücünde Kadınların Oranı
• Dicle Üniversitesi HIV Vakası (2018)
• Dünya Engelli Nüfus Oranı
• Türkiye Engelli Nüfusu Tahmini
• UPIAS Bildirgesi (1975)
• Talcott Parsons'ın 'Sosyal Sistem' Kitabı (1951)
• Engels'in 'İşçi Sınıfının Durumu' Çalışması (1844)
• Eşcinselliğin Hastalık Sınıflandırmasından Çıkarılması (1975)
• ABD'de Covid-19 Aşılanma Eşitsizliği