Ünite 6: Din ve Siyaset — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

• Sınavlarda dinin tanımında mutlaka bir 'Tanrı' olma zorunluluğunun bulunmadığı (Budizm örneği) sıkça sorulur; bu detaya dikkat edin.
• Batı Roma ve Doğu Roma (Bizans) arasındaki din-siyaset farkını karıştırmayın: Batı'da kilise siyaseti kontrol ederken, Doğu'da siyaset kiliseyi kontrol etmiştir.
• Osmanlı Devleti'nin resmî mezhebinin Hanefilik olduğunu ve bu mezhebin icma (uzlaşma) ilkesiyle öne çıktığını unutmayın.
• Osmanlı'nın bir teokrasi olmadığını, şeyhülislamlığın padişaha bağlı icrai yetkisi olmayan bir makam olduğunu ve dinsel otoritenin devlet kontrolünde tutulduğunu mutlaka not edin.
• Max Weber'in otorite tiplerinde Osmanlı'nın 'geleneksel otorite', Türkiye Cumhuriyeti'nin ise 'rasyonel otorite' olduğunu kesinlikle bilin.
• Türkiye'de çok partili hayata geçişle birlikte siyasetin ekonomik sınıflar üzerinden değil, sanayileşme eksikliğinden ötürü 'değerler ve din' üzerinden şekillendiğini unutmayın.
• Laiklik kavramının Batı'da kurumsal kiliseye karşı, Türkiye'de ise kurumsal bir kilise olmadığı için dinin siyaset tarafından istismar edilmesini önlemeye yönelik uygulandığını daima akılda tutun.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Önemli Olaylar / Örnekler

• Nehir Boyu İlk Uygarlıklar ve Tarım
• Büyük İskender'in Tanrısallaşma Süreci
• Batı Roma ve Doğu Roma'nın (Bizans) Ayrışması
• Osmanlı'nın Resmî Mezhebi: Hanefilik
• Yavuz Sultan Selim ile Şeyhülislam Ali Cemali Efendi Olayı
• Osmanlı'nın Son Döneminde Üç Siyasal Akım
• Menemen Olayı (Gerici Ayaklanma)
• Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri
• Adnan Menderes'in Uçak Kazası ve Dinî Yorumlar
• 1950 Sonrası Laiklik Karşıtı Soruşturmalar
• Osmanlı'da İkili Hukuk Sistemi
• Cumhuriyet Döneminde Kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı
• 1945-1950 Arası Kurulan Partiler
• Küreselleşme ve Ilımlı İslam Tartışmaları