Ünite 1: Osmanlı Devletinde Sosyal Yapının Oluşumu ve Temelleri — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

• Selçuklulardan Osmanlılara geçişte sosyal devamlılığı sağlayan 4 temel zümreyi (ahiler, gaziler, abdallar, bacılar) ve görev alanlarını mutlaka ezberleyin; sınavda sıkça soru olarak gelir.
• Fakıların (fakihler) sadece dini değil, sosyal hayatı örgütleyen ve hukuki yapıyı belirleyen idari bir zümre olduğunu unutmayın.
• Sürgün politikasının kesinlikle bir cezalandırma yöntemi olmadığını, aksine yeni fethedilen yerlere kalifiye esnaf ve çiftçi yerleştirmek için kullanılan planlı bir iskân tedbiri olduğunu karıştırmayın.
• XVI. yüzyılda Osmanlı nüfusunun %60'ının Müslüman, %40'ının gayrimüslim olduğunu ve modern anlamda bir 'azınlık' kavramı yerine her grubun hak ve sorumluluklarının kanunlarla belirlendiğini unutmayın.
• Osmanlı nüfusunun XVI. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar (Rumeli hariç) genel olarak durağan bir seyir izlediğini, nüfustaki bu durağanlığın savaşlar, salgınlar ve ekonomik şartlardan kaynaklandığını bilinear.
• Köylülerin toprağını terk etmesinin yasak olduğunu ve göç edenlerin 'çift bozan resmi' ödemek zorunda kaldıklarını, bu uygulamanın temel amacının tarımsal üretimi ve vergi gelirlerini korumak olduğunu unutmayın.
• İlk resmi erkek nüfus sayımının II. Mahmut döneminde 1831 yılında yapıldığını ve sadece Anadolu'da 7-7,5 milyon nüfus tahmin edildiğini tarih-padişah eşleştirmesi olarak not edin.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Önemli Olaylar / Örnekler

• İbn Battuta'nın Ahilik Gözlemleri
• Kanuni Dönemi Nüfus Tahmini
• İstanbul'a İlk Göç Yasağı (1567)
• 1831 Tarihli İlk Osmanlı Nüfus Sayımı
• Rumeli İskânı ve Sürgün Politikası
• Osmanlı Toplumunun Dinî Dağılımı
• Birinci Dünya Savaşı Öncesi Nüfus
• Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Nüfus Artışı
• Halep Türkmenlerine Sancaklık Statüsü
• 1720 Sonrası Derbent Teşkilatının Düzenlenmesi
• Anadolu'da Halı ve Kilim İhracatı
• Celali İsyanları ve Nüfusa Etkisi
• Cumhuriyet Dönemi Nüfus Artış Süreci