Ünite 2: İnfazın Genel Şartları ve Cezalar — Önemli Kavramlar

Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra mahkeme tarafından verilen; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi veya düşmesi kararlarını ifade eden yargılama sonu kararıdır.

Hükümlünün ceza infaz kurumuna kabulünde kendisine verilen; infaz defteri numarasını, kuruma giriş ve salıverilme tarihlerini, ceza süresini ve ilgili mahkeme hükmünü içeren resmi belgedir.

Karşı olağan kanun yolları tükenmiş, süre geçirilmiş veya kanun yolu öngörülmemiş olması nedeniyle değiştirilemez ve ertelenemez nitelik kazanmış, infaz edilebilir mahkeme kararıdır.

Yargıtay Ceza Dairelerinden birinin kararına karşı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından 30 gün içinde Yargıtay Ceza Genel Kuruluna başvurulmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur.

İstinaf veya Yargıtay denetiminden geçmeksizin kesinleşen kararlardaki hukuki aykırılıkların giderilmesi amacıyla Adalet Bakanı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından başvurulan olağanüstü yoldur.

Kesinleşmiş bir hükümde kanunda sınırlı sayılan adli hata veya yeni delil gibi sebeplerin ortaya çıkması durumunda, yargılamanın aynı mahkemece baştan tekrarlanmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur.

Hükümlülerin cezalarını toplu koğuşlarda bir arada kalarak çektikleri, hapishanelerin tarihiyle yaşıt olan ve müşterek hapis sistemi olarak da bilinen en eski infaz yöntemidir.

Hükümlülerin gece gündüz tek kişilik hücrelerde tecrit edildiği, gardiyanlar dahil kimseyle görüştürülmediği ve dışarı çıktıklarında tanınmamaları için kukuleta taktırılan dini kökenli hücre sistemidir.

Hükümlülerin geceleri hücrelerinde yalnız kaldıkları, gündüzleri ise tam bir sessizlik ve konuşma yasağı altında atölyelerde toplu olarak çalıştırıldıkları karma infaz sistemidir.

İnfazın ilk aşamada hücre hapsiyle başladığı, hükümlünün iyi haline göre kademeli olarak toplu çalışmaya ve ardından açık cezaevine geçişini sağlayan İrlanda kökenli sistemdir.

Kanunda doğrudan doğruya suçun temel karşılığı olarak öngörülen, hakimin hükmettiği hapis veya adli para cezası gibi birincil yaptırımlardır.

Asli cezaya bağlı olarak uygulanan, tek başına hükmedilmesi mümkün olmayan ve yeni TCK sisteminde büyük oranda güvenlik tedbirine dönüştürülen ek yaptırımlardır.

Kanunda bir suç için hapis veya adli para cezasının alternatif olarak öngörüldüğü ve hakimin bunlardan yalnızca birini tercih etmek zorunda olduğu ceza türüdür.

Hükümlünün hayatı boyunca devam eden, sıkı güvenlik rejimine tabi olarak tek kişilik odalarda çektirilen ve infaz koşulları en ağır olan hapis cezası türüdür.

Hükümlünün hayatı boyunca devam eden ancak ağırlaştırılmış müebbetten farklı olarak süreli hapis cezası infaz rejimine göre çektirilen özgürlüğü bağlayıcı ceza türüdür.

Kanunda aksi belirtilmeyen hallerde alt sınırı bir aydan az, üst sınırı ise yirmi yıldan fazla olamayan özgürlüğü bağlayıcı ceza türüdür.

Mahkemece hükmedilen sonuç süresi bir yıl veya daha az olan ve kanuni şartların varlığı halinde seçenek yaptırımlara çevrilebilen süreli hapis cezasıdır.

Suç karşılığında mahkemece belirlenen gün sayısının, hükümlünün ekonomik durumuna göre takdir edilen günlük miktar ile çarpılması sonucu Devlet Hazinesine ödenen nakdi yaptırımdır.

Altı ay veya daha az süreli hapis cezalarının, hükümlünün sosyal hayatını korumak amacıyla her hafta cuma günü saat 19.00'dan pazar günü saat 19.00'a kadar cezaevinde çektirilmesidir.

Altı ay veya daha az süreli hapis cezalarının, hükümlünün gündüz çalışabilmesi için her gün saat 19.00'dan ertesi gün saat 07.00'ye kadar cezaevinde infaz edilmesidir.

Kanunda belirtilen yaş ve cinsiyet gruplarındaki kişilerin, kısa süreli hapis cezalarını kendi konutlarında denetim altında çekmelerine olanak tanıyan özel infaz usulüdür.