Ünite 5: Borcun Kaynakları (Devam): Haksız Fiil ve Sebepsiz Zenginleşme – Borcun İfası, İfa Edilememesi ve Sona Ermesi — Önemli Kavramlar

Önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğması halinde, işletme sahibinin kusuru aranmaksızın zarardan sorumlu tutulmasını öngören kusursuz sorumluluk esasıdır.

Ayırt etme gücü bulunmayan kişilerin verdikleri zararlardan, kusur ehliyetleri olmamasına rağmen adalet ve hakkaniyet gereği sorumlu tutulmalarıdır.

Zararın doğmasını önlemek için gerekli objektif dikkat ve özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi esasına dayanan kusursuz sorumluluk türüdür.

Çalıştırılan kişinin kendisine verilen işi görürken üçüncü kişilere verdiği zararlardan dolayı adam çalıştıranın özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle sorumlu olmasıdır.

Bir hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişinin, hayvanın kendi içgüdüsel hareketleriyle verdiği zararlardan sorumlu tutulmasıdır.

Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin yapımındaki bozukluklar ya da bakımındaki eksiklikler nedeniyle doğan zararlardan malikin sorumlu olmasıdır.

Ölen kişinin yaşarken sürekli ve düzenli olarak yardım ettiği yakınlarının, ölüm nedeniyle bu yardımdan mahrum kalmaları sonucu uğradıkları dolaylı zarardır.

Haksız fiil veya borca aykırılık nedeniyle kişinin kişilik değerlerinde meydana gelen acı, elem ve ızdırabı hafifletmek amacıyla hakimin hükmettiği parasal veya diğer tatmin yöntemleridir.

Haklı bir hukuki sebep olmaksızın, bir kimsenin malvarlığının başka bir kimsenin malvarlığı aleyhine artması durumudur.

Alacaklının kabulüyle, borçlunun kararlaştırılan edimden tamamen farklı bir edimi teslim ederek borcundan kurtulmasıdır.

Borçlunun alacaklıya borç konusu dışında bir şey teslim etmesi, ancak borcun bu şeyin paraya çevrilip alacağın tahsil edilmesiyle sona ermesidir.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, kendi borcunu ifa etmeyen veya ifayı teklif etmeyen tarafın talebine karşı diğer tarafın borcunu ifadan kaçınma hakkıdır.

Sözleşme kurulduktan sonra taraflardan birinin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde, diğer tarafın kendi hakkı güvenceye alınıncaya kadar edimini ifadan kaçınabilmesidir.

Borçlu tarafından usulüne uygun olarak önerilen ifayı, alacaklının haklı bir sebep olmaksızın kabul etmekten kaçınması durumudur.

Muaccel ve ifası mümkün bir borcun borçlu tarafından zamanında ifa edilmemesi nedeniyle ortaya çıkan gecikme durumudur.

Borç hiç veya gereği gibi ifa edilseydi alacaklının malvarlığının ulaşacağı durum ile mevcut durum arasındaki farktır.

Sözleşmenin kurulacağına duyulan güvenin boşa çıkması veya sözleşmenin geçersizliği nedeniyle uğranılan güven zararıdır.

Birden çok borçlunun her birinin alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olduğu, birinin ifasıyla diğerlerinin de borçtan kurtulduğu ilişkidir.

Sözleşme kurulurken tarafların sözleşmeye bağlanma niyetlerini göstermek amacıyla verdikleri ve kural olarak alacaktan düşülen paradır.

Taraflara sözleşmeden tek taraflı olarak serbestçe dönebilme hakkı tanıyan ve dönen tarafın kaybettiği veya iki katını ödediği paradır.

Borçlunun borca aykırı davranması halinde alacaklıya ödemeyi önceden taahhüt ettiği, asıl borca bağlı fer'i nitelikteki edimdir.

Bir borç ilişkisinden doğan alacak hakkının, alacaklı tarafından borçlunun rızası aranmaksızın yazılı bir sözleşmeyle üçüncü kişiye devredilmesidir.

Borç ilişkisinde borçlu tarafın değişmesi amacıyla üçüncü bir kişinin borçlunun yerine geçerek borcu üstlenmesidir.

Karşılıklı, aynı cinsten ve muaccel iki borcun, taraflardan birinin tek taraflı irade açıklamasıyla az olanı oranında sona erdirilmesidir.

Bir borcun muaccel olmasından itibaren kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle, alacağın dava ve takip edilme kabiliyetini engelleyen def'i hakkıdır.