← Ünite 8

Ünite 8: Beşeri Sermaye Teorisi — Önemli Kavramlar

Beşeri Sermaye
Bireylerin eğitim, yetenek ve deneyim yoluyla kazandıkları, üretkenliklerini ve dolayısıyla gelecekteki kazançlarını artıran nitelikler bütünüdür. Örneğin, bir mühendisin aldığı mesleki eğitim onun beşeri sermayesini oluşturur.
Yapabilirlikler Yaklaşımı
Amartya Sen tarafından geliştirilen, refahı sadece gelirle değil, bireyin 'ne yapmaya veya ne olmaya muktedir olduğu' ile ölçen yaklaşımdır. Örneğin, okuryazar olmak sadece maaşı artırmaz, aynı zamanda bir sözleşmeyi okuyup anlama özgürlüğü sağlar.
Eleme (Screening) Hipotezi
Eğitimin verimliliği doğrudan artırmadığını, işverenlerin adaylar arasında seçim yaparken diplomayı bir 'filtre' olarak kullandığını savunan görüştür. Örneğin, işverenin sadece belirli üniversite mezunlarını mülakata çağırması bir eleme pratiğidir.
Sinyal Fonksiyonu
Eğitim derecesinin, işverene adayın yetkinliği hakkında bilgi veren bir işaret olmasıdır. Örneğin, yüksek lisans diploması, adayın azimli ve zeki olduğuna dair işverene bir sinyal gönderir.
Katmanlı İşgücü Piyasası (SLM)
İşgücü piyasasının birincil (güvenceli, sendikalı) ve ikincil (güvencesiz, esnek) olarak ikiye ayrıldığını savunan kurumcu yaklaşımdır. Örneğin, bir fabrikadaki kadrolu işçi ile günlük yevmiyeli işçi arasındaki uçurum bu piyasa yapısını gösterir.
Kayıp Kadınlar
Amartya Sen'in, kadınların eğitim, sağlık ve politik hayata katılım gibi temel işlevlerden mahrum bırakılmasını ifade etmek için kullandığı kavramdır. Örneğin, kız çocuklarının okula gönderilmemesi onların potansiyel işlevselliklerinin 'kaybolması'dır.
İçsel/Dışsal Fayda
Eğitimin sadece bireye değil, topluma da sağladığı faydalardır. Örneğin, eğitimli bir toplumda suç oranlarının düşmesi eğitimin dışsal bir faydasıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Yaş-Kazanç Profili
Bireyin yaşamı boyunca yaşa bağlı olarak elde ettiği kazanç değişimini gösteren grafiksel eğridir. Örneğin, eğitim düzeyi yüksek olanların yaş-kazanç eğrisi, eğitim düzeyi düşük olanlara göre daha dik bir ivme izler.
Firmaya Özgü Eğitim
Sadece çalışılan kurumda verimliliği artıran, başka işyerlerinde geçerliliği olmayan eğitimdir. Örneğin, bir çalışanın sadece o şirkete özel bir yazılımı kullanmayı öğrenmesi.
Patriyarka
Erkek egemen ideolojinin toplumsal yaşamı, iş bölümünü ve hiyerarşiyi belirlemesi durumudur. Örneğin, 'kadın işi' ve 'erkek işi' ayrımının yapılması patriyarkal bir yapının sonucudur.