Ünite 4: Ekonomik Kalkınma ve Gelir Dağılımı — Önemli Kavramlar
Kalkınma
Bir ekonomide kişi başına gelirin artmasının yanında, ekonomik, sosyal ve kurumsal yapının niteliksel olarak iyileşmesi ve modernleşmesidir. Literatürde standart göstergesi kişi başına düşen GSYİH'dir.
Büyüme
Bir ülkenin belirli bir dönemde ürettiği mal ve hizmetlerin miktarında meydana gelen nicel artıştır. Genellikle reel GSYİH artış oranı ile ölçülür.
Gelir Dağılımı
Bir ülkede yaratılan millî gelirin bireyler, hanehalkları veya üretim faktörleri arasında nasıl paylaşıldığını gösteren ekonomik kavramdır.
Gini Katsayısı
Gelir dağılımı eşitsizliğini ölçmede en yaygın kullanılan göstergedir. Tam eşitlik durumunda 0 (sıfır), tam eşitsizlik (tüm gelirin tek kişide toplanması) durumunda 1 (bir) değerini alır.
Kuznets Hipotezi (Ters-U Eğrisi)
Simon Kuznets tarafından 1955'te geliştirilen, kalkınmanın erken aşamalarında büyümeyle birlikte gelir eşitsizliğinin artacağını, belirli bir gelir eşiğinden sonra ise eşitsizliğin azalacağını ileri süren hipotezdir.
Gelir Getiren Varlıklar
Kamu ve özel kesime ait bono, tahvil, hisse senedi gibi finansal araçlar ile her türlü gayrimenkul ve mülkiyet ortaklıklarını kapsayan varlık grubudur.
Ampirik Çalışma
Gözlem, deney ve ölçümler yoluyla elde edilen somut veriler ışığında olguları tanımlamak, neden-sonuç ilişkilerini test etmek ve öngörüde bulunmak amacıyla yapılan araştırmadır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Emeğin Marjinal Ürün Hasılatı
İlave bir birim emek istihdamının toplam üretim hasılatında yarattığı parasal değişimdir. Marjinal fiziki ürün ile ürünün piyasa fiyatının çarpılmasıyla hesaplanır.
Durağan Hâl Dengesi
Solow Neoklasik büyüme modelinde, kişi başına sermaye stokunun ve kişi başına üretimin zaman içinde değişmediği uzun dönemli kararlı denge durumudur.
Beşerî Sermaye Yatırımları
Bireylerin üretkenliğini, becerilerini ve gelecekte elde edecekleri gelirleri artırmaya yönelik eğitim, sağlık ve mesleki eğitim harcamalarının tamamıdır.
Yatay Kesit Analizi
Tek bir zaman noktasında veya dönemde, farklı birimlere (ülkeler, hanehalkları, firmalar) ait verilerin incelenmesine dayanan ekonometrik analiz yöntemidir.
Yüzde Paylar Analizi
Nüfusun en düşük gelirliden en yüksek gelirliye doğru sıralanarak %20'lik, %10'luk veya %5'lik dilimlere ayrılması ve bu dilimlerin toplam gelirden aldıkları payların karşılaştırılmasıdır.
Asimetrik Bilgi
Piyasadaki taraflardan birinin (örneğin kredi veren banka veya borç alan kişi) diğerine göre işlemle ilgili daha fazla veya daha doğru bilgiye sahip olması durumudur; piyasa başarısızlığına yol açar.
Medyan Seçmen
Seçmenlerin siyasi ve ekonomik tercih yelpazesinde tam ortada yer alan seçmendir. Çoğunluk kuralının geçerli olduğu demokratik sistemlerde kararları belirleyici güce sahiptir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Lobicilik
Organize olmuş çıkar gruplarının, kendi özel menfaatleri doğrultusunda hükûmet kararlarını ve yasama süreçlerini etkilemek amacıyla yürüttükleri faaliyetlerdir.
Kredi Piyasası Aksaklıkları Modeli
Eksik bilgi nedeniyle kredilerin yeteneğe göre değil teminata (servete) göre dağıtıldığını, bu durumun yoksulların üretken yatırımlar yapmasını engelleyerek büyümeyi düşürdüğünü savunan modeldir.
Politik Ekonomi Modeli
Gelir eşitsizliği arttıkça medyan seçmenin daha yüksek vergi ve yeniden dağıtım talep edeceğini, bu vergilerin de yatırım güdüsünü kırarak büyümeyi yavaşlatacağını ileri süren modeldir.
Sosyal Kargaşa Modeli
Gelir eşitsizliğinin suçu, toplumsal huzursuzlukları ve siyasi istikrarsızlığı artırarak mülkiyet haklarını tehdit ettiğini ve bu yolla yatırımları düşürüp büyümeyi engellediğini açıklayan modeldir.