Muhasebeİşletmede gerçekleşen finansal nitelikli olayların tanımlanması, ölçülerek kayda alınması, analiz edilip yorumlanması ve karar vericilere iletilmesini kapsayan bir bilgi sistemidir. Örnek olarak, bir fabrikanın hammadde alımının defterlere kaydedilmesi muhasebe kapsamındadır.
Yönetim Muhasebesiİşletme içi bilgi kullanıcılarının (yöneticilerin) planlama, yürütme ve kontrol faaliyetleri için ihtiyaç duydukáları maliyet analizleri, bütçeler ve kârlılık raporları üreten muhasebe alt dalıdır. Örneğin, bir ürün grubunun üretim maliyetini hesaplamak yönetim muhasebesinin alanıdır.
Finansal Muhasebeİşletme dışı bilgi kullanıcılarının bilgi ihtiyacını karşılamak üzere genel amaçlı finansal tablolar (bilanço, gelir tablosu vb.) düzenleyen muhasebe alanıdır. Örneğin, banka kredisi almak için hazırlanan bilançolar finansal muhasebe kapsamında sunulur.
İlgililikMuhasebe bilgisinin gelecekteki olayları tahmin etme veya geçmiş olayları doğrulama gücüne sahip olarak kararları etkileyebilme niteliğidir. Örneğin, gelecek yılın kârını öngörmeye yarayan veriler ilgili bilgi taşır.
GüvenilirlikMuhasebe bilgisinin önemli hata ve önyargı içermemesi, sunulmak istenen gerçeği sadakatle yansıtması durumudur. Örneğin, faturalarla belgelenmiş işlemler güvenilir muhasebe verisi oluşturur.
KarşılaştırılabilirlikFinansal bilgilerin aynı işletmenin farklı dönemleri veya farklı işletmeler arasında kıyaslanabilmesini sağlayan tutarlı ölçüm ve sunuş usulleridir. Örneğin, son 5 yıllık satış eğilimini izlemek bu nitelikle mümkündür.
AnlaşılabilirlikFinansal tabloların ve raporların, ilgili tarafların kolayca anlayabileceği kadar açık ve net bir dil ve formatta sunulmasıdır.
Muhasebe Süreci (Döngüsü)Dönem başından dönem sonuna kadar finansal nitelikli işlemlerin belgelere dayanarak yevmiye defterine kaydedilmesi, büyük deftere aktarılması, mizanlar ve envanter işlemleri yoluyla finansal tabloların hazırlanması sürecidir.
Temel Muhasebe Eşitliğiİşletmenin varlıkları ile kaynaklarının her an birbirine eşit olması gerektiğini ifade eden 'Varlıklar = Borçlar + Sermaye' denklemidir. Örneğin, 100 TL varlığı olan bir işletmenin 40 TL borcu varsa 60 TL öz kaynak/sermayesi olmak zorundadır.
Bilanço (Finansal Durum Tablosu)İşletmenin belirli bir tarih itibarıyla sahip olduğu varlıkları ile bu varlıkların finansmanında kullanılan yabancı ve öz kaynakları bir arada gösteren statik tablodur. Örneğin, 31.12.2011 tarihli bilanço işletmenin o andaki mali fotoğrafını verir.
Dönen VarlıklarBir faaliyet dönemi içinde paraya çevrilecek, kullanılacak veya tüketilecek likiditesi yüksek varlık unsurlarıdır. Örneğin, kasa, banka, ticari alacaklar ve stoklar dönen varlıktır.
Duran VarlıklarBir faaliyet döneminden uzun süreyle işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve hemen paraya çevrilmesi beklenmeyen varlıklardır. Örneğin, arsalar, binalar, makineler ve demirbaşlar duran varlıklar arasında yer alır.
Yabancı Kaynaklarİşletmenin üçüncü şahıslardan borç şeklinde sağladığı ve vadesi geldiğinde geri ödenmek zorunda olan kaynaklardır. Kısa vadeli (1 yıldan kısa) ve uzun vadeli olarak ikiye ayrılır.
Öz Kaynaklar (Öz Sermaye)İşletme sahiplerinin varlıklar üzerindeki haklarını ifade eden; ödenmiş sermaye, kâr yedekleri ve dönem net kârını kapsayan kaynak unsurudur. Örneğin, ortakların koyduğu sermaye artı dağıtılmamış kârlar öz kaynakları oluşturur.
Gelir Tablosuİşletmenin bir hesap dönemine ait faaliyet sonuçlarını, tüm hasılat, gelir, kâr, gider ve zararları özetleyerek net kâr veya zararı gösteren dinamik tablodur. Örneğin, 01.01-31.12 dönemi gelir tablosu o yılki kârlılığı özetler.
Nakit Akım TablosuBir hesap döneminde işletme, yatırım ve finansman faaliyetleri nedeniyle gerçekleşen nakit giriş ve çıkışlarını kaynak ve kullanım yerleriyle gösteren tablodur. Örneğin, peşin satışlardan gelen nakitler bu tabloda yer alır.
Tahakkuk EsasıFinansal olayların nakit hareketinin gerçekleştiği tarihte değil, işlemin hukuki ve ekonomik olarak gerçekleştiği tarihte kayda alınması esasıdır. Örneğin, mal satıldığında henüz para tahsil edilmese bile hasılat kaydedilir.
Finansal Yönetimİşletmenin amaçlarına ulaşması için gerekli fonların en uygun koşullarda sağlanması ve en uygun varlık alanlarına yatırılarak yönetilmesidir. Temel amacı ortakların refahını ve işletme değerini artırmaktır.
Finansal AnalizFinansal tablolardaki kalemler arasında matematiksel ilişkiler kurarak işletmenin finansal durumunu, kârlılığını ve performansını değerlendirme ve geleceği tahmin etme sürecidir.
Cari OranDönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunan ve işletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü ölçen likidite oranınıdır. Örneğin, cari oranın 1.5 olması her 1 TL borca karşılık 1.5 TL dönen varlık olduğunu gösterir.
Çalışma Sermayesiİşletmenin günlük faaliyetlerini kesintisiz yürütebilmesi için sahip olduğu dönen varlıklar toplamıdır. Nakit, alacaklar ve stoklar çalışma sermayesini oluşturur.
Sermaye BütçelemesiEkonomik ömrü bir yıldan uzun olan duran varlık yatırımlarının (yenileme, genişleme vb.) araştırılması, değerlendirilmesi ve seçimi sürecidir.
Otofinansmanİşletmenin faaliyetleri sonucunda elde ettiği kârların bir kısmını ortaklara dağıtmayarak bünyesinde bırakmasıyla yarattığı öz kaynak kökenli fon kaynağıdır.
Proforma Finansal TablolarGelecek dönemlere ait finansman ihtiyacını tahmin etmek amacıyla satış tahminlerine dayanılarak hazırlanan tahmini bilanço ve gelir tablolarıdır.
Nakit BütçesiGelecekteki belirli bir zaman aralığında beklenen nakit giriş ve çıkışlarını gösteren, kısa süreli nakit açığı veya fazlalıklarını planlamaya yarayan bütçe türüdür.
