Ünite 4: Algılama — Önemli Kavramlar

Duyu organlarıyla duyumlanan uyarıcıların anlamlandırılması ve yorumlanması sürecidir. Sadece duyum veya sadece uyarıcının yorumu tek başına algı için yeterli değildir, aktif bir zihinsel inşa sürecidir.

Köşesindeki noktanın kübün içinde mi yoksa dışında mı olduğu konusunda zihinsel perspektif değiştirmeye imkan tanıyarak algının aktif doğasını gösteren popüler bir görsel şekildir.

Gördüğümüz nesnelerin bir ardalan önünde sınıflandırılmasıdır; şekil belirli biçimi olan nesne iken zemin önündeki şeklin yerini belirlemeye yardım eden arka plandır. Örneğin siyah zemin üzerindeki beyaz vazo algısı buna örnektir.

Uzayda birbirlerine yakın olan nesnelerin ayrı ayrı değil, bir grup veya bütün olarak algılanma eğilimini ifade eden Gestalt örgütlenme ilkesidir.

İnsanların şekil, büyüklük veya renk açısından birbirine benzer nesneleri tek bir grup olarak algılama eğilimidir; örneğin satırlar halinde koyu ve açık renk noktaların gruplanması gibidir.

Duyusal girdilerde eksiklik veya boşluk olsa bile zihnin şekli bir bütün olarak tamamlama eğilimidir; örneğin parçaları alınmış dairelerden beyaz bir üçgen algılanması gibidir.

İnsanların nesneleri düz bir çizgi veya düzenli bir eğri üzerinde yerleştirerek tek bir birim olarak algılama eğilimidir.

Harekete dayanan bir Gestalt ilkesi olup, aynı yönde ve aynı anda hareket eden nesnelerin bir grup olarak algılanması eğilimidir.

Tamamen karanlık bir odada sabit duran tek bir ışık kaynağına sürekli bakıldığında, ışığın bir süre sonra hareket ediyormuş gibi algılanması olgusudur.

Sabit nesne imgelerinin saniyede en az 16 ile 22 çerçeve olacak şekilde hızlı bir biçimde arka arkaya sunulmasıyla sinemada hareket yaratılmasını sağlayan görünürde hareket türüdür.

Stroboskopik hareketin basit hâli olup, aralarında mesafe olan sabit ışık kaynaklarının art arda yakılıp söndürülmesiyle hareket eden bir ışık çizgisi algılanmasıdır; reklam panolarında görülür.

İnsan ve avcı hayvanlarda başın önünde yer alan iki göz arasındaki yaklaşık 6 cm'lik mesafe olup, her iki gözün nesneye ait farklı iki imgeyi beyne ileterek üç boyutlu stereoskopik görme sağlamasıdır.

Farklı bakış açısı, mesafe ve ışık koşullarında retinaya düşen imge değişse bile algısal sistemin tanıdık nesneleri aynı şekil, büyüklük ve renkte algılamaya devam etmesidir.

İki çizginin gerçekte eşit olmasına rağmen, endüstrileşmiş ülkelerde köşe ve çizgi deneyimlerine bağlı olarak bir çizginin diğerinden daha uzun algılanmasıdır; kırsal kesimdeki Zulularda görülmez.

Karmaşık dünyadaki uyarıcı bombardımanı içinde bireyin beklentiler, değerler ve ilgiler doğrultusunda hangi uyarıcılara odaklanacağına karar vermesini sağlayan bilişsel süreçtir.