Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
“Hayatın anlamı nedir?” Sorusu bilimsel olarak test edilebilecek bir soru mudur? Cevabınızı açıklayınız.
Kitabın yanıtı
Hayır, bilimsel olarak test edilebilecek bir soru değildir. Çünkü bilimsel yöntem ampirik veri toplamayı gerektirir. Hayatın anlamı sorusu ise kişisel yorumlara, felsefi ve dini inançlara dayalıdır; duyularla algılanabilen, ölçülebilen ve nesnel bir şekilde test edilebilen bir veri sunmaz. Dolayısıyla bu soru sınanabilir ve yanlışlanabilir olma özelliklerini taşımadığı için bilimsel bir soru değildir.
Sıra Sizde 2
Ünlü bir psikolog olan Ebbinghaus 1908 yılında Psikoloji bilimini tanımlarken “psikolojinin uzun bir geçmişi ama kısa bir tarihi vardır” demiştir. Bu deyişi açıklayınız.
Kitabın yanıtı
Ebbinghaus bu sözüyle, psikolojinin temelini oluşturan insan doğasına dair soruların (zihin, ruh, bilgi edinme süreci vb.) Antik Yunan filozoflarına kadar uzanan binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu, ancak bu soruların bilimsel yöntemlerle ve laboratuvar ortamında incelenmeye başlandığı akademik bir disiplin (bilim dalı) olma sürecinin 1879’da Wundt ile başladığını ve çok daha yeni (kısa) olduğunu vurgulamıştır.
Sıra Sizde 3
Psikolojinin bir bilim dalı olarak gelişmesindeki önemli kişiler ve olaylar hakkındaki bilgilere http://www.learner.org/discoveringpsychology/history/history_nonflash.html adresinden daha detaylı olarak ulaşabilirsiniz.
Sıra Sizde 4
Psikolojinin bir bilim olarak gelişmesinde rol alan isimlerin büyük çoğunluğu beyaz, erkek ve Kuzey Amerika veya Avrupalı bilim insanlarıdır. Sizce bu durumun psikolojinin çalışma alanları ve kuramları üzerinde bir etkisi olmuş mudur? Açıklayınız.
Kitabın yanıtı
Evet, olmuştur. Bilim insanlarının kendi kültürel değerleri, toplumsal cinsiyet rolleri ve bakış açıları, hangi konuların araştırılmaya değer olduğunu ve bulguların nasıl yorumlanacağını etkilemiştir. Bu durum uzun süre psikolojinin evrensel olduğu varsayılan kuramlarının aslında Batılı, eğitimli ve sanayileşmiş toplumların (WEIRD) özelliklerini yansıtmasına neden olmuştur. Ancak günümüzde sosyokültürel ve kültürel yaklaşımların artmasıyla bu sınırlılık aşılmaya çalışılmaktadır.
