Ünite 1: Toplumsal Yapı: Kavramsal Arka Plan — Araştır & Paylaş

Toplumsal değişmeyi etkileyen çok sayıda faktör bulunmaktadır. Teknolojide yaşanan gelişmeler ise toplumsal değişmede çok belirleyicidir. İnsanlık tarihindeki en büyük değişikliklerin gerçekleştiği sanayileşme sürecinde yaşanan değişikliklerin arkasında makine teknolojisinin üretimde kullanılmasının önemli etkisi bulunmaktadır. Bu durum üretim yapısını değiştirmiş, kitler üretimini ortaya çıkarmıştır. Çalışma ilişkisi değişmiş, düzenli çalışan işçi sınıfı ortaya çıkmıştır. Çalışma hayatında yaşanan değişimin toplumsal alanda da önemli etkileri olmuştu r. Yaşamın yeni merkezleri olarak kentler ortaya çıkmış, boş zaman alışkanlıkları değişmiş, ailedeki rollerde farklılaşmalar ortaya çıkmıştır. 1970’li yılların ikinci yarısında bilgisayar teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ise çalışma tarzları, çalışma mekânları, ilişki kurma biçimleri, tüketim alışkanlıkları, boş zaman değerlendirme tarzları, eğitim anlayışında büyük değişimler ortaya çıkarmıştır.

Toplumda öne çıkan değerler, tabakalaşmaya bakışı da yansıtmaktadır. 1980’li yıllara kadar geniş kitlelerde kanaatkârlık, çalışma, lüks tüketimden kaçınma gibi değerler yaygındır. Bu durum emeğiyle çalışmanın kutsanmasını, hak edilen paraya sahip olunmasını ve kazanılan para ölçüsünde tüketimi öne çıkarmaktadır. Bu değerlerin hâkimiyeti, toplumda haksız kazanç sahibi olduğu, geniş kitleleri ezerek zenginleştiği düşünülen kişilere de olumsuz bakışı beraberinde getirmektedir. Edebiyat ve sinema eserleri incelendiğinde de ticaret ile uğraşan tüccarlar ya da zengin fabrikatörler olumsuz özellikler atfedilerek resmedilir. Genelde işadamları ve tüccarlar, açgözlü, duygusuz, vicdansız, acımasız bir profille yansıtılır. 1980’li yıllardan itibaren ise bütün dünyada önemli değer değişimleri yaşanır. Zenginlik, kaynağından bağımsız para kazanma, tüketim önemli değerler hâline gelir. Bu değişimde liberal politikaların dünyada öne çıkması, tüketimin merkezi önem kazanması, bireyciliğin artması gibi çok sayıda faktör etkilidir. Bu değer değişimleriyle birlikte zenginliğe dayalı meslekler, statüler toplumda önem kazanmaya başlar. İşadamları, yöneticiler, sanatçılar, futbolcular vb. yüksek gelire sahip konumlar/ pozisyonlar/ meslekler toplumda yüksek statüye sahip olurlar.

Çevrenizde farklı kuşağınızdan (örneğin ebeveynleriniz ve akranlarınız) iki kişiye, çocukluklarında rol modellerini belirleyen en önemli toplumsallaşma aracının ne olduğunu (aile, okul veya kitle iletişim araçları) sorarak veriler toplayın. Elde ettiğiniz yanıtları karşılaştırarak, internet ve sosyal medyanın bireyin değerlerini içselleştirmedeki rolünün kuşaklar arası nasıl değiştiğini raporlayın ve sınıfta arkadaşlarınızla paylaşın.