Ünite 3: Aile — Önemli Kavramlar

Birlikte yaşayan ve ortak bir yaşam alanını paylaşan bireyler topluluğudur. Bu alan aynı zamanda küçük aile işletmelerinde olduğu gibi çalışma ve üretim mekânı da olabilir.

Akrabalık bağlarının ve mülkiyetin erkek tarafı üzerinden nesilden nesle aktarıldığı sistemdir. Çocuklar sadece baba tarafından akrabalık kazanırlar.

Akrabalık ilişkilerinin ve mülkiyet haklarının anneden kıza geçtiği, soy çizgisinin kadın üzerinden takip edildiği sistemdir.

Akrabaların birbiri ile evlenmelerini veya cinsel ilişkiye girmelerini yasaklayan, kültürel olarak değişkenlik gösteren evrensel bir toplumsal normdur.

Sadece eşler ve onların evlenmemiş çocuklarından oluşan, modern sanayi toplumlarında en yaygın görülen küçük aile yapısıdır.

Çekirdek ailenin yanında eşlerden birinin anne ya da babası, kardeşleri veya diğer akrabalarının aynı hanede yaşamasıyla oluşan aile türüdür.

Birden fazla çekirdek ailenin veya farklı kuşaklardan ailelerin aynı hane içinde bir arada yaşaması durumunu ifade eden hane halkı yapısıdır.

Bireyin sadece kendi toplumsal grubu, sınıfı, kabilesi veya akraba çevresi içinden evlenmesini zorunlu kılan evlilik kuralıdır.

Bireyin kendi grubu, kabilesi veya akraba çevresi dışındaki sosyal gruplardan evlenmesini öngören evlilik kuralıdır.

Erkeklerin tarih boyunca kadınlar üzerinde egemenlik sağlayıp bunu sürdürmelerini sağlayan toplumsal, kültürel ve ekonomik ilişkiler sistemidir.

Geleneksel olarak erkek egemen iş dünyasında geçerli olan, planlanmış, birbirini takip eden ve tek bir işe odaklanan zaman kullanımıdır.

Geleneksel olarak ev ve aile alanında geçerli olan, birçok işin aynı anda yürütüldüğü ve kişiler arası etkileşime dayalı zaman kullanımıdır.

Erkeğin aldığı ücretin tek başına tüm aileyi geçindirecek miktarda olması gerektiğini savunan ve kadını eve bağımlı kılan ekonomik uygulamadır.

Kadınların toplum içindeki ikincil konumunu ve ezilmişliğini sorgulayan, cinsiyet eşitliğini savunan teorik yaklaşımlar ve politik mücadeleler bütünüdür.

Kadınların ezilmişliğini eğitim ve yasal haklardaki fırsat eşitsizliğine bağlayan, mevcut sistemi kökten değiştirmeden reformlar talep eden akımdır.

Kadınların ezilmesinin temel nedenini ataerkil düzende gören ve 'kişisel olan politiktir' sloganıyla özel alanı mücadele alanına çeviren akımdır.

Kadınların ezilmişliğini kapitalist sistem ile ataerkil yapının işbirliğine bağlayan, ev içi karşılıksız emeğin kapitalizme hizmet ettiğini savunan akımdır.

Yemek, temizlik ve çocuk bakımı gibi ev içinde karşılıksız olarak yapılan, piyasada mübadele değeri olmadığı için görünmez kılınan kadın emeğidir.

Kadının sadece cinsiyetinden ötürü maruz kaldığı, fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik acı veren her türlü saldırgan davranıştır.

Eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan aile konutunu satmasını veya kira sözleşmesini feshetmesini engelleyen yasal güvencedir.

Maddi kaynakların, paranın veya kadının emeğinin sömürülmesi ve kadının ekonomik olarak cezalandırılması veya kısıtlanması durumudur.

Geleneksel namus ve töre kurallarına aykırı davrandığı iddia edilen aile üyelerinin, genellikle kadınların, aile kararıyla öldürülmesi olayıdır.

Evlilik sırasında kadının ailesi tarafından getirilen çeyizin yetersiz bulunması nedeniyle kadının kaza süsü verilerek öldürülmesi geleneğidir.

Üretim sürecindeki görevlerin farklı bireyler veya gruplar arasında uzmanlık alanlarına göre dağıtılması sistemidir.