Ünite 5: İnternet Teknolojileri — Önemli Kavramlar

Dünya üzerindeki bilgisayar ağlarının birbirine bağlanması sonucu ortaya çıkmış, herhangi bir sınırlaması olmayan uluslararası bilgisayar ve bilgi iletişim ağıdır. Örnek olarak, milyonlarca bilgisayar arasında veri paketlerinin fiber optik kablolarla saniyeler içinde aktarılması gösterilebilir.

Hypertext Markup Language kelimelerinin kısaltması olan ve web sayfalarında belgelerin linklerle nasıl bağlanacağını ve metinlerin yerleşeceğini belirleyen betik dildir. Örneğin, Tim Berners-Lee tarafından 1989 yılında CERN'de geliştirilmiştir.

World Wide Web, dünyanın her yerindeki web sunucularında kayıtlı olan milyarlarca web sitesi ve dosyadan oluşan küresel bilgi bütünüdür. Örnek olarak, bir web tarayıcısına www adresini yazarak sunucudaki belgelere ulaşılması verilebilir.

Hyper Text Transfer Protocol, sunucu bilgisayar ile kullanıcı bilgisayarları arasında bilgilerin nasıl aktarılacağına dair kuralları düzenleyen hiper metin transfer protokolüdür. Örneğin, web sitelerine bağlanırken adres çubuğuna otomatik olarak eklenir.

Uniform Resource Locator, bir web sitesine erişmek için kullanılan standart kaynak bulucu veya web adresidir. Örnek olarak, 'www.anadolu.edu.tr' ifadesi Anadolu Üniversitesi'nin web sitesine ulaşmayı sağlayan bir URL'dir.

Internet Protocol, İnternet'e doğrudan bağlı her bilgisayarın ve cihazın sahip olduğu benzersiz kimlik numarasıdır. Örnek olarak, '193.140.21.152' şeklindeki noktalı ondalık yazım biçimi bir IP adresidir.

Domain Name System, IP numaraları yerine daha kolay hatırlanabilecek anlamlı sözcük grupları oluşturan alan adı sistemidir. Örnek olarak, karmaşık IP sayıları yerine 'anadolu.edu.tr' alan adının kullanılmasını sağlar.

Cep telefonu, akıllı telefon ve tablet gibi mobil cihazlar üzerinden radyo frekans sinyalleriyle gerçekleştirilen veri iletişim sistemidir. Örnek olarak, hareket halindeyken otobüste akıllı telefonla internete bağlanmak gösterilebilir.

Global System for Mobile Communications, küresel sistemde mobil haberleşme sağlayan bireysel iletişim standardıdır. Örnek olarak, ilk ticari GSM servisi 1991 yılında Finlandiya'da başlamıştır.

General Packet Radio Service, saniyede 115 Kbps'ye varan hızlar sunan ve veri alışveriş miktarına göre ücretlendirilen paket temelli mobil iletişim servisidir. Örnek olarak, telefonu modem olarak kullanarak dizüstü bilgisayardan internete bağlanmak verilebilir.

Enhanced Data Rate for GSM Evolution, veri aktarım hızını 384 Kbps'ye çıkaran ve çoklu ortam uygulamalarına olanak tanıyan mobil iletişim servisidir.

Üçüncü nesil kablosuz iletişim teknolojisi olup, kablolu bağlantının olmadığı yerlerde yüksek hızlı internet erişimi, sürekli çevrim içi görüntülü iletişim ve veri paylaşımı sağlar.

Dördüncü nesil mobil genişbant teknolojisi olup, 100 Mbps'ye varan hızlar, yüksek kapasite ve IP tabanlı servisler sunar. Örnek olarak LTE ve WiMAX teknolojileri gösterilebilir.

Kullandığımız çay makinesi, radyo ve güvenlik kapısı gibi cisimlerin internete bağlı olması ve kullanıcıların hayat tarzlarına göre programlanabilmesidir. Örnek olarak, buzdolabının eksilen gıdaları kendi kendine sipariş etmesi verilebilir.

Amerikan Gelişmiş Savunma Araştırmaları Dairesi Ağı olup, 1970 yılında 15 bilgisayarın birbirine bağlanmasıyla oluşturulan dünyanın ilk bilgisayar ağıdır.

Türkiye'deki üniversitelerin ve araştırma kurumlarının internet altyapısını kurmak ve geliştirmek amacıyla TÜBİTAK'a bağlı ULAKBİM tarafından kurulan ulusal akademik ağdır.

İnternet üzerindeki sunucu bilgisayarlarda bulunan web sitelerine ve HTML sayfalarına ulaşmamızı sağlayan Mozilla Firefox veya Google Chrome gibi yazılımlardır.

Web robotu, arama indeksi ve kullanıcı arabiriminden oluşan, internetteki içeriklere anahtar kelimelerle ulaşmamızı sağlayan Google veya Yandex gibi mekanizmalardır.

Makaleler, tezler, bildiriler ve raporlar gibi akademik çalışmalara yönelik belgeleri aramak için geliştirilmiş özel bir arama motorudur.

Vatandaşların internet üzerinden sunulan kamu hizmetlerinden tek noktadan ve güvenli bir şekilde şifre veya e-imza ile faydalanmalarını sağlayan resmi kamu bilgi bankasıdır (www.turkiye.gov.tr).