Ünite 3: Alanyazın Taraması — Önemli Kavramlar

Belirli bir konuyla ilgili olarak daha önceden üretilmiş, akademik açıdan güvenilir bilgi ve bulguları içeren yazılı, görsel veya işitsel kaynakların bütünüdür.

Üzerinde çalışılan konuyla ilgili kaynakların sistematik bir biçimde incelenmesi, analiz edilmesi ve bilimsel bir bütünlük içinde tartışılarak raporlaştırılması sürecidir.

Araştırmacının kendi gerçekleştirdiği çalışmanın özgün bulgularını doğrudan ve ilk kez rapor ettiği kaynak türüdür; doktora tezleri ve özgün araştırma makaleleri buna örnektir.

Başka araştırmacıların yaptığı çalışmaların sonuçlarını aktaran, özetleyen veya derleyen dolaylı kaynaklardır; ders kitapları ve ansiklopediler bu gruptadır.

Araştırılacak konu hakkında alanyazında çok sayıda, kapsamlı ve doğrudan ilişkili kaynağın bulunması durumunu ifade eden kavramdır.

Araştırılan konu hakkında daha önce yapılmış çalışmaların ve ulaşılabilecek kaynakların sayısının son derece sınırlı olması durumudur.

Araştırmacının kaynakları okuyup kendi öznel değerlendirmesine göre önemli bulduğu çalışmaları ön plana çıkararak bir öykü diliyle sunduğu tarama tekniğidir.

Deneysel çalışmaları incelerken, bağımsız değişkenin etkisini olumlu (+), olumsuz (-) veya etkisiz (0) olarak kategorize edip sayısal çoğunluğa göre çıkarım yapma tekniğidir.

Aynı konuda yapılmış bağımsız deneysel çalışmaların istatistiksel sonuçlarını birleştirerek ortak bir etki büyüklüğü değeri hesaplayan nicel tarama tekniğidir.

Meta analiz sonucunda ulaşılan, deneysel uygulamanın bağımlı değişken üzerindeki gücünü ve etkililik derecesini gösteren istatistiksel değerdir.

Meta analizin bir uzantısı olarak, sadece belirli kalite, bağlam ve yöntem ölçütlerini karşılayan en sağlam araştırmaların seçilerek ortak istatistiksel sonucunun hesaplanması tekniğidir.

Alanyazın taramasında, alanda üretilmiş olan kuramsal açıklamaları, yöntemleri ve bulguları eksiksiz ve dengeli bir biçimde yansıtma derecesidir.

Kaynaklardaki bilgileri olduğu gibi kabullenmek yerine; yazarın uzmanlığını, yöntemin doğruluğunu ve bulguların tutarlılığını sorgulayarak değerlendirme yapma becerisidir.

Araştırmacının okuduğu kaynaklardaki bilgileri tamamen anlayıp kendi kelimeleriyle, akıcı bir üslupla ve kendi sesini duyurarak aktarması durumudur.

Alanyazın taramasında bilimsel birikimin en son durumunu yansıtmak amacıyla, özellikle son 5-10 yıl içinde yayınlanmış yeni kaynaklara öncelik verilmesidir.

Alanyazın tarama raporunun zamansal (kronolojik), konusal (tematik) veya yöntemsel belirli bir mantıksal düzen çerçevesinde yapılandırılmasıdır.

Taramada sunulan bilgilerin parçalı bir görüntüden uzak, genelden özele doğru (ters piramit akışıyla) anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sunulmasıdır.

Alanyazın taraması sırasında saptanan, henüz araştırılmamış, aydınlatılmayı bekleyen boşlukları ve yeni araştırma konularını ifade eden kavramdır.

Bir bilim alanında çok büyük katkılar sağladığı için herkes tarafından okunan, referans gösterilen ve alanın yönünü değiştiren öncü çalışmalardır.

Başarısız alanyazın taramalarında görülen, kaynakların sentezlenmeden sadece alt alta sıralanıp basit özetlerinin yazılmasıyla oluşan eklektik metin türüdür.