Ünite 5: Turizm Pazarlarında Pazar Bölümleme, Hedef Pazarı Seçme ve Konumlandırma — Önemli Kavramlar
Pazar Bölümleme
Tüm pazar içindeki heterojen grupların ortak satın alma davranışları ve ihtiyaçlar doğrultusunda homojen gruplara dönüştürülmesidir. Örneğin, içecek pazarında çay tüketenler ile alkollü içecek tüketenlerin farklı yararlar araması nedeniyle ayrı gruplara ayrılması bu sürece örnektir.
Homojen Tercihler
Bütün tüketicilerin hemen hemen benzer tercihlere sahip olduğu pazarlardır. Bu pazarların tanımlanmasında en az iki nitelik göz önüne alınmalıdır ve doğal bölümler olarak adlandırılmazlar.
Dağınık Tercihler
Tüketici tercihlerinin tüm pazar alanına yayılmış olduğu ve kesin olarak ortaya çıkmamış çok farklı istekleri gösteren durumdur. Tüketiciler mevcut ürünlerle ihtiyaçlarını giderir ancak istedikleri nitelikte yeni bir ürün sunulduğunda o bölüme geçerler.
Kümelenmiş Tercihler
Pazarın, doğal pazar bölümleri olarak adlandırılan farklı tercih kümelerini ortaya çıkardığı durumdur. İşletmeler bu durumda farklılaştırılmamış, yoğunlaştırılmış veya farklılaştırılmış pazarlama stratejilerinden birini seçerler.
Coğrafik Bölümleme
Pazarı bölgeler, ülkeler, şehirler ya da yöreler gibi farklı coğrafik birimlere ayırma sürecidir. Örneğin, Türkiye'de zeytinyağı tüketiminin Ege ve Akdeniz'de, mısır özü yağının ise Karadeniz'de yoğunlaşması bu bölümlemeye dayanır.
Demografik Bölümleme
Pazarın yaş, cinsiyet, aile büyüklüğü, gelir, eğitim düzeyi, ırk ve milliyet gibi kolaylıkla ölçülebilen ve yorumlanabilen değişkenlere göre bölünmesidir. En yaygın kullanılan bölümleme temelidir.
Psikografik Bölümleme
Tüketicilerin ruhsal yapılarını, kişisel niteliklerini, değerlerini, inançlarını ve yaşam tarzlarını temel alan bölümleme türüdür. Kişinin dış görünüşünden çok ruhsal yapısını ve yaşam biçimini irdeler.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Yarar Bölümleme
Ekonomiklik, uygunluk ya da prestij gibi, tüketicilerin bir üründe aradıkları veya bekledikleri yararlara dayanarak pazarı bölme yöntemidir. Tüketicinin ürünü niçin satın aldığını bulmayı amaçlar.
Kullanıcı Durumuna Göre Bölümleme
Tüketicileri tüketici olmayanlar, eski kullanıcılar, potansiyel alıcılar, ilk kez kullananlar ve düzenli kullananlar olarak gruplara ayıran davranışsal bölümleme türüdür. Reklam mesajları bu gruplara göre farklılaştırılır.
Kullanım Oranına Göre Bölümleme
Tüketicileri ürünü tüketme miktarlarına göre az tüketen, normal tüketen ve çok tüketen kullanıcı gruplarına ayıran yöntemdir. Çok tüketenler, toplam tüketimin büyük kısmını gerçekleştirirler.
Tanımlanabilirlik
Pazarlama yöneticilerinin pazar alanındaki farklı müşteri gruplarını kolaylıkla ölçülebilen değişkenlere göre fark edebilmesi ve tanımlayabilmesi kriteridir.
Süreklilik
Bir pazar bölümünün varlığını uzun süre koruyabilmesi ve geçici trendlerden etkilenmeden işletmenin uzun dönemli pazarlama programı hedeflerini gerçekleştirebilecek potansiyele sahip olmasıdır.
Olumlu Tepki Üretebilirlik
Farklı pazar bölümlerinin kendilerine sunulan farklılaştırılmış pazarlama karmalarına birbirinden farklı ve benzersiz biçimlerde tepki göstermesi kriteridir.
Seçici Bölümlendirme
İşletmenin, her biri objektif olarak çekici ve uygun olduğu belirlenmiş birden fazla pazar bölümünü hedef pazar olarak seçtiği çok bölümlü stratejidir. Riskleri bölümler arasında dağıtma üstünlüğü sağlar.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Konumlandırma
İşletmenin belirli bir ürün için benzerlerine göre bir pazar rolü tanımlama ve tüketicinin zihninde ürüne ilişkin benzersiz bir yer oluşturma sürecidir. Tutundurma, fiyatlandırma ve dağıtım imajına bağlıdır.
Yetersiz Konumlandırma
Müşterilerin marka veya ürün hakkında belirsiz ve muğlak düşüncelere sahip olması durumudur. Bu hata sonucunda ürün kalabalık pazarda sıradan bir ürün olarak algılanır.
Aşırı Konumlandırma
Alıcıların ürün veya marka imajına ait çok dar bir bakış açısına sahip olması durumudur. Bu durum, markanın yeni ürün kategorilerine doğru genişletilmesini ve çeşitlendirilmesini zorlaştırır.