Ünite 5: Turizmde Bağımlılık ve Gelişme — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Kalkınma modellerinin (Modernleşme, Bağımlılık, Neoliberalizm, Alternatif Kalkınma) tarihsel dönemlerini (1950'ler, 1970'ler, 1980'ler) ve savundukları temel argümanları iyi ezberleyin; sınavda kuram eşleştirmeleri sıkça sorulmaktadır.
Bretton Wood Üçlüsü'nü oluşturan kurumların (IMF, Dünya Bankası, GATT/WTO) isimlerini karıştırmayın; UNWTO veya WHO bu üçlüye dahil değildir.
Turizm istihdamının 'ikili iş gücü piyasası' (birincil ve ikincil sektör) yarattığını, mevsimsel ve güvencesiz işlerin ağırlıkta olduğunu unutmayın.
Turizmde kadın emeğinin konaklama ve temizlik gibi alt kademelerde ('kadın-yoğun' işler) yoğunlaştığını, yöneticiliğe gidildikçe azaldığını ancak girişimcilik ve istihdamda güçlenme potansiyeli taşıdığını bilin.
John Urry'nin 'Turist Bakışı' (tourist gaze) kavramı ile Ritzer'in 'McDonaldlaştırma' ve 'Disneyleşme' kavramlarının tanımlarını ve kültürel sonuçlarını ayırt edebilecek düzeyde öğrenin.
Turizmin 'geriye dönük bağlantılar' kurduğunu, başlangıç maliyetlerinin düşük olduğunu (doğal altyapı) ancak 'ekonomik sızıntı' (leakage) nedeniyle gelirlerin bir kısmının ülkeyi terk ettiğini unutmayın.
Alternatif kalkınma paradigmasının 'yukarıdan aşağıya' değil, 'aşağıdan yukarıya' (tabandan) insan merkezli ve çevre dostu yerel yaklaşımları savunduğunu kesinlikle aklınızda tutun.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
KalkınmaModernleşme KuramıBağımlılık KuramıNeoliberalizmAlternatif KalkınmaKüreselleşmeDamlama Etkisi (Trickle-down)Neo-MalthusçulukZevk Çevresi (Pleasure Periphery)Kültürel EmperyalizmMcDonaldlaştırmaDisneyleşmeTurist Bakışı (Tourist Gaze)Ekonomik Sızıntı (Leakage)Geriye Dönük BağlantılarDüzgün İş (Decent Work)İkili İş Gücü PiyasasıGösteri Etkisi (Demonstration Effect)Yoksul Yanlısı TurizmSürdürülebilir TurizmDoğrudan İstihdamDolaylı İstihdamUyarılmış İstihdamCinsiyete Dayalı Bölünmüş İş Gücü
Önemli Olaylar / Örnekler
Bretton Wood Konferansı (1944)
Başkan Truman'ın 1949 Konuşması
Birleşmiş Milletler Uluslararası Turizm Yılı (1967)
Meksika Cancún Projesi
Covid-19 Salgını ve Turizm (2019)
World Travel & Tourism Council (WTTC) 2018 Verileri
Galapagos Adaları Turizmi
Auschwitz Toplama Kampı Müzesi
Robben Adası Cezaevi (Güney Afrika)
British Airways ve Dış Tedarik (Outsourcing)
Endonezya Otel-Tarım Bağlantıları Araştırması
UNWTO Turizmde Kadın Küresel Raporu (2010)
TÜİK (2017) Hanehalkı İşgücü Araştırması
Uluslararası Turist Sayısı Artışı (1950-2018)
Reagan-Thatcher Dönemi ve Neoliberalizm (1980'ler)
