Ünite 3: Bilgi Toplumu, Ağ Teknolojileri ve Bilgi Ekonomisi — Önemli Kavramlar

Bir bilim dalında ya da toplumsal yapıda egemen olan düşünce, inanç ve yöntemler bütününün köklü bir biçimde değişmesidir. Metinde Newtongil mekanik paradigmadan kuantum temelli düşünce paradigmasına geçiş buna örnek olarak verilir.

Ekonomik konuları teknolojik öze dayalı toplumsal (sosyal ve kültürel) örgütlenme içinde yer alan olgular olarak analiz eden genç bir bilim dalıdır. Ekonomik eylemlerin sosyal ilişkiler ve ağlar içinde gömülü olduğunu savunur.

Kitap, kaynak, belge, rapor ve veri tabanlarında işlenip kaydedilerek aktarılabilen, kodlanmış ve sistematik hale getirilmiş bilgi türüdür. Kolayca paylaşılabilir ve depolanabilir.

Çalışanların beyninde uzmanlık, deneyim, sezgi ve kişisel beceri olarak var olan, belgelere dökülmesi ve aktarılması zor olan bilgi türüdür. Ancak birlikte çalışma ve sosyalleşme süreçleriyle zamanla içselleştirilebilir.

Verilerin belli bir çevrede, gruplandırma, hesaplama ve ilişkilendirme yapılarak işlenmesiyle elde edilen anlamlı ve düzenli veri kümesidir. Bilginin ham maddesi olarak kabul edilir.

Nicel sayılar veya nitel özellikler taşıyan, henüz değer yaratma aşamasında olmayan ve işlenmemiş ham olgulardır. Enformasyonun temel yapı taşını oluşturur.

Bir işin veya üretimin uygulamada nasıl yapılacağına ilişkin yapabilirlik bilgisidir. Bilgi çağında ekonomik değer yaratmak için üretim sürecinde kullanılan temel bilgi türüdür.

Olay ve olguların oluşum ve işleyişini açıklayan, bilimsel yayınlarda ve teorik kitaplarda yer alan kodlanmış açık bilgi türüdür. Bilimsel bilginin karşılığıdır.

Belirli bir işi veya uzmanlık gerektiren konuyu kimin yapabileceğine, hangi uzmana başvurulması gerektiğine ilişkin enformatik bilgidir. Sosyal ağlarda kritik önem taşır.

Bir konunun veya olgunun ne olduğuna ilişkin temel gerçekleri ve tanımları içeren bilgi türüdür. Malumat düzeyindeki bilgileri temsil eder.

Sosyal, politik, ekonomik ve kültürel ilişkilerin merkezi hiyerarşiler yerine esnek, yatay ve çok merkezli ağ yapıları üzerinden örgütlendiği yeni toplumsal yapıdır. Manuel Castells tarafından kavramsallaştırılmıştır.

Eşit, bağımsız ve yenilikçi unsurların bir araya gelerek tek başlarına yaratabileceklerinden çok daha büyük bir ortak güç ve değer üretmesi sürecidir. Bilgi üretiminin temelini oluşturur.

Bilişim ağlarının ve internetin gelişmesiyle ortaya çıkan, coğrafi sınırların ve fiziksel uzaklıkların önemsizleştiği, akışlar üzerinden şekillenen yeni mekân algısıdır.

Vatandaşların ve örgütlü grupların sadece seçim dönemlerinde oy vererek değil, bilişim teknolojileri ve sosyal ağlar yardımıyla karar alma süreçlerine doğrudan katıldığı yönetim biçimidir.

Bilişim teknolojilerine ve internet ağlarına erişimi olanlar ile olmayanlar, ya da bu teknolojileri kullanma becerisine sahip olanlar ile olmayanlar arasında ortaya çıkan sosyo-ekonomik eşitsizliktir.

Gordon Moore tarafından 1965 yılında ortaya konan, bilişim alanındaki yenilenme ve işlemci gücünün her 18 ayda bir ikiye katlanacağını öngören teknolojik gelişim eğilimidir.

Bilgi ekonomisinin dinamik ve yenilikçi yapısını korurken, sosyal dışlanma ve yoksulluğu önleyici müdahale ve güvenceleri barındıran, AB 2020 Stratejisinde de vurgulanan ekonomik sistem tercihidir.

Joseph Schumpeter tarafından tanımlanan, yeni teknolojilerin ve yeniliklerin eski ekonomik yapıları, sektörleri ve iş yapış biçimlerini ortadan kaldırarak yerine yenilerini koyması sürecidir.

Ağ toplumunun getirdiği kontrolsüz küreselleşmeye, ataerkilliğe ve yabancılaşmaya karşı cemaatçi, dinî, etnik veya yerel değerlere sığınarak geliştirilen savunmacı kimlik biçimidir.

Toplumsal aktörlerin mevcut direniş kimliklerinden yola çıkarak, tüm toplumu yeniden yapılandıracak yeni değerler ve alternatif yaşam modelleri üretmesiyle oluşan kimlik türüdür.