← Ünite 8
Yönetimde Güncel Yaklaşımlar

Ünite 8: Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Sürdürülebilirlik

Milton Friedman'ın 1970 Makalesi
Nobel ödüllü iktisatçı Friedman, 1970 yılında ABD'de yayınladığı makalesinde işletmelerin tek amacının kârı artırmak olduğunu savunmuş ve hissedar çıkarları dışındaki tüm sosyal misyonları kesin bir dille reddetmiştir.
Enron ve HealthSouth Skandalları
2000'li yılların başında ABD'de yaşanan Enron ve HealthSouth finansal skandalları, şirket yöneticilerinin etik dışı davranışlarının ve sosyal sorumluluk ihlallerinin büyük kurumsal çöküşlere yol açtığını kanıtlamıştır.
Howard Bowen'ın 1953 Kitabı
Kurumsal sosyal sorumluluk kavramının modern anlamda ilk kez ele alındığı çalışma, Bowen'ın 1953 yılında yayınladığı ve yöneticilerin toplumsal değerlerle örtüşen kararlar almasını savunan kitabıdır.
12 Dev Adam Basketbol Okulları
Garanti Bankası'nın 2002 yılından itibaren Türkiye Basketbol Federasyonu iş birliğiyle desteklediği bu KSS projesi kapsamında, 75 merkezde 55 bin öğrenciye ücretsiz basketbol eğitimi verilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Paydaş (Stakeholder)Örgütsel amaçların başarılmasını etkileyen veya bu amaçların başarısından etkilenen grup veya kişilerdir. Örneğin; çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler ve yerel toplum birer paydaştır.
Hissedar (Stockholder)Bir işletmenin hisse senetlerine sahip olan, işletmeye sermaye sağlayan ve öncelikli beklentisi finansal kâr elde etmek olan kişi veya ortaklardır.
Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS)Bir işletmenin yasal ve ekonomik zorunluluklarının ötesine geçerek, doğru işleri yapma ve toplum yararını gözeterek davranma niyetinin bütünüdür.
Sosyal Yükümlülükİşletmelerin yasal ve ekonomik sorumluluklarını yerine getirmek amacıyla yapmak zorunda oldukları, yasaların en alt düzeyde karşılanmasını içeren eylemlerdir.
Sosyal Duyarlılıkİşletmelerin popüler ve güncel sosyal gereksinimlere yanıt vermek amacıyla pazar yönlü ve pratik kararlar alarak sosyal eylemlere girişmesi özelliğidir.
Ekonomik SorumlulukCarroll'un piramidindeki en temel sorumluluk olup, işletmenin verimli çalışmasını, maliyetleri düşürmesini ve toplumun ihtiyaç duyduğu mal/hizmetleri kârlı bir şekilde üretmesini ifade eder.
Yasal Sorumlulukİşletmelerin faaliyetlerini yürütürken kanun koyucunun belirlediği yasal çerçeveye, standartlara, çevre kurallarına ve iş kanunlarına tam uyum göstermesi yükümlülüğüdür.
Etik SorumlulukYasalarda yazılı olmasa dahi toplumun genel ahlak, adalet ve dürüstlük standartlarına uygun olarak doğru olanı yapma ve paydaşları yanıltmama görevidir.
Gönüllü Sorumlulukİşletmenin hiçbir yasal veya etik zorlama olmaksızın, tamamen kendi isteğiyle toplumsal refahı ve yaşam kalitesini artırmak için gerçekleştirdiği hayırseverlik faaliyetleridir.
Hayırseverlik (Filantropi)Bir bireyin veya grubun ortak yararı desteklemek ve yaşam koşullarını iyileştirmek amacıyla yaptığı gönüllü, hayır amaçlı bağış ve yardımlardır.
SponsorlukBir kurumun doğrudan kâr amacı gütmeksizin, halk yararına olan spor, kültür, sanat gibi faaliyetlere ayni veya maddi destek sağlayarak imajını güçlendirmeyi hedeflediği iletişim aracıdır.
Kurumsal YönetişimŞirketlerin yönlendirildiği ve kontrol edildiği; adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk ilkelerine dayanan yönetim ve ilişki kuralları bütünüdür.
SürdürülebilirlikToplumun sosyal, kültürel, bilimsel, doğal ve insan kaynaklarının gelecek nesillerin haklarını gasp etmeden ihtiyatlı ve dengeli bir şekilde kullanılması sürecidir.
Sürdürülebilir KalkınmaGelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanaklarından ödün vermeksizin, bugünün insan ihtiyaçlarının karşılanmasını öngören küresel kalkınma modelidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Baba Beni Okula Gönder Projesi

Doğan Gazetecilik tarafından yürütülen bu proje, kız çocuklarının önündeki eğitim engellerini kaldırmayı amaçlamış ve 2016 yılı araştırmalarında halk nezdinde en başarılı KSS projesi seçilmiştir.

Plastik Kapak Projesi

Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği tarafından yürütülen bu kampanya, fiziksel engellilerin toplumsal yaşama katılımını desteklemiş ve halkın en çok beğendiği ilk iki KSS projesinden biri olmuştur.

Kardelenler Projesi

Turkcell tarafından 15 yılı aşkın süredir yürütülen ve kız çocuklarının eğitimini destekleyen bu proje, sürdürülebilir stratejik planlamanın en başarılı kurumsal markalarından biri haline gelmiştir.

AB Yeşil Kitap (2001)

Avrupa Birliği'nin 2001 yılında yayınladığı 'COM(2001) 366 Final' sayılı Yeşil Kitap belgesi, KSS'yi şirketlerin toplumsal ve çevresel konuları operasyonlarına gönüllü entegre etmesi olarak tanımlamıştır.

OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından 2004 yılında güncellenen ilkeler; adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk esaslarına dayalı kurumsal yönetişim çerçevesini çizmiştir.

Brundtland Raporu (1987)

Birleşmiş Milletler Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu tarafından 1987 yılında yayınlanan 'Ortak Geleceğimiz' raporu, sürdürülebilir kalkınma kavramını ilk kez resmi olarak dünyaya tanıtmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Carroll'un KSS Piramidi sorularında basamakların sırasına (Ekonomik -> Yasal -> Etik -> Gönüllü) çok dikkat edin; hiyerarşik yapı sınavda sıkça sorgulanır.
  • Paydaş sınıflandırmalarında Wheeler ve Sillanpaa'nın 'birincil' ve 'ikincil' ayrımını sosyal/sosyal olmayan alt kırılımlarıyla birlikte ezberleyin.
  • Milton Friedman'ın sadece kâr odaklı klasik yaklaşımı ile Carroll ve Drucker'ın sosyoekonomik yaklaşımları arasındaki temel felsefe farkını iyi ayırt edin.
  • Sosyal yükümlülük (zorunlu/asgari yasal uyum) ile sosyal duyarlılık (popüler taleplere pazar odaklı tepki) arasındaki ince farkı kavram tanımlarından yakalayın.
  • Johnson'ın 5 KSS düzeyini (Yasal olmayan, Kısmen uyumlu, Çoğunlukla uyumlu, Stratejik, Sosyal avukat) ve bunlara verilen örnek olayları (kreş açma, ISO belgesi vb.) eşleştirerek çalışın.