Ünite 8: Konjonktür Dalgalanmaları ve Uzun Dönemde Ekonomik Büyüme — Önemli Kavramlar

Çeşitli olay veya yaklaşımların bileşiminin yarattığı durum veya ortama denir. Ekonomik alanda ise büyüme, işsizlik, enflasyon gibi göstergelerin bileşiminin ortaya koyduğu çerçeveyi ifade eder.

Ekonomide yaşanan iyileşme ve kötüleşmelerin yarattığı yukarı ve aşağı yönlü dalgalanmalardır. Ekonominin sürekli çıkış ya da düşüş göstermeyip inişler ve çıkışlar yaşamasını belirtir.

Dönme noktaları (tepe ve dip) genel ekonomik faaliyetin dönme noktalarından daha önce ortaya çıkan makroiktisadi değişkendir. Örneğin hisse senedi fiyatları konjonktürle aynı yönde ve öncü değişkendir.

Dönme noktaları genel ekonomik faaliyetin dönme noktalarıyla aynı zamanlarda gerçekleşen makroiktisadi değişkendir. Örneğin tüketim harcamaları konjonktürle aynı yönde ve eşzamanlı değişkendir.

Dönme noktaları genel ekonomik faaliyetin dönme noktalarından daha sonra ortaya çıkan makroiktisadi değişkendir. Metne göre bu tür değişkenler konjonktür hareketlerini geriden takip eder.

Klasik iktisat okuluna dayanan, ücret ve fiyatların esnek olduğunu, ekonominin her zaman tam istihdamda bulunduğunu ve dalgalanmaların teknoloji gibi reel şoklardan kaynaklandığını savunan teoridir.

Fiyat ve ücretlerin yapışkan olduğunu, rasyonel beklentilerin geçerli olduğunu ve dalgalanmaların temel nedeninin toplam talep şokları olduğunu savunan Keynesyen kökenli teoridir.

Sermaye birikimi, nüfus artışı ve teknolojik değişimin uzun dönem ekonomik büyümeye etkisini inceleyen, ölçeğe göre sabit getiri ve azalan verimler varsayımlarına dayanan modeldir.

Solow modelinde kişi başına sermaye birikiminin uzun dönemde sabit bir seviyeye geldiği, fiili yatırımların başabaş yatırımlara eşitlendiği ve sermaye stokunun değişmediği denge durumudur (k*).

Aynı tasarruf oranı, aşınma, nüfus artışı ve teknolojiye sahip ülkelerden yoksul olanın zengin olandan daha hızlı büyüyerek zaman içinde aradaki farkı kapatacağını savunan hipotezdir.

Teknolojik ilerleme ve büyüme oranının dışsal etkenler yerine modelin içinde (tasarruf, yatırım, beşeri sermaye ve Ar-Ge yoluyla) belirlendiğini savunan modern büyüme yaklaşımıdır.

Üretim fonksiyonunun Y = AK şeklinde olduğu, fiziki ve beşeri sermayeyi kapsayan, azalan verimler yasasının geçerli olmadığı ve tasarrufların sürekli büyüme sağlayabildiği içsel büyüme modelidir.

İşgücünün eğitim, bilgi, yetenek ve sağlık düzeyini ifade eden, içsel büyüme modellerinde azalan verimlere tabi olmayan ve büyümenin itici gücü olan sermaye türüdür.

Bilgi birikiminin bilinçli araştırma ve geliştirme faaliyetleriyle üretildiği, patentler ve dışsallıklar yoluyla artan getiri ve büyüme sağlayan içsel büyüme modelidir.

Barro'nun çalışmasına dayanan, devletin altyapı yatırımları, eğitim ve vergi teşvikleriyle özel sektör yatırımlarını destekleyerek ekonomik büyümede aktif rol oynamasını inceleyen modeldir.