Ünite 5: İç Kontrolün İncelenmesi — Önemli Kavramlar

İşletmenin amaçlarına ulaşmasında makul bir güven sağlamak üzere yönetim kurulu, yöneticiler ve çalışanlar tarafından yürütülen; faaliyetlerin etkinliği, finansal raporlamanın güvenilirliği ve yasalara uyumu hedefleyen dinamik bir süreçtir.

Bir işlem grubundaki veri, belge ve yetki akışını standart semboller kullanarak sırasıyla gösteren görsel tablodur. Muhasebe kontrollerinde görevlerin ayrımı ilkesine uyulup uyulmadığını ve belge akışındaki aksaklıkları tespit etmek için kullanılır.

İç kontrolün güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek amacıyla denetçiler için önceden standart olarak hazırlanmış, 'Evet', 'Hayır' veya 'Uygulanamaz' şeklinde cevaplanan soru formlarıdır.

Denetçinin iç kontrol yapısını incelerken standart formlar dışında kalan özel durumları netleştirmek amacıyla işletme yöneticileriyle yaptığı mülakatları ve sözel açıklamaları yazılı hale getirdiği esnek bilgi toplama yöntemidir.

İşletmenin finansal tablolarında ortaya çıkabilecek önemli bir hata veya hilenin, işletmenin iç kontrol sistemi tarafından zamanında önlenememesi veya tespit edilememesi riskidir.

Denetçinin uyguladığı tözel testler ve denetim yordamları sonucunda, finansal tablolarda var olan önemli bir hata veya hileyi ortaya çıkaramaması riskidir.

İşletmedeki iç kontrollerin hem tasarlanış (düzenleniş) hem de fiili işleyiş açısından hata ve hileleri önlemede ne derece etkin ve yeterli olduğunu belirlemek amacıyla yapılan denetim testleridir.

Finansal tablolardaki hesap kalanlarının ve işlem sınıflarının doğruluğunu, gerçekliğini ve tamlığını doğrudan denetlemek amacıyla yapılan detaylı hesap ve belge incelemeleridir.

Hata ve hile riskini azaltmak amacıyla, bir varlığın korunması görevi ile o varlığa ilişkin işlemleri onaylama ve kaydetme yetkilerinin farklı kişilere verilmesini öngören temel kontrol eylemidir.

İşletmede belirli bir denetim alanında iç kontrolün hiç bulunmadığı veya mevcut kontrollerin tamamen etkisiz olduğu varsayılarak risk düzeyinin %100 olarak belirlenmesi durumudur.