Bağımsız ve tarafsız mahkemelerce somut bir hukuki uyuşmazlığın çözülmesi amacıyla genel ve soyut kuralların yargılama usulleriyle somut olaya uygulanmasıdır. Örneğin, suç işleyen birinin cezalandırılması yargı faaliyetiyle gerçekleştirilir.

Uyuşmazlıkların niteliğine, hukuki dalına ve uygulanan usullere göre ayrılan farklı mahkeme örgütlenmeleridir. Türk hukukunda adli, idari, anayasa, mali ve uyuşmazlık yargısı olmak üzere kollara ayrılır.

Diğer yargı kollarının görev alanına girmeyen tüm dava ve yargısal işlerin çözüldüğü genel ve olağan yargı koludur. İlk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay'dan oluşur.

İlk derece mahkemelerince verilen kesin olmayan kararların bölge adliye veya bölge idare mahkemeleri tarafından olgu ve hukuk yönünden denetlenerek düzeltilmesi veya iptal edilmesidir.

Bir mahkemenin yargı yetkisinin sınırlarını belirleyen idarî ve coğrafi çevredir. Kural olarak il ve ilçe merkezleri ile adlî yönden bağlanan ilçelerin idarî sınırlarını kapsar.

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi ve zilyetliğin korunması gibi davalara bakan, tek hâkimli genel hukuk mahkemesidir.

Özel mahkemelerin görevine girmeyen malvarlığı ve şahıs varlığına ilişkin tüm dava ve işleri çözmekle görevli genel nitelikteki hukuk mahkemesidir.

Kanunla kurulan ve bakacakları dava ve işler belirli kişi veya uyuşmazlık türleriyle sınırlandırılmış mahkemelerdir. Asliye ticaret, aile ve tüketici mahkemeleri buna örnektir.

Adliye mahkemelerince verilen kararların son inceleme (temyiz) mercii olan ve ülkede hukuk birliğini sağlayan bağımsız yüksek mahkemedir.

Hukuka aykırı idari işlemlere karşı iptal davaları, tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların çözüldüğü yargı koludur.

İdari yargı kolunda bölge idare mahkemesi kararlarının temyiz mercii olan, aynı zamanda kanunla gösterilen davalara ilk derece mahkemesi olarak bakan ve imtiyaz sözleşmelerine görüş bildiren yüksek mahkemedir.

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, belirli makamlar (Cumhurbaşkanı, Meclis grupları vb.) tarafından doğrudan Anayasa Mahkemesi'nde açılan iptal davasıdır.

Görülmekte olan bir davada, mahkemenin uygulanacak kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görmesi veya tarafların iddiasını ciddî bulması üzerine Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla başvurmasıdır.

Cumhurbaşkanı, bakanlar ve yüksek yargı organı başkan ve üyelerinin görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesi tarafından yargılandığı özel yargılama sıfatıdır.

Adlî ve idarî yargı mercileri arasında ortaya çıkan olumlu veya olumsuz görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli yüksek yargı merciidir.