Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İş ahlakının tarihsel gelişiminde dinlerin rolünü düşünerek, Orta Çağ Hristiyanlığındaki faiz yasağı ile İslam dünyasındaki faiz yasağı ve bu yasağın etrafından dolaşmak için geliştirilen 'hile-i şeriyeler' konusunu karşılaştırınız. Bu iki farklı inanç sistemindeki ekonomik gerilimler ve çözüm arayışları benzer midir?
Yanıt / ipucu
Her iki inanç sistemi de başlangıçta faizi ahlaki ve dini gerekçelerle yasaklamıştır. Hristiyanlık bu gerilimi Protestan Reformu ve Kalvinizm ile faizi tamamen meşrulaştırarak aşarken, İslam dünyasında yasağın teoride kalması fakat pratikte hile-i şeriyelerle aşılmaya çalışılması iş ahlakında ikilemlere yol açmıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
İş ahlakının 20. yüzyıldaki dönemsel evrimini inceleyiniz. 1920-1950 yılları arasındaki 'profesyonelleşme ve meslek ahlakı' dönemi ile 1990 sonrasındaki 'küresel iş ahlakı' dönemini, ortaya çıkan temel sorunlar ve odak noktaları açısından karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
1920-1950 dönemi yöneticiliğin sahiplikten ayrılması, mühendislik ve muhasebe gibi mesleklerin ahlak ilkelerine odaklanırken; 1990 sonrası küresel dönem çok uluslu şirketlerin kültürel farklılıkları, ayrımcılık ve küresel çevre sorunları gibi konulara odaklanmıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir işletmenin çalışanlarına yüksek standartlarda iş güvenliği ve adil ücret sağlamasını, Kant'ın 'Ödev Ahlakı' (deontoloji) ve Bentham/Mill'in 'Faydacılık' (teleoloji) yaklaşımları açısından ayrı ayrı gerekçelendiriniz. İki yaklaşım arasındaki temel motivasyon farkı nedir?
Yanıt / ipucu
Kantçı yaklaşıma göre bu koşullar kâr amacı güdülmeksizin, sadece insana saygı duyulması gereken bir 'ödev' olduğu için sağlanmalıdır. Faydacı yaklaşıma göre ise bu koşullar, çalışanların motivasyonunu artırarak işletmeye ve topluma en yüksek toplam faydayı (kârlılık ve huzur) sağlayacağı için tercih edilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Ahilik teşkilatının ekonomik hayatta paranın birikmesini önlemek ve ekonomik canlılığı sağlamak amacıyla uyguladığı yöntemleri araştırınız. Ahilikteki bu yaklaşım ile Max Weber'in Protestan ahlakı analizi arasındaki benzerlik ve farkları tartışınız.
Yanıt / ipucu
Her iki yaklaşım da çalışmayı, dürüstlüğü ve üretimi kutsal bir görev olarak görür. Ancak Protestan ahlakı sermaye birikimini ve rasyonel yatırımı (kapitalizmi) teşvik ederken, Ahilik paranın devinim hızını artırarak toplumsal yardımlaşmayı ve aşırı servet birikimini engellemeyi amaçlar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nin duraklama döneminde Ahilik teşkilatının zayıflayarak yerini loncalara bırakmasının ve güçlü bir yerli ticaret burjuvazisinin oluşamamasının nedenlerini metinden yola çıkarak analiz ediniz. Bu durumun Türk toplumunun sosyo-ekonomik yapısına etkilerini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Mülkiyet haklarının garanti altına alınamaması, siyasal istikrarsızlıklar ve Ahiliğin zayıflaması yerli bir burjuvazinin doğmasını engellemiştir. Bunun sonucunda Türk toplumu uzun süre ticari faaliyetlerden uzaklaşarak daha çok asker ve köylü ağırlıklı bir toplumsal yapıya bürünmüştür.
