← Ünite 5
Temel Bilgi Teknolojileri 1

Ünite 5: İnternet Teknolojileri

İnternet Teknolojileri - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 131
Tarihin En Hızlı İletişim Aracı
Radyo 50 milyon kullanıcıya 38 yılda, televizyon 13 yılda ulaşırken; İnternet 1994-1995 yılları arasında sadece 9 ay içerisinde dünya çapında 50 milyon kişiye ulaşarak tarihin en hızlı iletişim aracı unvanını almıştır.
HTML ve WWW'nun Doğuşu (1989)
1989 yılında CERN'de fizik laboratuvarında araştırmacıların belge paylaşabilmesi için Tim Berners-Lee NeXT marka bilgisayar kullanarak HTML dilini geliştirmiş ve bu gelişme WWW'nun temelini oluşturmuştur.
İlk E-Posta Gönderimi (1976)
1972 yılında Roy Tomlinson tarafından ARPANET için geliştirilen e-mail sistemi, İngiltere Kraliçesi'nin 1976 yılında ilk e-mailini göndermesiyle küresel çapta popüler hale gelmiştir.
Türkiye'de İlk İnternet Bağlantısı (1993)
Türkiye'de ilk internet bağlantısı, 12 Nisan 1993 tarihinde PTT'den sağlanan 64 Kbps kapasiteli kiralık hat ile ODTÜ üzerinden ABD Washington NSFNet ağına TCP/IP protokolü kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kavramlar

İnternetDünya üzerindeki bilgisayar ağlarının birbirine bağlanması sonucu ortaya çıkmış, herhangi bir sınırlaması olmayan uluslararası bilgisayar ve bilgi iletişim ağıdır. Örnek olarak, milyonlarca bilgisayar arasında veri paketlerinin fiber optik kablolarla saniyeler içinde aktarılması gösterilebilir.
HTMLHypertext Markup Language kelimelerinin kısaltması olan ve web sayfalarında belgelerin linklerle nasıl bağlanacağını ve metinlerin yerleşeceğini belirleyen betik dildir. Örneğin, Tim Berners-Lee tarafından 1989 yılında CERN'de geliştirilmiştir.
WWWWorld Wide Web, dünyanın her yerindeki web sunucularında kayıtlı olan milyarlarca web sitesi ve dosyadan oluşan küresel bilgi bütünüdür. Örnek olarak, bir web tarayıcısına www adresini yazarak sunucudaki belgelere ulaşılması verilebilir.
HTTPHyper Text Transfer Protocol, sunucu bilgisayar ile kullanıcı bilgisayarları arasında bilgilerin nasıl aktarılacağına dair kuralları düzenleyen hiper metin transfer protokolüdür. Örneğin, web sitelerine bağlanırken adres çubuğuna otomatik olarak eklenir.
URLUniform Resource Locator, bir web sitesine erişmek için kullanılan standart kaynak bulucu veya web adresidir. Örnek olarak, 'www.anadolu.edu.tr' ifadesi Anadolu Üniversitesi'nin web sitesine ulaşmayı sağlayan bir URL'dir.
IP AdresiInternet Protocol, İnternet'e doğrudan bağlı her bilgisayarın ve cihazın sahip olduğu benzersiz kimlik numarasıdır. Örnek olarak, '193.140.21.152' şeklindeki noktalı ondalık yazım biçimi bir IP adresidir.
DNSDomain Name System, IP numaraları yerine daha kolay hatırlanabilecek anlamlı sözcük grupları oluşturan alan adı sistemidir. Örnek olarak, karmaşık IP sayıları yerine 'anadolu.edu.tr' alan adının kullanılmasını sağlar.
Mobil İnternetCep telefonu, akıllı telefon ve tablet gibi mobil cihazlar üzerinden radyo frekans sinyalleriyle gerçekleştirilen veri iletişim sistemidir. Örnek olarak, hareket halindeyken otobüste akıllı telefonla internete bağlanmak gösterilebilir.
GSMGlobal System for Mobile Communications, küresel sistemde mobil haberleşme sağlayan bireysel iletişim standardıdır. Örnek olarak, ilk ticari GSM servisi 1991 yılında Finlandiya'da başlamıştır.
GPRSGeneral Packet Radio Service, saniyede 115 Kbps'ye varan hızlar sunan ve veri alışveriş miktarına göre ücretlendirilen paket temelli mobil iletişim servisidir. Örnek olarak, telefonu modem olarak kullanarak dizüstü bilgisayardan internete bağlanmak verilebilir.
EDGEEnhanced Data Rate for GSM Evolution, veri aktarım hızını 384 Kbps'ye çıkaran ve çoklu ortam uygulamalarına olanak tanıyan mobil iletişim servisidir.
3GÜçüncü nesil kablosuz iletişim teknolojisi olup, kablolu bağlantının olmadığı yerlerde yüksek hızlı internet erişimi, sürekli çevrim içi görüntülü iletişim ve veri paylaşımı sağlar.
4GDördüncü nesil mobil genişbant teknolojisi olup, 100 Mbps'ye varan hızlar, yüksek kapasite ve IP tabanlı servisler sunar. Örnek olarak LTE ve WiMAX teknolojileri gösterilebilir.
Nesnelerin İnternetiKullandığımız çay makinesi, radyo ve güvenlik kapısı gibi cisimlerin internete bağlı olması ve kullanıcıların hayat tarzlarına göre programlanabilmesidir. Örnek olarak, buzdolabının eksilen gıdaları kendi kendine sipariş etmesi verilebilir.
ARPANETAmerikan Gelişmiş Savunma Araştırmaları Dairesi Ağı olup, 1970 yılında 15 bilgisayarın birbirine bağlanmasıyla oluşturulan dünyanın ilk bilgisayar ağıdır.
ULAKNETTürkiye'deki üniversitelerin ve araştırma kurumlarının internet altyapısını kurmak ve geliştirmek amacıyla TÜBİTAK'a bağlı ULAKBİM tarafından kurulan ulusal akademik ağdır.
Web Tarayıcısıİnternet üzerindeki sunucu bilgisayarlarda bulunan web sitelerine ve HTML sayfalarına ulaşmamızı sağlayan Mozilla Firefox veya Google Chrome gibi yazılımlardır.
Arama MotoruWeb robotu, arama indeksi ve kullanıcı arabiriminden oluşan, internetteki içeriklere anahtar kelimelerle ulaşmamızı sağlayan Google veya Yandex gibi mekanizmalardır.
Google AkademikMakaleler, tezler, bildiriler ve raporlar gibi akademik çalışmalara yönelik belgeleri aramak için geliştirilmiş özel bir arama motorudur.
e-Devlet KapısıVatandaşların internet üzerinden sunulan kamu hizmetlerinden tek noktadan ve güvenli bir şekilde şifre veya e-imza ile faydalanmalarını sağlayan resmi kamu bilgi bankasıdır (www.turkiye.gov.tr).

Diğer Önemli Bilgiler

ULAKNET'in Kuruluşu ve Kapsamı (1996)

1996 yılında kurulan ULAKNET; Askeri Okullar, Harp Akademileri, Polis Akademileri, YÖK, ÖSYM ve Türk Silahlı Kuvvetleri Ar-Ge birimleri dahil toplam 176 birime hizmet vermeye başlamıştır.

İlk Ticari GSM Servisi (1991)

Avrupa'nın geliştirdiği GSM standardına dayanan ilk ticari GSM servisi 1991 yılında Telecom Finland tarafından Finlandiya'da başlatılmış ve kullanıcılara uluslararası seyahat serbestliği sağlamıştır.

4G LTE İlk Testi (2009)

Önde gelen telekomünikasyon şirketlerinden Verizon, 17 Ağustos 2009 tarihinde ABD'nin Boston ve Seattle kentleri arasında 4G'nin ilk testini başarıyla gerçekleştirmiştir.

Nesnelerin İnterneti'nin Tanımlanması (1999)

İlk olarak 1999 yılında İngiliz asıllı Kevin Ashton tarafından tanımlanan 'Nesnelerin İnterneti' kavramı, çay makinesi ve radyo gibi cihazların internete bağlanarak kullanıcı alışkanlıklarına göre programlanmasını ifade eder.

Dünya Genelinde Aktif İnternet Kullanıcıları

Dünya İnternet İstatistikleri'nin 2014 verilerine göre, dünya genelinde üç milyardan fazla insan aktif internet kullanıcısı durumundadır ve bu sayı her geçen gün hızla artmaktadır.

BM 2014 E-Devlet Araştırma Raporu

Birleşmiş Milletler'in 2014 yılında yayınladığı rapora göre Güney Kore e-Devlet uygulamalarında lider ülke olmuş, onu Avustralya ve Singapur izlerken ABD yedinci sırada yer almıştır.

Avrupa'da e-Devlet Liderleri

Avrupa'da e-Devlet uygulamalarında küresel ölçekte Fransa 4. sırada yer alarak lider olurken, onu sırasıyla Hollanda (5.), İngiltere (8.) ve Finlandiya (10.) takip etmiştir.

Türkiye'de Genişbant Abone Artışı

Türkiye'de sabit genişbant bağlantısına sahip abone sayısı 2009 yılında yaklaşık iki milyon iken, yapılan yatırımlar ve altyapı çalışmaları sonucunda 2014 yılında 12 milyon sınırlarına yaklaşmıştır.

Yandex Trafik Uygulamasının Popülerliği

Rusya piyasasında lider olan Yandex arama motoru, Türkiye'de özellikle büyük şehirlerde sürücülerin anlık trafik durumunu takip etmek için başvurduğu Yandex Trafik uygulaması ile büyük popülarite kazanmıştır.

Anadolu Üniversitesi Açık Kütüphane Hizmeti

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sisteminin sunduğu 'Açık Kütüphane' hizmeti sayesinde 1980'lerin sonundan günümüze kadar kurumun sahip olduğu devasa arşiv 'acikkutuphane.anadolu.edu.tr' adresinden dijital olarak kullanıcılara açılmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavlarda HTML ve HTTP kavramlarının işlevleri sıklıkla karıştırılır; HTML'in web sayfası oluşturan betik dil, HTTP'nin ise protokol olduğunu unutmayın.
  • URL yapısının bileşenleri (protokol, ağ, ülke kodu, kurum türü) soru olarak gelebilir, şekil üzerindeki sıralamaya dikkat edin.
  • IP adresleri ile DNS arasındaki fark kritiktir; IP sayısal kimlik adresiyken, DNS bu sayıları anlamlı alan adlarına çeviren sistemdir.
  • Türkiye'de ilk internet bağlantısının 1993 yılında ODTÜ üzerinden NSFNet'e yapılan bağlantı olduğu tarih bilgisiyle birlikte ezberlenmelidir.
  • Arama motoru operatörlerinde tire (-) işaretinin 'hariç tutma', artı (+) işaretinin 'dahil etme' ve tırnak işaretinin ('...') 'tam kalıp arama' yaptığını unutmayın.
  • e-Devlet şifresinin nereden alındığı (PTT merkezleri ve yurtdışı konsolosluklar) sınavda ayırt edici bir bilgi olarak sorulabilir.
  • Mobil internet nesillerinin (1G, 2G/GSM, GPRS, EDGE, 3G, 4G, 5G) hız ve özellik sıralamalarını kronolojik olarak gözden geçirin.