Ünite 8: Geleceğin Teknolojileri — Önemli Kavramlar

Doğada halihazırda var olan ancak daha önce bilinmeyen bir olgunun veya nesnenin insanlık tarafından ilk kez ortaya çıkarılmasıdır. Örneğin, radyoaktif elementlerin veya yeni bir gezegenin ilk kez saptanması birer keşiftir.

Daha önce var olmayan yeni bir fikrin, ürünün veya yöntemin ilk kez yaratılması ve çalışabildiğini kanıtlayan bir prototipin oluşturulmasıdır. Buluşlar genellikle patent verilerek yasal koruma altına alınırlar.

Mevcut fikirlerin, ürünlerin veya süreçlerin daha verimli, kârlı ve kullanışlı hale getirilerek toplumsal amaca uyarlanmasıdır. Keşif ve buluştan farklı olarak yenilikler ticari kâr elde etmek amacıyla gerçekleştirilir ve patentlenmezler.

Teknolojinin toplumda veya endüstride kullanma, taklit etme, uygulama ya da uyarlama biçimleriyle dalga dalga yayılması sürecidir. İnternet veya akıllı telefonların toplumun tüm kesimlerine ulaşması bu sürece örnektir.

Yeni bir pazar yaratarak var olan geleneksel pazarın ve ürünlerin ortadan kalkmasına yol açan yenilik türüdür. Örneğin, akıllı telefonların piyasaya çıkışıyla standart tuşlu telefon pazarının sönümlenmesi yıkıcı yeniliktir.

Var olan pazarın ortadan kalkmasına yol açmayan, mevcut teknolojinin veya ürünün kalitesini ve işlevselliğini kademeli olarak iyileştiren yenilik türüdür. Yazılım sürümlerinin güncellenmesi buna örnektir.

Farklı teknolojik sistemlerin benzer görevleri yerine getirecek biçimde birleşme ve bütünleşme eğilimidir. Örneğin, akıllı telefonlarda ses, video, internet ve fotoğrafçılık özelliklerinin tek bir cihazda birleşmesi dijital yakınsamadır.

Bir mikroişlemci içerisine yerleştirilen transistör sayısının yaklaşık her iki yılda bir ikiye katlanacağını belirten ampirik yasadır. 1970'lerden günümüze bilgisayar işlem güçlerinin katlanarak artmasını açıklar.

Yaşam döngüsünü yıllar önce tamamlamış ya da tamamlamak üzere olan, toplumda sıradanlaşmış teknolojilerdir. Örneğin, kasetçalar, disketler veya kablolu ev telefonları 2015 yılı itibariyle gelenekselleşmiştir.

Yaşam döngüsünün tam ortasında bulunan, erken çoğunluk tarafından yoğun biçimde kullanılan ve toplumsal yaşamı halihazırda biçimlendiren teknolojilerdir. Bulut bilişim ve mobil bilgi işlem güncel teknolojilerdendir.

Ticarileşme aşamasına yeni geçmiş, yenilikçiler ve ilk benimseyenler tarafından kullanılan ve önümüzdeki 10 yılda yaygınlaşması beklenen teknolojilerdir. Akıllı kişisel yardımcılar ve 3 boyutlu yazıcılar bu gruba girer.

İnternet üzerindeki verilerin makineler tarafından anlaşılabilir kurallarla tanımlanarak paylaşılmasını amaçlayan W3C standardıdır. Bu sayede arama motorlarına doğal dille soru sorulup doğrudan anlamlı yanıtlar alınabilir.

Fiziksel gerçek dünyanın, bilgisayar tarafından üretilen ses, video, GPS ve grafik verileriyle canlı olarak zenginleştirilerek kullanıcıya sunulmasıdır. Akıllı telefon kamerasıyla tarihi bir esere bakıldığında bilgi çıkması buna örnektir.

Nesnelerin üzerine iliştirilmiş etiketlerdeki verilerin elektromanyetik alan yardımıyla kablosuz olarak okunmasına dayalı tanıma sistemidir. Kargo takibi ve mağazalarda ürün güvenliğinde yaygın olarak kullanılır.

Mobil cihazların kullanıcının nerede olduğu, kiminle beraber olduğu ve çevredeki kaynakları algılayarak davranışlarını buna göre uyarlaması sürecidir. Akıllı asistanlar bu verileri aktif olarak kullanır.

Kullanıcının vücuduna giydiği, hidrolik ve motorlar yardımıyla kas hareketlerini destekleyerek fiziksel güç ve dayanıklılığı artıran mobil makinadır. Felçli hastaların yürümesine yardımcı olabilir.

Elektronik, sensörler ve ağ bağlantı özellikleriyle donatılmış fiziksel nesnelerin (buzdolabı, lamba, araba vb.) internet üzerinden birbiriyle veri alışverişi yaptığı devasa ağı ifade eder.

Saniyede en az bir exaFLOPS (bir milyar çarpı bir milyar kayan noktalı işlem) kapasitesine ulaşması hedeflenen devasa işlem gücüne sahip gelecek nesil süper bilgisayar teknolojisidir.

Bir bireyin zihinsel içeriğinin ve belleğinin biyolojik beyinden okunarak dijital bir bilgisayara veya depolama aygıtına kopyalanmasını öngören kuramsal süreçtir.

Yapay zekânın insan zekâsını geçerek süper zekâ haline geldiği ve bu noktadan sonraki gelişmelerin insan zekâsı tarafından öngörülemediği varsayımsal eşiktir.