Sağlık SistemiAna gayesi sağlığı iyileştirmek, korumak ve sürdürmek olan faaliyetleri yürütmek üzere var olan tüm örgüt, kurum, insan gücü ve kaynakların bütünüdür. DSÖ'nün 2000 yılı raporunda bu tanım sistem yaklaşımıyla ele alınmıştır.
Birincil KoruyuculukKişiler henüz hastalanmadan önce, hastalıklardan korunmak amacıyla alınan önlemler ve sunulan hizmetlerdir. Bebeklik dönemi aşılamaları ve üreme sağlığı hizmetleri bu gruba örnek gösterilebilir.
İkincil KoruyuculukHastalık ortaya çıkmadan ya da henüz başlangıç aşamasındayken yapılan erken teşhis ve tedavi hizmetleridir. Kanser tarama programları ve rutin check-up uygulamaları bu koruma düzeyine dahildir.
Akılcı İlaç KullanımıKişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilacı, uygun süre ve dozajda, en düşük maliyetle kolayca sağlayabilmeleridir. DSÖ tarafından 1985 Nairobi toplantısında tanımlanmıştır.
Temel İlaçlarHer toplumun öncelikli sağlık ihtiyaçlarını karşılamak üzere her zaman yeterli miktarda, uygun dozlarda ve halkın satın alabileceği fiyatta bulunması gereken ilaçlardır.
Stratejik Satın AlmaSağlık hizmeti alımlarında sadece pasif ödeme yapmak yerine, mal veya hizmetin kalitesini, etkililiğini ve toplam maliyetini gözeterek aktif ve yönlendirici bir satın alma süreci yürütülmesidir.
Sürveyans SistemleriSağlık hizmetlerinde planlama ve müdahale yapabilmek amacıyla, sağlıkla ilgili verilerin sürekli ve sistematik olarak toplanması, analiz edilmesi, yorumlanması ve ilgili birimlere dağıtılması sürecidir.
Adem-i MerkeziyetçilikDevlet yönetiminde merkezi otoritenin bazı yetki, sorumluluk ve kaynaklarını yerel yönetimlere veya alt kademedeki idari birimlere devretmesi esasına dayanan yönetim yaklaşımıdır.
Evrensel KapsayıcılıkBir toplumdaki tüm bireylerin, ihtiyaç duydukları kaliteli sağlık hizmetlerine, finansal zorluk yaşamadan ve herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmadan erişebilmesini sağlayan sistem tasarımıdır.
DALY (Disability Adjusted Life Years)Hastalık yükünü ölçmek için kullanılan ve hastalıklar veya sakatlıklar nedeniyle erken ölüm ya da yeti kaybıyla geçen toplam kayıp yılları ifade eden sağlık ölçütüdür.
QALY (Quality Adjusted Life Years)Hastalık yükü ve müdahale başarısını ölçmede kullanılan, bireyin müdahale sonrasında kazandığı yaşam yıllarını yaşam kalitesi katsayısıyla çarparak hesaplayan nitelikli ömür ölçütüdür.
Cevap VerebilirlikSağlık sisteminin hizmet sunarken hastaların onurunu, mahremiyetini ve özerkliğini koruması, ayrıca farklı nüfus gruplarının beklenti ve hassasiyetlerine duyarlı olmasıdır.
Katastrofik Sağlık HarcamasıHanehalkının, sağlık güvencesinin yetersizliği nedeniyle temel ihtiyaçlarından fedakarlık etmesine veya varlıklarını satmasına yol açacak düzeyde yüksek cepten sağlık harcaması yapmasıdır.
KomplikasyonSunulan sağlık hizmeti veya tıbbi müdahale sonrasında, tıp teknolojisinin ve bilgisinin mevcut sınırları dahilinde ortaya çıkması muhtemel olan, istenmeyen tıbbi durumlardır.
SekelBir hastalık veya uygulanan tıbbi tedavinin doğasında var olan ve tedavi süreci tamamlandıktan sonra hastada kalıcı olarak kalan istenmeyen fizolojik veya anatomik harabiyettir.
Sağlıkta SosyalizasyonTürkiye'de 1961 yılında 224 sayılı kanunla başlatılan, sağlık hizmetlerinin devlet eliyle, ücretsiz, eşit ve özellikle birinci basamak odaklı olarak tüm ülkeye yaygınlaştırılmasını hedefleyen tarihi politikadır.
Genel Sağlık Sigortası (GSS)Türkiye'de 2008 yılında yasalaşan ve parçalı sosyal güvenlik kurumlarını tek çatı altında birleştirerek tüm nüfusu tek bir cömert teminat paketiyle güvenceye alan sigorta sistemidir.
