Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Sosyal Hizmet Lisans Programı » İnsan Davranışı ve Sosyal Çevre 2
← Ünite 6

Ünite 6: Sakatlık — Önemli Kavramlar

Tıbbi Model
Sakatlığı bireysel bir patoloji, anormallik ve tıbbi bir sorun olarak gören, tamamen teşhis, tedavi ve rehabilitasyon odaklı yaklaşımdır.
Sosyal Model
Sakatlığı bireysel bir kusur değil, yeti yitimi olan insanları dışlayan ve dikkate almayan sakatlayıcı toplumsal düzenin ve engellerin bir sonucu olarak gören yaklaşımdır.
Yeti Yitimi
Bireyin bedeninde, organizmasında veya mekanizmasında bir uzvun eksik olması, hasarlı veya kusurlu olması durumunu ifade eden biyolojik olgudur.
Sakatlık
Yeti yitimi olan bireyleri dışlayan, toplumsal yaşama tam katılımlarını engelleyen çağdaş toplumsal düzenlemelerin yol açtığı dezavantajlar ve kısıtlılıklardır.
Tıbbileştirme
Tıbbi olmayan sosyal veya bireysel bir konunun, tıbbi bir problem, hastalık veya tedavi edilmesi gereken patolojik bir durum olarak tanımlanması sürecidir.
Zorunlu Sağlam Bedenlilik
Sağlam bedenli olmayı kapitalist sistemde çalışabilme ve üretkenlik üzerinden bir zorunluluk ve tek norm olarak kuran ideolojik yapıdır.
Kendinden-Menkul Birey
Batı toplumlarında idealize edilen; sınırları net, kendi kendine yeten, bağımsız, güçlü ve tüm başarı ile başarısızlık sorumluluğunu tek başına üstlenen birey modelidir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Erişilebilirlik
Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesi ve toplumsal yaşama etkin katılım sağlayabilmesi için yapılan mekansal ve sistemsel düzenlemelerdir.
Evrensel Tasarım
Fiziki çevre, bina ve hizmetlerin, sakat bireyler için ayrı düzenlemeler yapılmasına gerek kalmadan, herkes tarafından en yüksek düzeyde kullanılabilmesini amaçlayan kapsayıcı tasarım anlayışıdır.
Biyopsikososyal Model
Sakatlığın tıbbi ve sosyal modellerinin bir sentezi olan, sakatlanmayı bireyin içsel özellikleri ile sosyal ve fiziki çevresi arasındaki etkileşim olarak ele alan yaklaşımdır.
ICIDH
Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen, yeti yitimi, sakatlık ve özürlülük durumlarını sınıflandıran uluslararası standart sistemdir.
Sakatlık Ayrımcılık Modeli
Sosyal hizmet uzmanlarının sakat bireylerle çalışırken sakatlığı toplumsal bir inşa ve hak ihlali olarak ele almalarını sağlayan, hak temelli ve dönüştürücü mesleki modeldir.
Öjeni
Nüfustaki sapmaları ve istenmeyen genetik özellikleri devlet eliyle ayıklayarak, norma uygun, sağlıklı ve ari bir ulus yaratmayı amaçlayan biyopolitik düşüncedir.
Sakat Kahraman Miti
Sakat bireylerin sistemik engelleri aşarak olağanüstü başarılar kazanmasının yüceltilmesiyle, sosyal ve ekonomik kaynak yetersizliklerinin göz ardı edilmesi riskini taşıyan inançtır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Siyaseten Doğruculuk
Dezavantajlı grupları incitmemek adına daha kibar terimler kullanma eğilimidir; sakatlık bağlamında bazen gerçek ayrımcılıkları maskeleme işlevi görebilir.