Ünite 8: 21. Yüzyılda Toplumsal Değişme Sürecinde Sosyal Çalışma Üzerine Değerlendirme — Önemli Kavramlar

Kapitalist ekonomi düzenini korumakla birlikte, sosyal sınıflar arasında uzlaşma sağlamayı amaçlayan ve vatandaşlarını sosyo-ekonomik risklere karşı koruyan devlet modelidir. Türkiye'de bu ilke ilk kez 1961 Anayasası ile anayasal bir kimlik kazanmıştır.

Bireylerin ve grupların potansiyellerini tam olarak geliştirebilmeleri, aile ve toplum ihtiyaçlarını karşılayarak onurlu bir yaşam standardına ulaşmalarını sağlayan organize sosyal hizmetler ve kurumlar sistemidir. Sosyal çalışma mesleğinin üzerinde yükseldiği temel kurumsal yapıdır.

Sanayileşme ve kentleşme süreciyle ortaya çıkan sosyal sorunları çözmek, özellikle işçi sınıfını ve güçsüz kesimleri korumak amacıyla devlet ve sendikalar eliyle yürütülen önlemler ve düzenlemeler bütünüdür.

Kalkınmanın dengeli olmasını sağlamak amacıyla sosyal sorunların ve sosyal gelişme hedeflerinin ekonomik planlamayla birlikte ele alınmasını sağlayan yöntemdir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde sosyal adaleti sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Kişiler ile toplum arasında hakkaniyete uygun ilişkiler kurulmasını, ulusal gelirin adil paylaşımını ve herkes için uygar bir yaşam düzeyinin güvence altına alınmasını öngören ahlaki ve hukuki ilkedir.

Geri kalmış yerel toplulukların ekonomik, toplumsal ve kültürel koşullarını iyileştirmek amacıyla kendi çabalarını devletin destek ve imkanlarıyla birleştirerek ulusal kalkınmaya katılmalarını sağlayan süreçtir.

Uzak yerleşimleri birbirine bağlayan, yerel oluşumların dünya çapındaki olaylarla biçimlendirildiği, uluslararası sermayenin ve tek tipleştirici tüketim kültürünün egemen olduğu çok boyutlu süreçtir.

Etkili bir grup tarafından, çok sayıda insanı rahatsız ettiği ve kolektif bir çaba ile iyileştirilebileceği ifade edilen, toplumsal değişmeyle birlikte ortaya çıkan veya değişen olumsuz koşullardır.

Nüfus grubu, cinsiyet veya bölge ayrımı gözetmeksizin tüm toplumu doğrudan etkileyen, yüksek enflasyon veya yaygın bir deprem gibi makro düzeydeki büyük kriz ve olgulardır.

Kamu harcamalarının kısılmasını, devletin küçülmesini ve sosyal hizmetlerin piyasa koşullarına bırakılmasını savunan, sosyal devlet anlayışını gerileten ekonomi politikasıdır.

Siyasal iktidarı kendi üyelerinin çıkarları doğrultusunda etkilemeye çalışan, sendikalar ve dernekler gibi demokratik sistemin işleyişinde kamuoyu yaratan örgütlü yapılardır.

Sanayileşmeye koşut olarak ortaya çıkan, ulus-devlet ve sistematik kapitalist üretim temelinde şekillenen sosyo-politik ve kültürel değişim sürecidir.

18. yüzyılda akıl, doğa, özgürlük ve insan mutluluğu kavramlarını ön plana çıkararak dogmaları yıkan ve modern sosyal bilimlerin doğuşuna zemin hazırlayan düşünce akımıdır.

Dini bireylerin vicdanına bırakarak toplumu ve devleti tarihin ve yaşamın zorunluluklarına göre rasyonel esaslarla düzenleme ilkesidir. Sosyal çalışmanın demokratik duruşunun temel taşlarından biridir.

Sosyal çalışma mesleğinin temel yöntemlerinden biri olup, toplulukların kendi sorunlarını çözebilmeleri için örgütlenmelerini ve kalkınma süreçlerine katılımlarını sağlayan profesyonel uygulamadır.

Sosyal çalışmanın yardımcı yöntemlerinden biri olup, dezavantajlı grupların haklarını savunmak ve sosyal mevzuatı geliştirmek amacıyla yürütülen örgütlü ve kolektif mücadele sürecidir.

Yoksulluk ve güvencesizlik nedeniyle bireylerin veya grupların toplumsal, ekonomik ve kültürel yaşamın dışına itilmesi, hak ve hizmetlere erişimlerinin engellenmesi durumudur.

Ekonomik büyümenin yanı sıra insan odaklı yatırımları, çevre korumayı ve sosyal adaleti merkeze alan, gelecek kuşakların yaşam kalitesini güvenceleyen kalkınma yaklaşımıdır.

Piyasaların önündeki yasal engellerin ve denetimlerin kaldırılması sürecidir. Küreselleşmeyle birlikte sosyal koruma mekanizmalarının zayıflamasına yol açmıştır.

Farklı kültürel arka planlara, etnik kimliklere ve yaşam tarzlarına sahip müracaatçı gruplarının haklarını ve özgün ihtiyaçlarını gözeterek yürütülen sosyal hizmet uygulamasıdır.

Bireyleri yoksulluk, hastalık, işsizlik ve yaşlılık gibi sosyal risklere karşı korumak amacıyla devlet tarafından sunulan sosyal güvenlik, sosyal yardım ve hizmetlerin bütünüdür.

Sosyal çalışmacının mesleki müdahale sürecinde yardım sunduğu, güçlendirmeyi ve sorunlarını çözmeyi hedeflediği birey, aile, grup veya topluluktur.

Sosyal hizmetlerin bir lütuf veya hayırseverlik faaliyeti olarak değil, her bireyin anayasal güvence altında sahip olduğu yasal bir hak olarak sunulması ilkesidir.

Toplumdaki eşitsizlikleri gidermek ve dezavantajlı kesimlerin yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla kolektif ve kurumsal düzeyde üstlenilen ahlaki ve sosyal yükümlülüktür.