← Ünite 8

Ünite 8: Sağlık Psikolojisi — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

  • Kronik hastalıkların (kalp, kanser, diyabet) ortaya çıkmasında biyolojik etkenler kadar psikolojik, davranışsal ve sosyal faktörlerin de rol oynadığını ve bunlara 'yaşam tarzı hastalıkları' denildiğini unutmayın.
  • Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 1948 yılındaki sağlık tanımının 'negatif değil pozitif', 'çok yönlü' ve 'politik/sosyal sorgulamalar içeren' radikal özelliklerini ezberleyin; bu nokta sıkça sınavlarda sorulur.
  • Biyopsikososyal model ile biyotıbbi model arasındaki farkı iyi kavrayın; biyotıbbi model indirgemecidir, biyopsikososyal model ise zihin-beden bütünlüğünü savunur.
  • Kontrol odağı teorisinde 'içsel' ve 'dışsal' (şans/güçlü başkaları) ayrımını ve Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği'nin boyutlarını karıştırmayın.
  • Öz yeterlik kavramının 'durum-sonuç', 'eylem-sonuç' ve özellikle 'yeterlik beklentileri' (beceri ve irade sahibi olma inancı) ile ilişkisini iyi öğrenin.
  • Sağlık İnanç Modeli (hassasiyet/ciddiyet/yarar-bedel) ile Planlanmış Davranış Teorisi'nin (tutum, öznel norm, algılanan kontrol) bileşenlerini birbirine karıştırmayacak şekilde anahtar kelimeleriyle kodlayın.
  • Transteorik Model'in (Değişme Evreleri Modeli) doğrusal değil döngüsel olduğunu ve ön düşünme, düşünme, hazırlık, eylem, sürdürme evrelerinden oluştuğunu sırasıyla bilin.
  • Sosyal biliş modellerine ve bireyselci yaklaşımlara yöneltilen eleştirileri (yanlışlanamaması, insanı aşırı rasyonel görmesi, yapısal eşitsizlikleri ve bağlamı göz ardı etmesi) eleştirel düşünce açısından mutlaka gözden geçirin.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Biyotıbbi ModelBiyopsikososyal ModelAkut HastalıklarKronik HastalıklarSağlık PsikolojisiSağlık TeşvikiBirincil Korumaİkincil KorumaGüçlendirme (Empowerment)Kontrol OdağıÖz YeterlikSağlık İnanç ModeliPlanlanmış Davranış TeorisiTransteorik Model (Değişme Evreleri Modeli)Psikolojik Tepkisellik Teorisi

Önemli Olaylar / Örnekler

  • Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 1948 Tarihli Sağlık Tanımı
  • 1970'lerde Sağlık Psikolojisinin Ortaya Çıkışı
  • 1980'lerin Başında Yapılan Klasik Tanım
  • Türkiye'de KETEM'in Rolü
  • Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği
  • Galler'de Yapılan Sağlık Bilgisi Çalışması
  • Transteorik Modelin Beş Evresi
  • Kalp Sağlığı İçin Bel/Kalça Oranı Sınırları
  • Kalp Dostu Beslenme ve Posa Tüketimi Önerileri
  • Haftalık Et ve Balık Tüketim Sıklığı Kriterleri
  • Yumurta Tüketimi ve Kolesterol Dengesi
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250