Ünite 8: Sınıf Yönetimi — Önemli Kavramlar

Sınıftaki fiziksel, davranışsal ve örgütsel öğrenme engellerinin ortadan kaldırılarak öğretim zamanının etkili kullanılması ve demokratik bir öğrenme düzeninin sağlanması sürecidir. Metne göre sınıf yönetimi insan ilişkilerine odaklanan, bireyi harekete geçiren sosyo-psikolojik bir disiplindir.

Sınıf yönetiminde dersin amaçlarının neler olduğunu, öğrencinin nasıl harekete geçirileceğini, yöntem ve tekniklerin belirlenmesini ve kaynakların saptanmasını içeren bir düzenleme sürecidir. Günlük, aylık ve yıllık planlarla doğrudan örtüşmektedir.

Amaçlara ulaştıracak öğretimsel etkinliklerin belirlenmesi, önem sırasına göre önceliklendirilmesi ve sınıfta görev, sorumluluk, kuralların saptanarak olumlu bir öğrenme ortamı oluşturulmasıdır.

Sınıfın amaçlarına ulaşmasında işe koşulan öğretim yöntemleri, öğrenme ortamı, öğrenci ve öğretmen arasında uyum ve ahenkin sağlanması ile ilişkilidir.

Sınıfta belirlenen amaçlara ve alınan kararlara ne ölçüde ulaşıldığına ilişkin hem süreç içinde hem de sonunda gerçekleştirilen döngüsel bir dönüt sağlayıcı araçtır.

Sınıfta aynı anda pek çok farklı yaşantının (örneğin bazı öğrencilerin ders dinlemesi, bazılarının not alması, bazılarının konuşması) bir arada ortaya çıkmasını ifade eden yapısal bir özelliktir.

Sınıfta olayların anında oluşması, ertelemenin olanaksız olması ve öğretmenin sınıfta olan bitenin farkında olarak anında müdahale etmesini gerektiren yapısal özelliktir.

Ne kadar plan yapılırsa yapılsın sınıfta olabilecek her şeyin önceden tahmin edilememesi durumudur; bu durum öğretmenlerin proaktif olmalarını zorunlu kılar.

Sınıf ortamının daha çok psikolojik yanını ifade eden, öğrenci-öğretmen etkileşimlerinin oluştuğu atmosferdir. Adalet, saygı ve sevginin egemen olduğu olumlu sınıf iklimi öğrenci başarısını ve özyeterliliğini artırır.

Öğretmen merkezli eğitimi ve klasik yönetim felsefesini yansıtan; öğretmenin olayların sonuçları üzerinde durduğu, bireye odaklandığı ve istenmeyen durumlara karşı cezalandırma yöntemine başvurduğu modeldir.

Planlama düşüncesine bağlı, geleceği kestirme ve istenmeyen davranışlar ortaya çıkmadan önce önlem alma yönelimli modeldir; olayların nedenlerine odaklanır ve gruba yöneliktir.

Sınıf yönetimi uygulamalarını öğrencilerin fiziksel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişim özelliklerini dikkate alarak gerçekleştirmeyi içeren, hazır bulunuşluk düzeyine uygun planlama yapılan modeldir.

Durumsallık yaklaşımına dayalı olarak diğer tüm modellerin (tepkisel, önlemsel, gelişimsel) koşulların analiz edilerek sentezlenmesiyle oluşturulan ve sistem yaklaşımını sınıfa taşıyan modeldir.

Aşırı disiplin uygulamalarının, baskı ve tehditlerin, fiziksel ve sözel şiddetin, öğrencilerin birbiriyle karşılaştırılmasının ve kişiliğin hedef alınmasının görüldüğü yönetim tarzıdır.

Sınıfla ilgili kararların verilmesinde öğrenci katılımının sağlandığı, otoritenin paylaşıldığı, kuralların baskıyla değil gönüllü benimseme ile uygulandığı rehberliğe dayalı eğitim anlayışıdır.

Öğretim yılı süresince belli üniteleri veya konuları hangi aylarda ne kadar zamanda işleyeceklerini gösteren, zümre öğretmenler kurulunca hazırlanarak ders yılı başında okul yönetimine verilen uzun dönemli plandır.

Dikkatli öğretmenlerin öğrencilerin ilgi ve gereksinimlerini önceden kestirerek sorunlu davranışların ortaya çıkmasına engel olmasını içeren davranış yönetimi yöntemidir.

İstenmeyen davranışı sergileyen öğrencinin dikkatini istendik davranışı sergilemesine yönlendirme etkinliğidir.

Öğrencinin kendine veya çevresine yönelik olumsuz davranışlarına sınırlar yerleştirme süreci olarak tanımlanan davranış yönetimi yöntemidir.

Lee Canter tarafından geliştirilen; davranışçı akıma dayanan, öğretmenin net beklentiler, sınırlar ve sonuçlar oluşturmaya hakkı olduğunu savunan, ödül ve ceza kavramlarıyla karakterize edilmiş modeldir.

Skinner'ın görüşlerine dayanan; davranışların sonuçları ve pekiştireçler tarafından şekillendirildiğini, olumlu ve olumsuz pekiştireçler ile ceza kullanarak davranışların kontrol edilebileceğini savunan modeldir.

William Glasser tarafından geliştirilen; insanların dışsal koşulların kurbanı olmadığını, kendi seçimlerini yaptığını ve temel gereksinimlerini (varolma, sevgi, güç, özgürlük, eğlence) karşılamaya çalıştığını savunan modeldir.

Kounin tarafından geliştirilen; sosyal psikoloji ilkelerine dayanan, grup içinde bireyin davranışının değiştirilmesinin gruba etkisini inceleyen, öğretmen farkındalığı ve dalga etkisi kavramlarını içeren modeldir.

Dreikurs tarafından geliştirilen; Adler'in görüşlerine dayanan, çocukların dikkat çekme, güç elde etme, öç alma ve başarısızlıktan kaçınma amaçlarıyla istenmeyen davranış sergilediklerini savunan modeldir.

Thomas Gordon'un modelinde yer alan; öğrenciyi suçlamadan, istenmeyen davranışın ne olduğunu, öğretmen üzerindeki etkisini ve öğretmende uyandırdığı duyguyu (örneğin üzüntü, hayal kırıklığı) ifade eden iletişim dilidir.