Ünite 8: Bir Konfederalizm Örneği Olarak Avrupa Birliği — Önemli Kavramlar

1951 yılında 6 kurucu ülke tarafından imzalanan antlaşmayla kömür ve çelik üretimini uluslarüstü bir otoriteye devreden, AB’nin temellerini atan ilk örgüttür.

1957 yılında imzalanan ve 1958'de yürürlüğe girerek Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile EUROATOM'u kuran, ortak pazar ve gümrük birliği hedeflerini belirleyen kurucu antlaşmadır.

1993 yılında yürürlüğe giren ve Avrupa Topluluğu'nu 'Avrupa Birliği'ne dönüştüren, ekonomik ve parasal birlik ile üç sütunlu yapıyı kuran dönüm noktası niteliğindeki antlaşmadır.

Kendine özgü anlamına gelen, siyaset teorisinde AB'nin federal, konfederal, hükümetlerarası ve uluslarüstü unsurları bir arada barındıran karma yapısını tanımlamakta kullanılan terimdir.

AB antlaşmaları, tüzükler, direktifler, içtihatlar ve ortak politikalardan oluşan, üye ülkelerin eksiksiz kabul etmek zorunda olduğu AB müktesebat ve hukuki kurallar bütünüdür.

Üye devletlerin bakanlarından oluşan, AB'nin merkezi karar verme ve yasama yetkisini elinde bulunduran temel kurumsal organıdır.

Her üye devletten bir komiserin yer aldığı, yasama sürecini başlatan, bütçeyi uygulayan ve AB'nin yürütme yetkisini elinde tutan bağımsız supranational organdır.

AB üyesi ülkelerin vatandaşları tarafından 5 yılda bir doğrudan genel oyla seçilen, bütçe ve denetim yetkisine sahip tek parlak demografik temsil organıdır.

Lüksemburg merkezli olan, üye ülke sayısı kadar yargıçtan oluşan ve Topluluk hukukunun uygulanmasını, yorumlanmasını ve hukuka uygunluğu denetleyen yargı organıdır.

Üye ülkeler arasındaki ticaret engellerini (kota, gümrük vergisi vb.) kaldıran ve üçüncü ülkelere karşı ortak gümrük tarifesi uygulayan ekonomik bütünleşme aşamasıdır.

Gümrük birliğine ek olarak malların yanı sıra üretim faktörlerinin (hizmetler, sermaye ve işgücü) de serbestçe dolaşımını sağlayan ekonomik bütünleşme modelidir.

AB kurumlarının kurucu antlaşmalara dayanarak çıkardığı yönetmelik, direktif, karar, tavsiye ve görüşlerden oluşan yasal araçlar bütünüdür.

Doğrudan üye devletler arasında yapılan müzakereler ve ulusal parlamentoların onayıyla kabul edilen kurucu antlaşmalar ve ek protokollerden oluşan AB hukuk kaynaklarıdır.

Hedeflenen sonuçlar açısından bağlayıcı olan ancak ulusal hukuka uyarlanma (iç hukuka aktarılma) yöntemi üye ülkelere bırakılan ikincil mevzuat aracıdır.

Tüm üye devletler için tamamen bağlayıcı olan, ayrıca ulusal mevzuata dönüştürülmeye gerek kalmadan doğrudan uygulanan ikincil mevzuat aracıdır.

Üye ülkeler arasındaki sınır kontrollerinin kaldırılarak kişilerin serbest dolaşımını öngören ve Amsterdam Antlaşması ile AB hukukuna dahil edilen kurallar bütünüdür.

2009 yılında yürürlüğe giren, AB Anayasası tasarılarının reddinden sonra hazırlanan, AB ve AT'yi birleştiren ve kurumlarda reform yapan tadil antlaşmasıdır.

Frankfurt'ta bulunan, Euro kullanan ülkelerde fiyat istikrarını sağlamakla görevli, tam bağımsız para otoritesi olan AB organıdır.

AB'nin tüm gelir ve giderlerinin bütçe kurallarına uygunluğunu inceleyen, Brüksel Antlaşması ile kurulan denetim organıdır.

Maastricht Antlaşması ile kurulan, yerel ve bölgesel yönetimlerin görüşlerini AB karar alma sürecine yansıtan danışma organıdır.

İşverenler, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları gibi sosyal tarafların görüşlerini temsil eden danışma niteliğindeki AB organıdır.

1963 yılında imzalanan ve Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasındaki ortaklık ilişkisinin hukuki temelini oluşturan antlaşmadır.

1970'te imzalanan ve Ankara Anlaşması'nda öngörülen hazırlık dönemini kapatıp geçiş dönemini başlatan, gümrük birliğinin takvimini çizen protokoldür.

Birleşik Krallık'ta 23 Haziran 2016'da yapılan referandumda halkın %52 oyuyla aldığı Avrupa Birliği'nden ayrılma kararını ifade eden kavramdır.