Biyolojik Cinsiyet (Sex)Kadın ve erkek bedenlerinin kromozom sayıları, seksüel organları ve hormonları gibi somut fiziksel ve biyolojik farklılıklarını ifade eden kavramdır. Metne göre biyoloji bilimi bu normları netleştirerek biyolojik kadın ve erkek olma ölçütlerini belirlemiştir.
Toplumsal CinsiyetBiyolojik cinsiyetin sosyal ve kültürel düzlemde biçimlendirilmesiyle ortaya çıkan 'kadın rolleri' ve 'erkek rolleri'ni ifade eden kavramdır. Biyolojik olanı sosyal olana bağlar ve toplumsal normlar aracılığıyla rollerin dağılımını belirler.
Beden/Ruh DualizmiAntik Yunan felsefesinde (Platon ve Aristoteles) bedenin ruh ile karşıt ele alındığı, bedenin maddi, olumsuz, edilgen ve değersiz tarafı oluşturduğu felsefi ikiliktir. Ruhun bedeni kirleten bir unsur olduğu varsayılır.
Kartezyen Düşünce17. yüzyılda Aydınlanma Döneminde Descartes'ın 'Düşünüyorum o halde varım' önermesiyle temellenen, akıl ile bedeni keskin bir şekilde ayıran felsefi yaklaşımdır. Akıl düşünen ve maddi olmayandır, beden ise uzamda yer kaplayan fiziki bir nesnedir.
Biyolojik Determinizm (Belirlenmecilik)19. yüzyılda etkili olan, kadın ve erkeğin biyolojik ve bedensel farklılıklarını onların sosyal, psikolojik ve davranışsal farklılıklarını açıklamak için kullanan görüş açısıdır. Erkek egemen düzeni meşrulaştırmak için referans alınmıştır.
Homo DublexEmile Durkheim'ın sosyolojisinde yer alan ve bireysel beden ile toplumsal beden arasındaki ikiliği ifade eden kavramdır. Bireyin egoistik arzulara sahip bedensel yönünün, toplumsallaşma süreciyle moral ve toplumsal karaktere dönüşmesini açıklar.
Beden Kullanma TeknikleriMarcel Mauss'un antropolojik yaklaşımında, toplum ve kültürün insanlara bedenlerini kullanmaları konusunda ürettiği spesifik hareket ve becerilerdir. Örneğin, tarlada sırtında bebek veya başında su testisi taşıyan kadının pratikleri birer beden tekniğidir.
Yaşayan Beden (Durum-İçindeki Beden)Toni Moi'nin geliştirdiği, biyolojik kökenli olmayan, belirli bir sosyo-kültürel bağlamda eylemde bulunan ve deneyimleyen fiziksel bedeni işaret eden kavramdır. Bireyin bedeninin öznelliği ile çevresel olguların etkileşimini açıklar.
Beden SosyolojisiBryan S. Turner'ın temellerini attığı, bedeni doğa ile kültürün kesişme noktası olarak ele alan, iç ve dış beden ayrımlarıyla disiplin, tıp, tüketim ve kimlik oluşumlarını inceleyen sosyoloji alt dalıdır.
İç Beden ve Dış BedenBryan S. Turner'ın beden ayrımındaki kavramlardır. 'İç beden' (kendi için beden) canlı, deneyime dayalı, tıp ve eğitimle kontrol edilen bedendir; 'dış beden' (kendi başına beden) ise nesnel, dış görünüşe ait, tüketim ve sınıfsal farklılıklarla şekillenen bedendir.
Disipliner İktidarMichel Foucault'nun kuramında okul, hastane ve hapishane gibi kurumlarda işletilen, temel amacı bireyi normalleştirmek olan, zihinleri ve bedenleri yeniden şekillendirip 'uysal özneler' yaratan iktidar kanallarıdır.
Queer KuramıJudith Butler'ın geliştirdiği, biyolojik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet ayrımını sorgulayan, cinsiyetin normatif heteroseksüalite tarafından organize edilmiş bir sosyal performans olduğunu savunan teorik yaklaşımdır.
Abject (İğrenç/Aşağılık)Judith Butler ve Julia Kristeva'nın kuramlarında, normatif heteroseksüel kuralların veya toplumsal beklentilerin dışına çıkan bedenlerin ve cinsel birlikteliklerin (örneğin eşcinsel ilişkiler) toplum tarafından ötekileştirilip adlandırıldığı durumdur.
Semiyotik (Gösterge)Julia Kristeva'nın kuramında bedensel dürtülerin dilin içine girmesini sağlayan, anlamlandırma sürecini oluşturan ve Batı kültürünün sembolik yapısını dönüştürme potansiyeli taşıyan bedensel güçtür.
Toplumsal Cinsiyetlendirilmiş BedenBiyolojik bedenin toplum sahnesine çıkarılması ve sergilenmesi amacıyla, toplumsal cinsiyet normları ve rolleriyle donatılarak toplumsal bedene dönüştürülmüş halidir. Kadın veya erkek olma normlarını sergiler.
Cisimleşme (Embodiment)Bedenleri ve bedensel pratikleri feminen ve maskülen yapmayı sağlayan sosyo-kültürel norm ve değerlerin toplum içinde uygulamaya konulması, bireyin bedeni aracılığıyla dünyayla etkileşime geçmesidir.
Patriarşi (Ataerkillik)Erkek egemenliğini, üretim, yeniden üretim ve koruma süreçlerindeki otoriteyi ve kadın bedenine ilişkin cinsiyet rollerinin normatif içeriğini belirleyen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel çerçevedir.
Namuslu Kadın BedeniPatriarşik yapının koruma/kollama süreci içinde, kadının bedeninin erkeğe ait değerli bir nesne olarak kabul edildiği, cinselliğin (bekaretin) ve doğurganlığın erkek tekelinde denetlenmesini öngören toplumsal bedensel görünümdür.
Çocuk Kadın (Ergen Anne) BedeniMenstrüasyonun başlamasıyla birlikte ergen yaşta (13-17 yaş arası) evlendirilen ve hemen çocuk sahibi olan kız çocuklarının, patriarşik değerlerin baskısıyla anne rolünü üstlendiği toplumsal bedensel görünümdür.
Tüketen Kadın BedeniTüketim toplumunda malların işlevsel kullanımından ziyade haz, arzu, kozmetik ve moda ürünleri aracılığıyla sergilenen, tüketerek toplumla bütünleşen ve seçkinlik kazanan kadın bedenidir.
Sağlıklı / İnce / Güzel Kadın BedeniModern tüketim kültüründe, hasta olmamanın ötesinde ince, dinç, formda ve bakımlı olmayı içeren, diyet ve spor gibi pratiklerle sürekli yeniden üretilen, aksi durumda kişisel yetersizlik olarak damgalanan beden idealidir.
Beden İmajıBedenin fiziksel görünümüne, estetiğine, kilosuna ve boyuna ilişkin 'olması gereken' normları (örneğin 90-60-90 ölçülerini) belirleyen, bireyin kendi bedenini ve başkalarının bedenini değerlendirdiği homojen ölçütler grubudur.
Tasarı BedenModern estetik cerrahi teknolojilerinin yardımıyla üzerinde her türlü değişim ve biçimlendirmenin yapılabildiği, tüketim kültürünün etkisiyle 'kültürel plastik' haline getirilen bedendir.
Kadınlığın Kaybı (Meme Kaybı)Meme kanseri tedavisi nedeniyle meme kaybı yaşayan kadının, tüketim toplumunun memeyi feminenliğin ve cinsel kimliğin en önemli imajsal göstereni olarak tanımlaması nedeniyle yaşadığı travmatik anlamlandırma biçimidir.
