Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » İlk Müslüman Türk Devletleri
← Ünite 7

Ünite 7: Gazneliler (Siyasi Tarih) — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

  • Gazneli devletinin kurucusunun askeri olarak Alptegin, hanedanı siyasi olarak en parlak ve kalıcı hale getirenin ise kölesi/damadı Sebüktegin ile oğlu Sultan Mahmud olduğu unutulmamalıdır; sınavda bu ayrıma dikkat edin.
  • Sultan Mahmud'un Hindistan'a 17 sefer düzenlediği, bunların en ünlüsünün Somnath Seferi (1024-1025) olduğu ve bu seferler sonucunda Kuzey Hindistan'da İslamiyet'in yayılmasına zemin hazırlandığı sıkça sorulur.
  • 1040 Dandanakan Savaşı'nın Gazneliler için dönüm noktası olduğu, bu savaş sonrasında Horasan'ı kaybeden Gaznelilerin büyük devlet olmaktan çıkıp Hindistan'a çekilmek zorunda kaldığı bilgisi kritik bir sınav maddesidir.
  • Gaznelilerin yıkılışına Selçuklular değil, 1186 yılında Gûrlular (Muzzeddin Muhammed) son vermiştir; Gûrlu Alâeddîn Hüseyin'in Gazne'yi yakması nedeniyle 'Cihansûz' lakabını aldığı karıştırılmamalıdır.
  • Gazneli idari ve askeri yapısında Divan-ı Risalet (yazışma), Divan-ı Arz (askeri/ordu), Divan-ı İşraf (teftiş/casusluk) ve divanların görev alanları sınavda soru olarak gelebilir.
  • Sultan Mahmud döneminde Gazne'ye getirilen ünlü Türk bilgin Ebû Reyhan el-Birûnî'nin 'Tahkîku Mâli'l-Hind' adlı eseri yazdığı ve Sultan Mesud'un ona fil yükü gümüş verdiği bilgisi yazar-eser sorularında sıklıkla test edilir.
  • Gaznelilerde ordu teşkilatında gulam (memluk) sisteminin ve Hint fillerinin savaş meydanlarında aktif olarak kullanılmasının ordunun en karakteristik özelliklerinden biri olduğu unutulmamalıdır.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Gulam (Memluk)TürkşâhîlerHalaçlar (Kalaçlar)Hâcibü'l-HüccabPend-nâmeYemînu'd-DevleKarmatîlerJauhar TöreniDivan-ı VezaretDivan-ı RisaletDivan-ı İşrafDivan-ı ArzKutvalŞahneSevar-ı SultanîNevbetTirâzCihansûzTâhirü'l-HindArûsü'l-Felek CamiLeşker-i BazarSengbestDandanakan SavaşıMüsedred (Müsadere)Zemîndaver

Önemli Olaylar / Örnekler

  • Börtegin Efsanesi ve Mağaradan Doğum
  • Alptegin'in 2200 Memluğu ile Belh'ten Çekilmesi
  • Caypal'ın Kendini Ateşe Atması
  • Somnath Seferi ve 30 Bin Deve
  • Ganzek'ten Gazne'ye İsim Değişimi
  • Hasenek'in Fâtımî Hilafeti Nedeniyle İdamı
  • Bîrûnî'ye Fıl Yükü Gümüş
  • Cihansûz Alâeddîn Hüseyin'in Gazne'yi Yakması
  • Dandanakan Meydan Muharebesi (1040)
  • Sultan Mahmud'un Ceyhun Köprüsü İnşası
  • Yüz Bin Esirle Geri Dönülen Keşmir/Derâ Dun Seferi
  • Arslan Cazib Türbesi ve Sengbest Külliyesi
  • III. Mesud Minaresi ve 48 Metrelik Gövde
  • Yüz Bin Asker ve Yirmi Bin Gönüllü Ordusu
  • Husrev Melik ile Gaznelilerin Sonu (1186)
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250