Parmak HesabıDivan edebiyatı ve aruz yanlısı aydınların, halk şiirinde kullanılan hece veznini küçümsemek amacıyla kullandıkları aşağılayıcı bir tabirdir. Mehmet Emin Yurdakul, Servet-i Fünûn'un karşısına bu vezni bilinçli olarak çıkararak modern Türk şiirinde hecenin öncülüğünü yapmıştır.
Millî Şiir AhengiMillî Edebiyat döneminde, halk şiiri geleneğine ve konuşulan İstanbul Türkçesine dayalı olarak hece vezninin estetik bir uyumla kullanılmasıyla oluşan şiir sesidir. Mehmet Emin'in başlattığı bu arayış, Rıza Tevfik'in durakları yeniden yerleştirmesiyle olgunlaşmıştır.
Erken PoetikaBir edebî akımın henüz başlangıç aşamasındayken benimsediği temel ilkeleri, sanat görüşünü ve hedeflerini teorik olarak ortaya koyan metin veya eserlerdir. Mehmet Emin'in 'Biz Nasıl Şiir İsteriz?' şiiri, Millî Edebiyat'ın erken poetikası niteliğini taşır.
Kozmopolit ŞiirMehmet Emin Yurdakul'un halk şiiri kalıpları dışındaki uzun hece kalıplarını (15'li, 19'lu) Batı kaynaklı sone gibi nazım biçimleriyle birleştirmesi sonucunda oluşan ve eleştirmenler tarafından ahenksiz bulunduğu için eleştirilen melez şiir yapısıdır.
MefkûreZiya Gökalp'ın dönem insanının dünyasına kazandırdığı, ideâl, ülkü ve geleceğe güven duygusunu ifade eden sihirli kelimedir. Vatan, millet, dil, tarih gibi kavramları anlamlandırarak sanata kutsal bir misyon yükler.
Yeni LisanGenç Kalemler dergisinde Nisan 1911'de yayımlanan aynı adlı makaleyle başlayan, Arapça ve Farsça dil kurallarından arındırılmış, İstanbul Türkçesini esas alan dil ve edebiyat hareketi ve manifestosudur.
Yeni HayatZiya Gökalp'ın prensiplerini ortaya koyduğu; kendini, milletini, dilini ve tarihini tanıyan, Batıyı bilen 'yeni insan'ın yaşama biçimini ve manzum projelerini ifade eden kavramdır.
Manzum HikâyeOlay, kişi, mekân gibi roman ve hikâye unsurlarının nazım biçimiyle ve ölçülü olarak anlatıldığı türdür. Mehmet Akif Ersoy bu türü Türk edebiyatında en ustaca ve yaygın şekilde kullanan şairdir.
Modernist İslamcılıkOsmanlı'nın gerileme sebebini İslam'ın özünden uzaklaşmaya bağlayan, dinin hurafelerden arındırılarak Batı'nın pozitif ilim ve fenniyle birleştirilebileceğini savunan düşünce akımıdır; en önemli edebî temsilcisi Mehmet Akif'tir.
MutavassıtînNe Doğulu ne de Batılı olmayı seçip yerliliği ön plana çıkaran, Doğu ve Batı medeniyetlerinden alınacak unsurları sentezlemeyi amaçlayan edebî ve fikir grubudur; Şerif Aktaş'a göre Mehmet Akif bu anlayışın 20. yüzyıl başındaki temsilcisidir.
Kolektif ŞuuraltıYahya Kemal'in eserlerinde ve sohbetlerinde sıklıkla vurguladığı, bir milletin tarih boyunca oluşturduğu ortak hafıza, kültür birikimi ve tarih bilincidir. Millet olma sürecinde bu şuuraltının canlandırılması hedeflenmiştir.
Öz Şiir (Saf Şiir)Sanat için sanat anlayışını benimseyen, biçim mükemmeliyetine, musikiye ve estetik değere önem veren, sosyal olayları şiirin dışında tutan Yahya Kemal ve Ahmet Haşem gibi şairlerin temsil ettiği şiir koludur.
Toprağa Bağlı MilliyetçilikFransız düşünürlerin (Sorel, Julian) etkileriyle şekillenen, vatan toprağının bin yıllık tarih içinde milleti yarattığı inancına dayanan ve Yahya Kemal aracılığıyla Türk düşünce hayatına giren milliyetçilik anlayışıdır.
Beş HececilerMillî Edebiyat akımından etkilenerek aruzdan heceye geçen, Faruk Nafiz, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Halit Fahri ve Enis Behiç'ten oluşan Cumhuriyet dönemi ilk şiir grubudur.
Şairler DerneğiHaziran 1917'de taklitçi değil gerçekten yerli ve yaratıcı bir edebiyat kurmak amacıyla bir araya gelen, hece vezniyle şiir yazacaklarını duyuran genç şairlerin oluşturduğu topluluktur.
İstif (Külçeleştirme)Yahya Kemal'in şiir anlayışını açıklamak için kullandığı, kelimelerin ve seslerin uzun yıllar boyunca yoğrularak, en toplu, mükemmel ve pürüzsüz madde haline getirilmesi sanatı ve işçiliğidir.
TurancılıkZiya Gökalp'ın ilk dönem şiirlerinde ve düşüncelerinde işlediği, tüm Türk kavimlerini tek bir bayrak altında (Turan'da) birleştirmeyi amaçlayan siyasi ve kültürel ülküdür.
Kültür ŞairiŞiirlerini sadece bireysel duygularla değil; tarih, musiki, mimari ve medeniyet değerleriyle besleyen, bir milletin hayata bakış tarzını mısralara yansıtan Yahya Kemal gibi sanatçılar için kullanılan unvandır.
