Ünite 6: Uluslararası Sistem Teorisi — Sınav Hazırlık Notları
Morton A. Kaplan'ın geliştirdiği 6 temel model (güç dengesi, gevşek iki kutuplu, sıkı iki kutuplu, evrensel, hiyerarşik, birim veto) ile sonradan eklediği 4 modeli mutlaka ezberleyin; sınavda model eşleştirmeleri sıkça sorulur.
Güç dengesi sisteminin devam edebilmesi için Kaplan'a göre en az 5 temel aktör gerektiğini unutmayın; bu sayı sınavda çeldirici olarak çok kullanılır.
Güç dengesi sistemindeki 'dengeleyici devlet' rolünü (İngiltere örneği) ve tarafsız/çıkar odaklı doğasını iyi kavrayın.
Gevşek iki kutuplu sistem ile sıkı iki kutuplu sistem arasındaki en temel farkın 'bağlantısız devletler' ve 'evrensel örgütlerin' varlığı/yokluğu olduğunu unutmayın.
Kenneth Waltz'ın yapısalcı realizmi (anarşi ve güvenlik ikilemi) ile Immanuel Wallerstein'ın dünya-sistem yaklaşımını (kapitalizm ve merkez-çevre) Kaplan'ın sistem teorisinden ayıran temel odak farklarına dikkat edin.
Sistem teorisine yöneltilen en büyük eleştirinin devletleri 'kara kutu' veya 'bilaro topu' olarak görüp iç yapıları ve liderleri yadsımak olduğunu aklınızda bulundurun.
Rosecrance'ın 'bozucu girdiler' (güç mücadelesi, krizler) ile 'düzenleyici mekanizmalar' (BM, Avrupa Uyumu) ayrımını karıştırmayın.
