Ünite 8: Elektronik Ticaret ve CBS’nin Kullanımı — Önemli Kavramlar

İşletmeden tüketiciye (Business to Consumer) gerçekleşen elektronik ticarettir. Tüketicilerin İnternet ortamında işletmelerin web sitelerinden ürün ve hizmet satın alması sürecini kapsar. Tüketiciye zengin ürün seçeneği ve fiyat karşılaştırma imkânı sağlar.

İşletmeden işletmeye (Business to Business) yapılan elektronik ticarettir. Alıcı ve satıcı işletmelerin elektronik ortamda bir araya gelerek alım-satım yapması, sipariş takibi yürütmesi ve tedarik zincirini düzenlemesini ifade eder.

Devletten tüketiciye (Government to Consumer) sunulan e-devlet hizmetlerini kapsayan e-ticaret türüdür. Vatandaşların sosyal güvenlik primleri, vergiler ve kamu ödemelerini İnternet üzerinden gerçekleştirmesine olanak tanır.

Farklı kaynaklardan elde edilen konuma dayalı mekânsal verilerin toplanması, depolanması, yönetilmesi, entegrasyonu, analizi ve harita şeklinde görselleştirilmesini sağlayan bilgisayar destekli bilgi sistemidir.

CBS'de verilerin belirli temalara göre (yollar, idari sınırlar, bina konumları vb.) ayrı ayrı katmanlar halinde saklandığı ve bu katmanların üst üste çakıştırılarak konumsal analizlerin yapıldığı mimari yapıdır.

CBS'de farklı detay katmanlarının (nokta, çizgi, alan) üst üste çakıştırılarak bütünleştirilmesi işlemidir. Örneğin çizgi yapısındaki yollar katmanı ile alan yapısındaki mahalleler katmanı birleştirilerek hangi yolun hangi mahalleden geçtiği tespit edilebilir.

Referans alınan bir nokta, çizgi veya alanın etrafında belirli bir mesafede etki alanı (tampon bölge) oluşturulması işlemidir. Örneğin bir şantiyeye 10 km uzaklıktaki malzeme tedarikçilerinin tespiti bu analizle yapılır.

Birbiriyle bağlantılı çizgiler ve kesişim düğümlerinden oluşan sistemlerde optimum güzergâhın bulunması analizidir. E-ticaret sevkiyatında iki nokta arasındaki en kısa, en hızlı veya en düşük maliyetli rotanın belirlenmesinde kullanılır.

Veri ve karar modellerine dayanarak yöneticilerin ve karar vericilerin karmaşık problemleri çözmesini ve doğru kararlar almasını kolaylaştıran etkileşimli bilgisayar sistemleridir.

Geleneksel masaüstü CBS işlevlerinin İnternet teknolojileri ile birleştirilerek harita servisleri ve coğrafi verilerin web tarayıcıları ve mobil cihazlar üzerinden çevrim içi ve dinamik olarak sunulmasını sağlayan sistemdir.

Dünya yörüngesine yerleştirilen uydulardan sinyal alarak yer yüzündeki bir noktanın hassas konumunu belirleyen sistemlerdir. Mobil konum tabanlı e-ticaret uygulamalarında araç takibi ve yönlendirme için kullanılır.

İşletmelerin mevcut ve potansiyel müşterilerle olan etkileşimlerini yönettiği, müşteri verilerini analiz ederek sadakati ve satış performansını artırmayı hedeflediği stratejik yönetim yaklaşımıdır.

Büyük veri kitleleri içerisinden gizli, önceden bilinmeyen ancak potansiyel olarak kullanışlı bilgilerin, kalıpların ve eğilimlerin matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle çıkarılması işlemidir.

Web CBS ile entegre edilmiş Pazar Yönetim Sistemidir. Müşteri bilgileri ile mekânsal verileri birleştirerek çevrim içi ortamda dinamik pazar analizleri, müşteri profillendirmesi ve haritalama yapılmasını sağlar.

GNSS, GSM ve İnternet teknolojilerinin entegrasyonu ile kullanıcının anlık coğrafi konumuna göre en yakın restoran, otel, benzin istasyonu gibi hizmet noktalarını sunan ve yönlendirme sağlayan mobil servislerdir.