Ünite 5: Tedarik Zincirinde Lojistiğin Önemi

General Motors JIT Uygulaması

General Motors, tedarikçileriyle kurduğu elektronik ağlar ve bilgi teknolojileri altyapısı sayesinde sıfır stok ve tam zamanında üretim (JIT) sistemlerini başarıyla uygulamaktadır. Bu teknolojik entegrasyon firmanın birim maliyetlerini ciddi oranda düşürmüştür.

Barbie Bebeğin Küresel Üretim Ağı

Barbie bebeklerin saçları Japonya'da yapılmakta, plastik gövdesi Tayvan'dan, kıyafetleri Çin'den ve kalıp/boya malzemeleri Amerika'dan gelmektedir. Bu durum küresel tedarik zincirinin ve yayılmış üretimin en somut tarihsel örneklerinden biridir.

McDonald's Glocalisation Stratejisi

McDonald's, küresel marka standartlarını korurken faaliyet gösterdiği ülkelerdeki yerel tüketici zevklerine uygun ürünler geliştirerek 'glocalisation' (küresel düşün, yerel uygula) stratejisini dünyada en iyi uygulayan zincirlerden biri olmuştur.

Levi Strauss Gri Pazar Mücadelesi

Levi Strauss firmasının Avrupa'da ürün satmak üzere yetkilendirdiği tek bir resmi distribütörü olmasına rağmen, yetkisiz aracıların kot ürünlerini başka pazarlardan ucuza temin edip Avrupa'ya ithal etmesi gri pazar ticaretine örnek teşkil etmiştir.

Anahtar Kavramlar

LojistikMüşteri isteklerini karşılamak üzere hammaddenin başlangıç noktasından ürünün tüketildiği son noktaya kadar olan tedarik zinciri içindeki malzemelerin, servis hizmetlerinin ve bilgi akışının etkili ve verimli bir şekilde planlanması, uygulanması ve kontrol edilmesidir.

Tedarik Zinciri YönetimiMüşteriye doğru ürünün, doğru zamanda, doğru yerde, doğru fiyattan ve en düşük toplam maliyetle ulaşmasını sağlayan malzeme, bilgi ve para akışının paydaşlar arasında bütünleşik yönetimidir.

Hızlı YanıtLojistik sistemin pazar değişimlerine, yeni gelişmelere ve müşteri taleplerine çok çabuk tepki verebilme, esneklik gösterme yeteneğidir.

KonsolidasyonBirçok küçük teslimatın bir araya getirilerek büyük kapasiteli ve tam dolu araçlarla taşınması yoluyla taşıma maliyetlerinin azaltılması işlemidir.

Yaşam Çevrim DesteğiLojistik süreçlerin sadece ürün teslimatını değil; sezon sonu iadeleri, kusurlu malları, raf ömrü dolmuş ürünleri ve ambalaj atıklarının geri kazanımını da kapsayacak şekilde yönetilmesidir.

3PL (Üçüncü Parti Lojistik)İşletmelerin taşımacılık, depolama, gümrükleme ve sigortalama gibi temel lojistik faaliyetlerini uzmanlaşmış aracı hizmet sağlayıcılara devretmesidir.

Dış Kaynak Kullanımı (Outsourcing)İşletmelerin kendi uzmanlık alanlarına odaklanabilmek amacıyla lojistik gibi destekleyici faaliyetleri dışarıdan uzman firmalardan satın alması yöntemidir.

E-LojistikGeleneksel lojistik süreçlerinde internet ve bilişim teknolojilerinin temel alındığı, esnek ve yüksek hızlı teslimat süreçlerini yöneten gelişmiş lojistik sistemidir.

Birinci PartiTedarik zincirinde lojistik hizmete ihtiyaç duyan üretici, toptancı, perakendeci veya gönderici konumundaki asıl işletmedir.

İkinci PartiTedarik zincirinde birinci partinin doğrudan müşterisi veya tedarikçisi konumunda olan ticari işletmedir.

Üçüncü PartiBirinci ve ikinci partiler arasındaki malzeme hareketini organize eden freight forwarder, taşıyıcı veya antrepo işletmecisi gibi lojistik aracılardır.

ModülariteTedarik zincirinde parçaların birbirleriyle uyumlu ve esnek bir şekilde birleştirilebilmesini ifade eden üretim ve tasarım yöntemidir.

Yayılmış ÜretimÜretim faaliyetlerinin tek bir merkez yerine maliyet ve lojistik avantaj sağlamak amacıyla coğrafi olarak dünyanın farklı bölgelerine dağıtılmasıdır.

KüreselleşmeEkonomik, kültürel, siyasal ve teknolojik gelişmelerin etkisiyle ülkelerin birbirine yakınlaşması ve dünyanın tek bir pazar haline gelmesidir.

Küresel Kaynak Kullanımıİşletmelerin ihtiyaç duyduğu mal, hizmet ve hammaddeleri jeopolitik sınırlar gözetmeksizin dünya genelindeki en uygun pazarlardan tedarik etmesidir.

Gri PazarBir firmanın yetkili satıcı veya resmi ithalatçı sıfatına sahip olmamasına rağmen, ürünleri yasal yollardan ithal edip daha ucuza piyasaya sunması durumudur.

Kuru Yük GemisiDemir cevheri, çimento, kömür, gübre ve hayvan yemi gibi paketlenmemiş dökme kuru yükleri taşımak üzere tasarlanmış gemilerdir.

Konteyner GemisiUluslararası standartlara sahip konteyner kutularını taşımak üzere tasarlanmış, birim taşıma maliyetlerini düşüren ağır yük gemileridir.

Çok Modlu Taşımacılıkİki veya daha fazla taşımacılık modunun kullanıldığı, mod geçişlerinde yüklerin doğrudan elleçlendiği ve göndericinin her mod için ayrı anlaşma yaptığı sistemdir.

Modlararası TaşımacılıkYükün kendisi yerine sadece yüklü olduğu konteyner veya taşıma kabının elleçlendiği, birden fazla taşımacılık modunun birlikte kullanıldığı yöntemdir.

Kombine TaşımacılıkBaşlangıç ve bitişi karayolu ile yapılan, uzun mesafeli ana taşımanın ise demir, deniz veya nehir yoluyla gerçekleştirildiği yüksek koordinasyonlu taşıma türüdür.

Lojistik Performans İndeksi (LPI)Dünya Bankası tarafından ülkelerin gümrük, altyapı, uluslararası sevkiyatlar, lojistik kalitesi, takip ve zamanlama kriterlerine göre lojistik yetkinliğini ölçen endekstir.

Diğer Önemli Bilgiler

Dünya Ticaret Örgütü Kuruluşu

Dünya Ticaret Örgütü (WTO), 15 Nisan 1994 tarihinde Marakeş Anlaşması ile kurulmuştur. Bugün 153 üyesi bulunan örgüt, gümrük duvarlarını ve kotaları kaldırarak küresel tedarik zincirlerinin önündeki engelleri azaltmıştır.

Avrupa Birliği Entegrasyonu

Avrupa Birliği, başlangıçta altı kurucu ülke (Fransa, Belçika, İtalya, Almanya, Lüksemburg, Hollanda) öncülüğünde kurulmuş ve günümüzde 27 üye ülkenin tek para birimini kullandığı en ileri ekonomik entegrasyon modeli haline gelmiştir.

NAFTA Ticaret Anlaşması

Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA), ABD öncülüğünde Kanada ve Meksika arasında kurulmuştur. Bu bölgesel entegrasyon, üye ülkeler arasındaki gümrük bariyerlerini sıfırlayarak sınır ötesi lojistik akışları hızlandırmıştır.

Singapur LPI Şampiyonluğu

Dünya Bankası'nın 2012 yılı Lojistik Performans İndeksi (LPI) verilerine göre Singapur, 4.13 skor elde ederek dünya genelinde lojistik performansı en yüksek birinci ülke konumuna yerleşmiştir.

Burundi LPI Sonunculuğu

Dünya Bankası'nın 2012 yılı Lojistik Performans İndeksi (LPI) raporunda Burundi, 1.61 skor elde ederek değerlendirmeye alınan ülkeler arasında lojistik performansı en düşük ülke olmuştur.

Türkiye LPI Yükseliş Grafiği

Türkiye, Dünya Bankası Lojistik Performans İndeksi'nde istikrarlı bir grafik çizmiştir. 2007 yılında 34. sırada yer alan Türkiye, 2010 yılında 39. sıraya gerilemiş, ancak 2012 yılında büyük bir atılımla 27. sıraya yükselmiştir.

Dünya Ticaretinde Havayolu Payı

Tarihsel olarak en yeni taşımacılık modu olmasına rağmen havayolu taşımacılığı, günümüzde küresel düzeyde gerçekleştirilen dünya ticaretinin değer bazında %34'lük kısmını tek başına üstlenmektedir.

TIACA Hava Kargo Birliği

Uluslararası Hava Kargo Birliği (TIACA), hava kargo ticaretinin serbestleştirilmesi ve tam zamanında (JIT) stok yönetim modellerinin yaygınlaşmasıyla küresel lojistik standartların belirlenmesinde öncü rol oynamıştır.

Avrupa Demiryolu Sınır Problemi

İspanya ve Fransa gibi Avrupa ülkeleri arasındaki demiryolu hatlarında farklı ray açıklığı ölçüleri kullanılması nedeniyle, trenler sınır geçişlerinde yükleri fiziksel olarak başka vagonlara aktarmak zorunda kalmaktadır.

Çin Demiryolu Kapasite Yetersizliği

Çin, sanayi ve üretim alanında dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmasına rağmen, demiryolu altyapı kapasitesi ülkenin bu devasa ekonomik gelişim hızına ayak uydurmakta yetersiz kalmaktadır.

Avrasya Karayolu Politik Engelleri

Avrupa ile Asya karayolu hatlarını birleştirme çabaları, Çin-Rusya arasındaki zayıf ilişkiler ve Hindistan ile Orta Doğu bölgelerindeki ciddi politik engeller nedeniyle istenen başarı düzeyine ulaşamamıştır.

Sınavda Dikkat Et

Lojistiğin tarihsel gelişimindeki yıllara göre odak noktalarını karıştırmayın: 1960'lar üretim maliyetleri, 1970'ler üretim ve stok maliyetleri (MRP), 1980'ler ise ulaştırma maliyetleridir.
Bowersox ve Closs'un altı operasyonel amacını mutlaka ezberleyin; özellikle 'Konsolidasyon' (taşımaların birleştirilmesi) ve 'Yaşam Çevrim Desteği' (iade/geri kazanım) sınavda sıkça sorulmaktadır.
Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi arasındaki farkı iyi kavrayın: Lojistik firma içi operasyonel akışlara odaklanırken, Tedarik Zinciri bağımsız firmalar arası stratejik koordinasyon şebekesidir.
3PL yapısındaki parti tanımlarına dikkat edin: Birinci parti gönderici/üretici, ikinci parti müşteri/tedarikçi, üçüncü parti ise lojistik aracılardır.
Karma taşımacılık türlerinin (Çok modlu, Modlararası, Kombine) tanımlarındaki ince farkları iyi öğrenin; özellikle yükün mü yoksa taşıma kabının mı elleçlendiği ayrımı kritiktir.
Türkiye'nin LPI (Lojistik Performans İndeksi) yıllara göre sıralamasını unutmayın: 2007'de 34, 2010'de 39 ve en başarılı yılı olan 2012'de 27. sıradadır.