← Ünite 1
Bina Yönetim Sistemleri

Ünite 1: Binalarda Alınması Gereken Temel İSG Tedbirleri

İmar Kanunu (1985)
1985 yılında yürürlüğe giren İmar Kanunu, Türkiye'deki yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla 'Bina' ve 'Yapı' kavramlarını yasal olarak tanımlamıştır.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007)
2007 yılında yürürlüğe giren bu yönetmelik, binaların yangın güvenliği standartlarını belirler. Binaların kullanım sınıflarını on gruba ayırır ve yangına uygun tasarlanmayan binalara yapı ruhsatı verilmesini engeller.
Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği (2008)
2008 tarihli bu yönetmelik, yapılardaki fen ve sanat kurallarına aykırı eksiklikleri ve hataları 'Yapı Hasarı' başlığı altında tanımlayarak, binaların dayanıklılığının denetlenmesinde yasal çerçeve oluşturur.
TS 500 Standardı ve Deprem Yönetmeliği
Binaların yapısal dayanıklılığının ve taşıma kapasitelerinin değerlendirilmesinde, betonarme yapıların tasarım ve yapım kurallarını belirleyen TS 500 Standardı ile Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik esas alınır.

Anahtar Kavramlar

BinaKendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri, oturma, çalışma, eğlenme, dinlenme veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve eşyaların korunmasını sağlayan yapılardır.
YapıKarada ve suda, daimi veya geçici, yeraltı ve yerüstü inşaatları ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve hareketli tesislerin tümünü ifade eden geniş kapsamlı kavramdır.
Yapı HasarıKullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya değer kaybı oluşturan her türlü hasardır.
İşyeri Bina ve Eklentileriİş yerine bağlı çalışılan alanlar ile çalışanların girip çıkabileceği bina ve tesislerin yanı sıra dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene, bakım ve avlu gibi diğer tüm yerleri kapsayan alanlardır.
Kurumsal BinalarEğitim tesisleri (okullar, kreşler), sağlık hizmeti amaçlı binalar (hastaneler, huzurevleri) ve tutukevi, cezaevi ile ıslah evi binalarını kapsayan, toplumsal hizmet sunan kurumlara ait yapılardır.
Toplanma Amaçlı BinalarTören, ibadet, eğlence, yeme, içme, ulaşım ve araç bekleme gibi sebeplerle 50 veya daha fazla kişinin bir araya gelebildiği terminal, müze, spor alanı ve ibadethane gibi binalardır.
Yüksek Tehlikeli YerlerParlayıcı ve patlayıcı maddeler ile akaryakıtların imal edildiği, depolandığı, doldurma-boşaltma ve satış işlerinin yapıldığı, yüksek risk barındıran alanlardır.
Karışık Kullanım Amaçlı BinalarBir binada birden fazla kullanım sınıfına tabi bölümün bulunması ve bu bölümlerin yüksek tehlike sınıfına uygun yangın bölmeleriyle ayrılamaması durumunda, en yüksek koruma tedbirlerinin tüm binaya uygulandığı yapılardır.
Kaçak Akım Rölesi (Artık Akım Anahtarı)İş yerinin ana ve tali elektrik panolarında seçicilik ilkesine uygun olarak tesis edilen, elektrik kaçaklarında akımı keserek çalışanları çarpılmaktan koruyan güvenlik cihazıdır.
Mekanik (Cebri) HavalandırmaBoğucu, zehirli veya tahriş edici gaz, toz, duman ve fena kokuları ortam dışına atmak için genel havalandırma sisteminden ayrı olarak kurulan, motor gücüyle çalışan havalandırma sistemidir.
Pasif (Suni) HavalandırmaDoğal yollarla veya basit hava akımlarıyla sağlanan, hava akımının çalışanları rahatsız etmeyecek ve ani sıcaklık farkı yaratmayacak şekilde düzenlenmesi gereken havalandırma türüdür.
Termal KonforÇalışma ortamındaki sıcaklık, nem ve hava akımı gibi koşulların çalışanları fiziksel ve psikolojik olarak rahatsız etmeyecek, iş verimini düşürmeyecek düzeyde optimize edilmesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

50 Kişi Sınırı (Toplanma Amaçlı Binalar)

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e göre tören, ibadet, eğlence, yeme-içme gibi amaçlarla 50 veya daha fazla kişinin bir araya gelebildiği binalar 'Toplanma Amaçlı Binalar' sınıfında değerlendirilir.

TS 9111 ve TS 12460 Standartları

Engelli çalışanların bulunduğu iş yerlerinde, engelli bireylerin erişilebilirliğini ve güvenliğini sağlamak amacıyla yapılacak mimari ve yapısal düzenlemelerde TS 9111 ve TS 12460 standartlarına uyulması zorunludur.

Mekanik Havalandırma Yıllık Bakım Şartı

İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca, mekanik ve genel havalandırma sistemlerinin bakımları ile filtre değişimleri yılda en az bir kez yetkili kişilere yaptırılmalıdır.

İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği (2013)

2013 yılında yayımlanan bu yönetmelik, iş yerlerinde çalışanların sağlık ve güvenliklerini korumak amacıyla barınma, dinlenme, soyunma odaları, duş ve tuvalet gibi tüm eklentilerde uyulması gereken asgari şartları düzenler.

Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yetkisi

Binaların kullanım sınıflarının belirlenmesi veya bu sınıflar konusunda herhangi bir tereddüt ya da uyuşmazlık doğması halinde, nihai değerlendirmeyi yapma ve karar verme yetkisi Bayındırlık ve İskân Bakanlığına aittir.

Sınavda Dikkat Et

  • Binaların kullanım sınıfı uyuşmazlıklarında yetkili merciinin 'Bayındırlık ve İskân Bakanlığı' olduğunu unutma; sınavlarda kurum ismi doğrudan sorulabilir.
  • Acil çıkış kapılarının dışa açılması gerektiği ve raylı/döner kapıların bu amaçla kullanılamayacağı bilgisi sınavların en popüler soru kalıplarındandır.
  • Mekanik havalandırma sistemlerinin bakım ve filtre değişim periyodunun 'yıllık' (yılda bir) olduğunu aklında tut.
  • Binaların dayanıklılık değerlendirmesinde referans alınan iki kaynağın 'Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik' ve 'TS 500 Standardı' olduğunu bil.
  • Yürüyen merdiven ve bantlarda 'acil durdurma tertibatı' bulunmasının zorunlu olduğunu, bunun diğer söndürme veya ikaz butonlarıyla karıştırılmaması gerektiğini unutma.
  • Engelli çalışanlarla ilgili standart numaralarının 'TS 9111' ve 'TS 12460' olduğunu ezberle; standart kodları doğrudan eşleştirme sorusu olarak gelebilir.