Ünite 4: Çalışma Yaşamı ve Devlet — Önemli Kavramlar
Kitle Üretimi Dönemi
Fransız Devrimi'nin etkisiyle şekillenen liberal düşüncenin hâkim olduğu, devletin piyasaya müdahale etmediği ve iş gücünün alınıp satılan bir meta olarak görüldüğü ilk çalışma ilişkileri dönemidir.
Müdahaleci Kontrol Dönemi
1929 Büyük Buhranı sonrasında devletin sosyal işlevlerinin öne çıktığı, işçi haklarını korumak amacıyla çalışma süreleri ve asgari ücret gibi konularda yasal düzenlemeler yaptığı dönemdir.
Liberal Çoğulcu Dönem
Bireysel hakların, anayasal özgürlüklerin ve toplu iş sözleşmelerinin kurumsallaştığı, devletin işçi ve işveren arasında tarafsız bir hakem rolü oynadığı dönemdir.
Neo-liberal Dönem
1970'lerin sonundan itibaren devletin sosyal refah görevlerinden çekilerek piyasa mekanizmalarını, özelleştirmeyi ve deregülasyonu ön plana çıkardığı dönemdir.
Deregülasyon
Çalışma yaşamındaki yasal mevzuatların ve koruyucu kuralların gevşetilerek piyasanın esneklik kazanmasını ve konjonktürel değişimlere hızlı uyum sağlamasını amaçlayan süreçtir.
Taşeronlaşma
Bir iş yerindeki işlerin bir kısmının, uzmanlık veya maliyet avantajı gerekçesiyle asıl işveren tarafından alt işverenlere (taşeronlara) yaptırılması uygulamasıdır.
Kapsam Dışı Personel
Toplu iş sözleşmesi taraflarının anlaşmasıyla, sendika üyesi olup olmadığına bakılmaksızın toplu iş sözleşmesi rejiminin dışında bırakılan yüksek nitelikli çalışanlardır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Altın Yakalılar
Teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan, yüksek vasıflı, bilgi üreten ve kullanan, analitik yeteneklere sahip modern bilgi işçilerini tanımlayan kavramdır.
Korporatist Sistem
Çalışma ilişkilerinde devlet, işveren örgütleri ve sendikalar arasında sınıflar arası iş birliğine ve ortak uzlaşıya dayalı olarak yürütülen üçlü yönetim modelidir.
İstihdam Edilebilirlik
Neo-liberal dönemde geleneksel iş güvencesinin yerini alan, bireyin sürekli kendini geliştirerek iş gücü piyasasında tercih edilebilir kalma yeteneğidir.
Atipik Çalışma
Kısmi süreli, esnek saatli, evde çalışma veya tele-çalışma gibi geleneksel tam zamanlı ve güvenceli çalışma modellerinin dışındaki esnek istihdam biçimleridir.
Psikolojik Sözleşme
Çalışan ile işveren arasında yazılı olmayan, karşılıklı beklentilere, sadakate, örgütsel bağlılığa ve güven ilişkisine dayanan soyut anlaşmadır.
Örgütsel Bağlılık
Çalışanların kendilerini çalıştıkları işletmeyle özdeşleştirmeleri, işletmenin amaçlarını benimsemeleri ve sendikal koruma yerine işletmeye güven duymaları durumudur.
Esnek Uzmanlaşma
1970'lerdeki petrol krizinden sonra Fordist kitle üretiminin yerini alan, pazar taleplerine göre hızlı ve esnek üretim yapabilmeyi sağlayan yeni üretim anlayışıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Refah Devletinden Rekabet Devletine Geçiş
Devletin vatandaşlarına sosyal güvence ve refah sağlama odaklı yapısını terk ederek, küresel sermayeyi çekebilmek için pazar dostu ve rekabetçi politikalara yönelmesidir.