Ünite 9: Ulusal ve Uluslararası Mevzuat Açısından Tehlikeli Kimyasallar — Önemli Kavramlar

Kimyasal maddelerin sınıflandırılması ve etiketlenmesinde dünya genelinde ortak bir dil oluşturmayı amaçlayan Birleşmiş Milletler sistemidir. Örneğin; tüm dünyada aynı piktogramların kullanılması bu sistemin bir sonucudur.

Avrupa Birliği'nin kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanmasını düzenleyen en kapsamlı tüzüğüdür. 'Veri Yoksa Pazar Yok' ilkesiyle üreticiye ispat yükümlülüğü getirir.

REACH'in Türkiye'deki hukuki karşılığı olan yönetmeliktir. Kimyasal maddelerin KKS portalı üzerinden kaydını ve KDU tarafından denetlenmesini zorunlu kılar.

Maddelerin ve karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanmasını düzenleyen, GHS uyumlu yerel yönetmeliktir. Kimyasalların 'iletişim dili' olarak kabul edilir.

Kimyasal Değerlendirme Uzmanı; KKDİK kapsamında kayıt dosyalarını ve Güvenlik Bilgi Formlarını (SDS) hazırlama veya onaylama yetkisine sahip sertifikalı uzmandır.

Büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına yönelik yönetmeliktir. Tesisleri risk miktarına göre alt ve üst seviyeli olarak sınıflandırır.

Tehlikeli kimyasalların 16 standart başlıktan oluşan yasal kimlik belgesidir. Kullanıcıya ücretsiz sunulması ve KDU tarafından onaylanması zorunludur.

Tehlikeli malların karayolu ile uluslararası taşımacılığına ilişkin Avrupa Anlaşması'dır. Araçların, sürücülerin ve ambalajların uyması gereken teknik standartları belirler.

Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı; 50 ton ve üzeri tehlikeli madde işlemi yapan işletmelerin istihdam etmek zorunda olduğu profesyonel denetim uzmanıdır.

Mobil Tehlikeli Atık Takip sistemi; tehlikeli atıkların kaynaktan bertaraf tesisine kadar dijital olarak izlenmesini sağlayan Bakanlık sistemidir.

Kimyasalın üretiminden nihai bertarafına kadar üreticinin yasal sorumluluğunun devam etmesi ilkesidir. Atık lisanslı firmaya verilse dahi sorumluluk sürer.

SGK'nın iş kazası veya meslek hastalığı sonrası yaptığı ödemeleri, mevzuata aykırı davranan kusurlu işverenden geri talep ettiği hukuki süreçtir.

Bir faaliyetin çevreye veya sağlığa zarar verme potansiyeli varsa, bilimsel kesinlik olmasa bile önleyici tedbirlerin alınması gerektiğini savunan hukuk ilkesidir.

Failin sonucu öngörmesine rağmen 'bir şey olmaz' diyerek önlem almaması durumudur. TCK'da cezanın artırılmasını gerektiren bir ağırlaştırıcı sebeptir.

İşverenin, şahsen bir kusuru olmasa dahi işletmesindeki tehlikeli faaliyetten kaynaklanan zararlardan sorumlu tutulmasıdır.

ADR kapsamında araçlarda bulunan, üstte tehlike tanımlama, altta UN numarasını gösteren ve acil müdahale ekiplerine kimyasalın kimliğini bildiren tabeladır.

Doğada uzun süre bozulmadan kalan, besin zinciriyle biriken ve insan sağlığını tehdit eden maddelerdir (DDT, PCB gibi). Stockholm Sözleşmesi ile kısıtlanmıştır.

Haşere mücadelesi veya dezenfeksiyon amacıyla kullanılan ürünlerdir. KKDİK kaydına ek olarak Sağlık Bakanlığı'ndan ruhsat almaları şarttır.

SEA kapsamında kullanılan; H (Hazard) zararlılık ifadelerini, P (Precautionary) ise önlem ifadelerini temsil eden yasal kodlardır.

Hukuk kurallarının Anayasa'dan başlayarak alt basamaklara doğru sıralandığı ve alt kuralın üsttekine aykırı olamayacağı sistemdir.

Tehlikeli Atık Beyan Sistemi; işletmelerin yıllık atık miktarlarını Bakanlığa bildirdikleri dijital platformdur.

Tehlikeli madde taşıyan sürücülerin almak zorunda olduğu özel mesleki yeterlilik belgesidir.

Büyük Kaza Önleme Politikası; BEKRA kapsamında alt seviyeli kuruluşların hazırlamakla yükümlü olduğu temel güvenlik belgesidir.

Tehlikeli maddelerin uluslararası taşımacılıkta kullanılan 4 haneli kimlik kodudur.

Atıkların kaynağında ayrıştırılmasını ve geri kazanım süreçlerinin takibini sağlayan yasal kayıt sistemidir.