Ünite 3: Hukuk Yargısında Dilekçeler — Önemli Kavramlar

Özel hukuk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkların, devletin bağımsız mahkemeleri tarafından Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde çözüme kavuşturulduğu adli yargı koludur.

Davanın ilk aşaması olan, tarafların dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerini karşılıklı olarak mahkeme aracılığıyla birbirlerine tebliğ ettikleri dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasıdır.

Dilekçeler aşamasından sonra başlayan, mahkemenin dava şartlarını ve ilk itirazları incelediği, uyuşmazlık konularını belirleyip tarafları sulhe teşvik ettiği yargılama aşamasıdır.

Davanın en önemli aşaması olup, tarafların iddia ve savunmalarının doğruluğunun deliller ve ispat araçları vasıtasıyla araştırılıp incelendiği süreçtir.

Yargılama sürecinin sonunda, mahkemenin uyuşmazlığın esası veya usulü hakkında verdiği davayı sona erdiren nihai karardır.

İlgililer arasında uyuşmazlığın bulunmadığı, tarafların ileri sürebileceği bir hakkın olmadığı veya hakimin re'sen harekete geçtiği hukuki korunma taleplerini içeren yargı işidir.

Dava süresince dava konusu hakkın veya şeyin zarar görmesini ya da elden çıkmasını engellemek amacıyla mahkemeden talep edilen ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz gibi güvence önlemleridir.

Mevcut durumun değişmesiyle hakkın elde edilmesinin zorlaşacağı veya ciddi bir zararın doğacağı endişesiyle uyuşmazlık konusu şey hakkında mahkemece verilen geçici koruma kararıdır.

Para borçlarında alacaklının, borçlunun elinde veya üçüncü kişilerde bulunan mal ve haklarına alacağını güvence altına almak için mahkeme kararıyla geçici olarak el koydurması işlemidir.

Görülmekte olan veya ileride açılacak bir davada, zamanla kaybolma riski olan delillerin keşif, bilirkişi veya tanık dinletilmesi yoluyla önceden saptanmasını sağlayan geçici hukuki korumadır.

İlk derece mahkemelerinin henüz kesinleşmemiş nihai kararlarına karşı, hem maddi hem de hukuki denetim yapılması amacıyla Bölge Adliye Mahkemelerine başvurulan olağan kanun yoludur.

Bölge adliye mahkemelerinin bozma veya esasa ilişkin nihai kararlarına karşı, hukuki denetim yapılması amacıyla Yargıtay'a başvurulan olağan kanun yoludur.

Kesinleşmiş mahkeme kararlarına karşı, kanunda sınırlı olarak sayılan ağır hata veya usulsüzlük sebeplerine dayanılarak davanın yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur.