Ünite 7: Dil-Kültür Bağlantısı ve İletişim

Sözsüz İletişimin %60 Etki Oranı

Yapılan bilimsel araştırmalara göre, kişilerarası etkileşimde mesajın toplam etkisinin %60'ını sözsüz iletişim (beden dili, giysi vb.) oluştururken, sözlü iletişim %30, yazılı iletişim ise sadece %10 oranında etkiye sahiptir.

Kültür Sözcüğünün İlk Kaydı (1793)

Kültür sözcüğü, akademik ve yazılı literatürde ilk kez 1793 yılında basılmış olan bir Alman sözlüğünde yer alarak modern sosyal bilimlerin kullanımına sunulmuştur.

Dünyadaki Konuşulan Dil Sayısının Azalması

Küreselleşmenin etkisiyle diller hızla yok olmaktadır. Yaklaşık 500 yıl önce dünya genelinde 14.000 farklı dil konuşulurken, günümüzde bu sayının 7.000 civarına düştüğü bilinmektedir.

Yazılı İletişimin 5000 Yıllık Tarihi

Yazılı iletişimin ilk sistemli örnekleri, günümüzden yaklaşık 5000 yıl önce Asya'da Eski Çin uygarlığı ile Amerika kıtasında Maya ve Aztek uygarlıkları tarafından bağımsız olarak başlatılmıştır.

Anahtar Kavramlar

DilHer toplumda kendi özelliklerine göre şekillenen, bireylerin kendilerini ifade etmelerine olanak sağlayan, sesler ve işaretlerden oluşan semboller sistemidir. İletişimi sağlayan canlı, doğal ve sosyal bir araçtır.

KültürBir toplumun üyesi olarak insanın elde ettiği bilgi, inanç, sanat, töre, yasa, gelenek ve alışkanlıkların oluşturduğu karmaşık bir bütündür. İnsanın ürettiği maddi ve manevi her şeyi kapsar.

Maddi KültürToplumun ürettiği mimari yapılar, teknolojik araçlar, resim tabloları ve müzik aletleri gibi gözle görülebilen, somut nitelikteki unsurların tümüdür.

Maddi Olmayan KültürToplum üyeleri tarafından paylaşılan değerler, inançlar, gelenekler, düşünce biçimleri ve normlar gibi somut olmayan manevi unsurlardır.

Kültürel GecikmeKültürün maddi unsurlarının hızlı değişmesine karşın, manevi unsurlarının bu değişime daha yavaş uyum sağlaması sonucu ortaya çıkan uyumsuzluk ve boşluk durumudur.

ToplumsallaşmaBireyin yaşamı boyunca devam eden, toplumsal rol ve statüleri, bunlara uygun davranışları, dilini ve kültürünü öğrenerek sosyal bir varlık haline geldiği süreçtir.

DeğerlerSosyal yaşamda kabul gören davranışları belirleyen, neyin doğru, yanlış, iyi ya da kötü olduğuna dair ölçütler sunan soyut ilkelerdir.

NormlarBelirli durumlarda insanların nasıl davranmaları gerektiği konusundaki toplumsal beklentiler ve kurallardır. Örneğin, bayrağa saygı göstermek bir normdur.

ÖrflerToplum tarafından güçlü bir şekilde benimsenmiş, sosyal kabul görmüş ve ihlal edildiğinde ciddi yaptırım gücü olan geleneksel davranış şekilleridir.

TabularKutsal ya da dokunulmaz sayılan şeyleri referans alarak, toplum tarafından bazı davranışların kesin olarak yasaklanması durumudur.

Sözsüz İletişimKonuşulan sözü içermeyen; jestler, mimikler, beden duruşu, giysiler ve fiziksel mesafeler gibi simgesel kodlar aracılığıyla yürütülen iletişim biçimidir.

Jest ve MimikBaş, el, kol ve beden hareketlerinin kullanımı jestleri; göz, kaş ve yüz kaslarıyla oluşturulan ifadeler ise mimikleri temsil eden sözsüz iletişim ögeleridir.

Dil Benzeri İletişimDilin doğrudan kelime anlamları dışında kalan; ses tonu, hızı, vurgusu ile 'hıı', 'cık', 'eee' gibi seslerle kurulan sözsüz iletişim türüdür.

Doğrudan Sözlü İletişimBireyin amacını ve niyetini net, açık ve kesin ifadelerle, sözcükleri gerçek anlamlarında kullanarak karşı tarafa aktardığı iletişim biçimidir.

Dolaylı Sözlü İletişimSözcüklerin her zaman sözlük anlamında kullanılmadığı, 'belki', 'bakalım', 'inşallah' gibi ifadelerle açık çatışmalardan kaçınmayı amaçlayan iletişim biçimidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Edward T. Hall'un Özel Alan Sınırı

Antropolog Edward T. Hall'un mekân analizine göre, eşler ve aile bireyleri arasında kullanılan 'Özel Alan', kişiler arasındaki mesafenin 30-35 cm olduğu en yakın etkileşim bölgesidir.

Edward T. Hall'un Kişisel Alan Sınırı

Hall'un sınıflandırmasında, birbirini tanıyan ve samimi olan arkadaşların, akrabaların kullandığı 'Kişisel Alan', 40-80 cm arasındaki fiziksel mesafeyi kapsar.

Edward T. Hall'un Sosyal Alan Sınırı

Resmî ilişkilerin, iş görüşmelerinin ve kurumsal etkileşimlerin gerçekleştiği 'Sosyal Alan', verici ile alıcı arasındaki mesafenin 80 cm ile 2 metre arasında olduğu bölgedir.

Edward T. Hall'un Kamusal Alan Sınırı

Kaynak ile hedefin birbirini tanımadığı ya da öğretmen-öğrenci gibi sınıfta konumlandığı 'Kamusal Alan', kişiler arasındaki mesafenin 2 metre ve daha fazla olduğu durumları tanımlar.

Bulgaristan'da Baş Sallamanın Anlamı

Türk kültüründe başın sağa sola sallanması 'hayır' anlamına gelirken, Bulgaristan'da başı hem yanlara hem de öne sallamak 'evet' (onaylama) anlamına gelerek kültürel farklılığı somutlaştırır.

V İşaretinin İrlanda ve Avusturya'daki Riski

Pek çok ülkede zafer ve barış anlamına gelen 'V' işareti yapılırken elin arkası dışarıya bakıyorsa, İrlanda ve Avusturya gibi ülkelerde bu hareket ağır bir 'hakaret' anlamı taşır.

Nasreddin Hoca'nın Ye Kürküm Ye Fıkrası

Türk mizah kültüründeki bu ünlü fıkra, sözsüz iletişimde fiziksel görünüşün, kıyafetlerin ve dış aksesuarların insanlar üzerindeki ilk izlenim ve mesaj etkisini gösteren en somut tarihsel örnektir.

Sınavda Dikkat Et

Sözsüz iletişimin etki oranının %60 olduğunu unutmayın; sınavlarda bu yüksek oran ve diğer iletişim türlerinin oranları (%30 sözlü, %10 yazılı) soru olarak gelebilir.
Kültürel gecikme kavramını çalışırken maddi kültürün hızlı, manevi kültürün ise yavaş değiştiğini aklınızda tutun; bu ikisi arasındaki uyumsuzluk sınavların gözde konusudur.
Edward T. Hall'un mesafe sınırlarını (Özel, Kişisel, Sosyal, Kamusal) santimetre/metre ölçüleriyle eşleştirerek ezberleyin; alan tanımları doğrudan sorulmaktadır.
Bireyci kültürlerin 'doğrudan sözlü iletişimi', ortaklaşa davranışçı kültürlerin ise 'dolaylı sözlü iletişimi' tercih ettiğini unutmayın; Türk kültürü dolaylı iletişime örnektir.
Kişisel sözlü iletişimde 'ben' kimliğinin, bağlamsal sözlü iletişimde ise 'toplumsal rol' kimliğinin vurgulandığını bilmek, paragraf sorularını çözmenizi kolaylaştırır.
Beden dilinin ağlama, gülme gibi biyolojik ögelerinin evrensel; el hareketleri ve baş sallama gibi ögelerinin ise kültürel olduğunu ayırt edin.