← Ünite 2
Sponsorluk

Ünite 2: Sponsorluğun Tarihsel Gelişimi

Gaius Clinius Maecenas
MÖ 1. yüzyılda Roma'da İmparator Augustus döneminde yaşayan bu devlet adamı, Horatius'a küçük bir çiftlik evi ve Vergil'e Napoli yakınlarında bir ev vererek onları himaye etmiş ve mesenlik kavramının isim babası olmuştur.
Medici Ailesi
Ortaçağ Floransa'sında yaşayan bu banker aile, kilisenin tefecilik yasağı baskısını hafifletmek için Donatello, Leonardo da Vinci ve Michelangelo gibi sanatçıları desteklemiş ve muazzam kiliseler yaptırmıştır.
1861 İngiliz Kriket Seyahati
İngiltere'de faaliyet gösteren Spiers ve Pond adlı gıda şirketi, İngiliz kriket millî takımının Avustralya'ya yaptığı ilk sportif seyahatin sponsoru olarak tarihteki ilk spor sponsorluğunu gerçekleştirmiştir.
1887 Velocipede ve Michelin
Fransız Velocipede dergisi araba yarışlarının basın sponsorluğunu üstlenirken, lastik üreticisi Michelin firması da motor yarışlarının tedarik sponsorluğunu yaparak erken dönem özel sponsorluk örneklerini sunmuşlardır.

Anahtar Kavramlar

MesenlikSoylu ve varlıklı ailelerin veya kişilerin, sanatçı ve bilim insanlarını maddi kaygı gütmeden eser üretebilmeleri için himaye etmesi ve desteklemesidir. Terim adını Roma İmparatorluğu döneminde yaşayan Gaius Clinius Maecenas'dan almıştır.
Bağışçılık (Corporate Giving)Dini, vicdani veya duygusal güdülerle, herhangi bir karşılık veya ticari çıkar beklemeksizin bir kişi veya kuruma ayni ya da nakdi yardımda bulunulmasıdır. Genellikle sosyal alanda yürütülen ve aleni olarak duyurulmayan faaliyetleri kapsar.
SponsorlukDestekleyen kurum ile desteklenen taraf arasında karşılıklı fayda esasına dayanan, ticari çıkarları gözeten ve medya aracılığıyla aleni olarak duyurulan stratejik bir pazarlama iletişimi aracıdır.
Hayırseverlik (Philanthropy)Kelime anlamı 'insan sevgisi' olan, bireylerin veya grupların ortak faydayı geliştirmek ve toplumun yaşam koşullarını iyileştirmek amacıyla yaptıkları gönüllü bağış ve yardımların tümüdür.
EkecheiriaAntik Yunan'da düzenlenen olimpiyat oyunlarında maddi destek sağlayan zengin ailelere atfedilen ve kelime anlamı 'Olimpiyat Hükümdarı' olan kavramdır.
MunerariusAntik Roma'daki gladyatör oyunlarından önce halka açık büyük ziyafetler vererek toplumda itibar ve saygınlık kazanmaya çalışan zengin kişilere (sponsorlara) verilen isimdir.
Ehl-i HirefOsmanlı sarayında padişahın himayesi altında çalışan, ressam, nakkaş, müzehhib ve mimar gibi yetenekli sanatçı ve zanaatkarlardan oluşan teşkilattır.
UlufeOsmanlı İmparatorluğu'nda saray tarafından himaye edilen sanatçılara, bilim insanlarına ve sporculara düzenli olarak ödenen maaş veya maddi destektir.
Pehlivan TekkeleriOsmanlı Dönemi'nde güreş sporunu ve sporcularını korumak, eğitmek ve beslemek amacıyla Ahi örgütleri veya güreş vakıfları tarafından desteklenen kurumlardır.
VakıfBireysel sorumluluk, yardımlaşma ve dayanışma duygularıyla, toplumsal ihtiyaçları karşılamak üzere dini, hayri, sosyal ve ekonomik amaçlarla kurulan kamu yararına çalışan müesseselerdir.
Tedarik SponsorluğuBir kurumun, sponsor olduğu etkinliğin ihtiyaç duyduğu ürün, malzeme veya teknik ekipmanı ayni olarak sağlamasıyla gerçekleşen sponsorluk türüdür.
Basın SponsorluğuYazılı, görsel veya dijital medya organlarının bir etkinliğin tanıtımını, duyurusunu ve haberleştirilmesini üstlenerek destek vermesidir.
Sosyal Amaçlı SponsorlukKurumların toplumsal sorunlara (sağlık, eğitim, çevre vb.) dikkat çekmek ve kurumsal imajlarını güçlendirmek amacıyla gerçekleştirdikleri sponsorluk uygulamalarıdır.
Pazarlama İletişimi KarmasıBir işletmenin pazarlama hedeflerine ulaşmak için kullandığı reklam, halkla ilişkiler, kişisel satış, doğrudan pazarlama ve sponsorluk gibi araçların bütünleşik yapısıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

1984 Los Angeles Olimpiyatları

Hükümet desteği olmadan, tamamen özel sektörden sağlanan 400 milyon doları aşkın sponsorluk bütçesiyle düzenlenen bu oyunlar, modern sponsorluk tarihi için ticari bir dönüm noktası olmuştur.

1983 American Express Kampanyası

American Express, Özgürlük Heykeli'nin 100. yıl restorasyonu için kart kullanım başına 1 Penny bağışlayarak sosyal amaçlı sponsorluğun en başarılı ve satış artırıcı ilk örneklerinden birine imza atmıştır.

Sultan II. Bayezid'in Himayesi

Amasya'daki şehzadeliği döneminde komşu ülkelerdeki ünlü güreşçileri himaye edip yüksek maaş bağlayan II. Bayezid, 1481'de padişah olarak İstanbul'a gelirken bu sporcuları da beraberinde getirmiştir.

1931 Okyanus Uçuşu Sponsorluğu

Atatürk'ün talimatıyla kısıtlı devlet bütçesinden finanse edilen iki Amerikalı pilotun 49 saat 5 dakikalık kesintisiz uçuşu, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin dünya basınında günlerce olumlu tanıtılmasını sağlamıştır.

IEG 2013-2014 Verileri

IEG Sponsorship Report verilerine göre, küresel sponsorluk harcamaları 2013 yılında %4,4 büyüyerek 51,1 milyar dolara ulaşmış, 2014 yılında ise bu rakamın 53,3 milyar dolara çıkacağı öngörülmüştür.

Tütün Sektörü Sponsorluk Harcamaları

Reklam yasakları nedeniyle sponsorluğa yönelen sigara üreticilerinden Philip Morris 1993 yılında 110-115 milyon dolar, RJ Reynolds ise 1995 yılında 40 milyon dolar sponsorluk harcaması yapmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sponsorluk, mesenlik ve bağışçılık kavramlarının farklarına çok dikkat edin; sınavda 'karşılıklı fayda' ve 'aleni tanıtım' kelimeleri doğrudan sponsorluğu işaret eder.
  • Mesenlik kavramının isim babası olan Gaius Clinius Maecenas'ın Roma İmparatoru Augustus döneminde yaşadığını ve şairleri 'resmi basın' gibi kullandığını unutmayın.
  • Medici ailesinin banker olduğunu ve sanata yönelmesinin arkasında kilisenin 'tefecilik yasağı' baskısı olduğunu mutlaka aklınızda tutun.
  • Modern sponsorluğun dönüm noktası olan '1984 Los Angeles Olimpiyatları' sınavda sıklıkla sorulur; gerekçesi tamamen özel sponsorluk bütçesiyle yapılmasıdır.
  • Türkiye'deki ilk devlet destekli uluslararası sponsorluk örneğinin '1931 yılındaki okyanusu geçme uçuşu' olduğunu ve Atatürk'ün talimatıyla yapıldığını unutmayın.
  • Sponsorluğun sektörel gelişimini tetikleyen nedenler arasında 'alkol ve tütün reklam yasakları' ile 'geleneksel medyadaki reklam yoğunluğunun yarattığı verimsizlik' en kritik maddelerdir.