Ünite 7: Elektrik İç Tesislerinde Güvenlik ve Patlayıcı Ortamlar — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre anahtarların anma değerlerinin üzerinde kullanılmasının yaratacağı riskleri ve ark oluşumunu engellemek için alınması gereken teknik önlemi araştırıp açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Anahtarların limitleri üzerinde kullanılması aşırı ısınmaya, plastik aksamın erimesine ve elektrik çarpmalarına yol açar. Ark oluşumunu engellemek için toprağa göre gerilim altındaki tüm konumların eş zamanlı (aynı anda) açılıp kapanması gerekir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Aydınlatma tesislerinde kullanılan sorti ve linye kablo kalınlıkları ile priz tesislerinde kullanılan iletken kesitlerini karşılaştırarak, yüksek güç çeken cihazlarda neden çoklu priz kullanılmaması gerektiğini gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Aydınlatma sortileri en az 1,5 mm², linyeleri ve priz hatları ise en az 2,5 mm² kesitinde olmalıdır. Çamaşır makinesi gibi yüksek güç çeken cihazlarda çoklu priz kullanılması, hattın taşıyabileceğinden fazla yüklenmesine ve aşırı ısınarak yangın riski oluşturmasına neden olur.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir işletmede kullanılacak kaçak akım koruma rölesi seçilirken yangından korunma ve hayat koruma (insan sağlığı) amaçlı belirlenen eşik değerleri (mA) arasındaki farkı ve kullanım amaçlarını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yangından korunma amacıyla 300 mA ve üstü sınır değerine sahip kaçak akım röleleri tercih edilirken, insan hayatını doğrudan korumak için daha hassas olan 30 mA değerindeki röleler kullanılır. İşletmelerde güvenliği tam sağlamak için her iki röle kademeli olarak tesis edilmelidir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Koruma topraklaması, işletme topraklaması ve fonksiyon topraklaması kavramlarını uygulama amaçları ve korudukları unsurlar (insan, cihaz, sistem) açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Koruma topraklaması insanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korur; işletme topraklaması trafo ve jeneratör gibi cihazların aktif kısımlarını sıfırlayarak sistem dengesini sağlar; fonksiyon topraklaması ise yıldırımdan korunma (parafudr) gibi özel bir işlevin yerine getirilmesini güvenceye alır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Patlayıcı ortamlarda yanma üçgenini oluşturan unsurları dikkate alarak, elektrik tesisatındaki hangi durumların (ark, kıvılcım vb.) bu ortamlarda patlamayı tetikleyebileceğini örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yanma için oksijen, patlayıcı madde ve enerji (kıvılcım) bir arada olmalıdır. Elektrik tesisatında şalterlerin açılıp kapanmasıyla oluşan arklar, hasarlı kablolardaki kısa devreler ve elektrostatik deşarjlar bu patlamayı tetikleyen enerji kaynağını oluşturur.
