EshabüddevleOrta Çağ İslam dünyasında otorite sahipleri ve devleti idare eden yetkililer için kullanılan terimdir. Arapça 'devl' (elden ele geçen) kelimesinden türetilmiştir.
Üç Unsur TeorisiGeorge Jellinek tarafından 1900 yılında 'Genel Devlet Teorisi' eserinde ortaya atılan teoridir. Bir yapının devlet sayılabilmesi için insan (millet), toprak (ülke) ve egemenlik unsurlarının bir arada bulunması gerektiğini savunur.
Self-DeterminasyonHalkların kendi kaderlerini özgürce tayin etmesi ve kendi geleceklerini belirleme hakkıdır. BM Antlaşması ve 1966 İkiz Paktlar ile uluslararası hukuka girmiş, özellikle sömürge altındaki halkların bağımsız devlet kurmalarına olanak tanımıştır.
Devletin Devamlılığı İlkesiDevletin kendini oluşturan insanlardan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olması nedeniyle yöneticilerin, hükümetlerin veya nesillerin değişmesiyle devletin sona ermemesini ifade eder. Bu ilke uyarınca uluslararası antlaşmalar ve devletin borç-alacakları iktidar değişimlerinden etkilenmez.
İlahi Hukuk TeorisiSiyasal iktidarın ve devletin kaynağını doğrudan Tanrı'ya veya yaratılışa dayandıran teoridir. St. Paul ve St. Augustinus gibi Hristiyan düşünürlerce işlenmiş, yöneticilere Tanrı adına mutlak itaat edilmesini savunmuştur.
Gens ve TribüAile Teorisi'nde devletin oluşum evrelerini ifade eden sosyolojik kavramlardır. Çekirdek ailelerin birleşmesiyle sülaleler (gens), sülalelerin birleşmesiyle boy veya aşiretler (tribü) meydana gelir.
Biyolojik TeoriDevleti tıpkı canlı bir organizma gibi kendiliğinden doğan, büyüyen, organları olan ve nihayetinde ölen büyük bir biyolojik varlık kabul eden görüştür. Platon, Spencer ve Hegel başlıca temsilcileridir.
Ekonomik (Marksist) Devlet TeorisiKarl Marx ve Friedrich Engels tarafından geliştirilen, devletin ekonomik üretim ilişkileri (alt yapı) sonucunda egemen sınıfın diğer sınıfları sömürmesini sağlayan bir üst yapı baskı aracı olduğunu savunan teoridir.
Sosyal Sözleşme TeorisiDevletin kaynağını Tanrı veya doğaya değil, insanların kendi iradeleriyle doğal yaşam (tabiat) halinden çıkmak üzere aralarında akdettikleri toplumsal uzlaşıya dayandıran teoridir.
Jandarma (Minimal) DevletLiberal devlet anlayışının diğer adıdır. Devletin rolünü sadece dış savunma, iç güvenlik ve adalet hizmetleriyle sınırlandıran, ekonomik ve sosyal alana müdahale etmeyen devlet modelidir.
Sosyal Devlet1929 krizi sonrası ortaya çıkan, toplumsal adaleti ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla ekonomik ve sosyal hayata aktif olarak müdahale eden 'koruyucu' devlet anlayışıdır.
Objektif Millet AnlayışıMilletin oluşumunda ırk, din ve dil gibi somut ve nesnel unsurları esas alan anlayıştır. Temellerini Gobineau atmış, en aşırı uygulaması Nazi Almanya'sında görülmüştür.
Sübjektif Millet AnlayışıErnest Renan tarafından ileri sürülen, milleti ırk veya din gibi somut verilere değil; birlikte yaşama arzusu, kederde ve sevinçte ortaklık, mazi ve ülkü birliği gibi manevi unsurlara dayandıran anlayıştır.
Haymatlos (Vatansız)Hiçbir devletin hukuk düzeniyle vatandaşlık bağı bulunmayan, hiçbir ülkenin vatandaşı sayılamayan kişileri tanımlayan uluslararası hukuk terimidir.
Bölgeli DevletÜniter devlet ile federal devlet arasında yer alan, tek anayasası ve ortak yargı organı bulunmasına karşın anayasada belirtilen konularda yasama yetkisine sahip özerk alt topluluklardan oluşan devlet şeklidir (Örn: İspanya, İtalya).
