← Ünite 11
İş Güvenliği Mevzuatı

Ünite 11: İSG Mevzuatında Eğitimler

15 Mayıs 2013 Tarihli Yönetmelik
Çalışanların İSG eğitimlerinin usul ve esaslarını belirleyen temel yönetmelik, 15.05.2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik, tüm sektörlerdeki eğitim sürelerini ve işveren yükümlülüklerini düzenler.
İşe Başlama Eğitimi Süresi
İşe yeni başlayan her çalışana, temel İSG eğitimleri tamamlanana kadar geçecek sürede en az 2 saatlik uygulamalı işe başlama eğitimi verilmesi zorunludur. Bu süre, daha sonra verilecek temel eğitim sürelerinden düşülemez.
Tehlike Sınıflarına Göre Eğitim Süreleri
Temel İSG eğitimlerinin asgari süreleri tehlike sınıfına göre belirlenmiştir: Az tehlikeli işyerlerinde en az 8 saat, tehlikeli işyerlerinde en az 12 saat, çok tehlikeli işyerlerinde ise en az 16 saat eğitim verilmesi yasayla hükme bağlanmıştır.
Eğitimlerin Yenilenme Periyotları
Çalışanların temel eğitimleri; çok tehlikeli sınıfta yılda en az bir kez, tehlikeli sınıfta 2 yılda en az bir kez, az tehlikeli sınıfta ise 3 yılda en az bir kez yenilenmek zorundadır.

Anahtar Kavramlar

Temel İSG EğitimiÇalışanların işyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışabilmeleri için yasal olarak almaları gereken, genel, sağlık ve teknik konuları kapsayan eğitimdir. Örneğin, çok tehlikeli sınıftaki bir şantiyede çalışan işçinin yılda en az 16 saat bu eğitimi alması zorunludur.
İşe Başlama EğitimiÇalışanın işe fiilen başlamadan önce, işyerindeki riskler ve korunma yolları hakkında bilgilendirilmesi amacıyla en az 2 saat olarak uygulamalı verilen eğitimdir. Bu eğitim, temel eğitim programı gerçekleştirilene kadar çalışanı korumayı amaçlar.
Uzaktan Eğitim Yönetim Sistemi (UEYS)İSG eğitimlerinin internet üzerinden etkileşimli, izlenebilir ve raporlanabilir şekilde yürütülmesini sağlayan, uluslararası normlara uygun dijital platformdur. Eğitim süresince kullanıcıların giriş-çıkış saatleri ve sistemde kalma süreleri bu sistemle kaydedilir.
Çalışan Temsilcisi Eğitimiİşyerindeki çalışanlar arasından seçilen veya atanan temsilcilerin, İSG konularında özel olarak bilgilendirilmesi ve eğitilmesidir. Kurul kurulan işyerlerinde bu eğitimler kurul üyeleriyle birlikte ortaklaşa düzenlenir.
İSG Kurulu EğitimiElli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulan kurulun asıl ve yedek üyelerine mevzuat, iş kazaları ve risk değerlendirmesi gibi konularda verilen zorunlu eğitimdir.
Destek ElemanıAsli görevinin yanında acil durum planlarında söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım gibi konularda özel olarak görevlendirilmiş, uygun donanıma sahip eğitimli çalışandır.
Mesleki Eğitim BelgesiTehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacak kişilerin, yapacakları işe dair mesleki yeterliliğe sahip olduklarını gösteren diploma, sertifika veya ustalık belgesi gibi resmi evraklardır.
MYK Mesleki Yeterlilik BelgesiMesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş sınav ve belgelendirme kuruluşlarınca yapılan teorik ve uygulamalı sınavlarda başarılı olan çalışanlara verilen ulusal yeterlilik belgesidir.
İSG Profesyoneliİş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesinde görev alan ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin ortak adıdır.
İGU Eğitim Programıİş güvenliği uzmanı adaylarının almak zorunda olduğu, 180 saati teorik ve 40 saati uygulamalı olmak üzere toplamda en az 220 saat süren eğitim sürecidir.
DSP Eğitim ProgramıDiğer sağlık personeli adaylarının almak zorunda olduğu, uzaktan ve yüz yüze yöntemlerle yürütülen ve süresi en az 90 saat olan eğitim programıdır.
İH ve İGU Eğitici BelgesiPedagojik formasyona sahip, belirli çalışma yılı şartlarını karşılayan uzmanlara, hekimlere veya akademisyenlere eğitim kurumlarında ders verebilmeleri için Bakanlıkça düzenlenen belgedir.
Sorumlu MüdürİSG eğitim kurumlarında eğitim ve idari işlerin mevzuata uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olan ve en az 10 metrekarelik müstakil bir ofise sahip olması gereken yöneticidir.
İSG-KATİPİş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile eğitim süreçlerinin, sözleşmelerin ve bildirimlerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na elektronik ortamda iletildiği ve takip edildiği merkezi kayıt sistemidir.
Hava Hacmi StandardıEğitim kurumlarındaki dersliklerde kursiyer başına düşmesi gereken temiz hava miktarını belirleyen ve en az 10 metreküp olması zorunlu olan hacimsel ölçüttür.
Yenileme EğitimiHerhangi bir nedenle 6 aydan uzun süre işinden uzak kalan çalışanların, tekrar işe başlamadan önce bilgilerini tazelemek amacıyla almak zorunda oldukları İSG eğitimidir.

Diğer Önemli Bilgiler

6 Ay İşten Uzak Kalma Durumu

Herhangi bir askeri görev, hastalık veya ücretsiz izin gibi nedenle 6 aydan uzun süre işyerinden uzak kalan çalışanlara, tekrar işbaşı yapmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilmesi zorunludur.

181 Meslekte MYK Belgesi Zorunluluğu

Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yayımlanan tebliğlerle, tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamında yer alan toplam 181 meslek dalında çalışanlar için MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi alma zorunluluğu getirilmiştir.

İSG Profesyonelleri İçin 220 Saat Kuralı

İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerinin sertifika alabilmeleri için tamamlamaları gereken eğitim programı en az 180 saat teorik ve 40 saat pratik olmak üzere toplam 220 saatten oluşur.

DSP Eğitim Süresi ve Sınav Barajı

Diğer sağlık personeli (DSP) adaylarının eğitim programı en az 90 saat sürmektedir. Eğitim sonunda yapılan merkezi sınavda başarılı sayılabilmek için 100 üzerinden en az 60 puan alınması şarttır.

Eğitici Belgesi İçin 5 Yıl Şartı

A sınıfı iş güvenliği uzmanlarının eğitim kurumlarında eğitici olabilmeleri için geçerli A sınıfı belgeleriyle birlikte en az 5 yıl boyunca fiilen bu görevi yaptıklarını belgelendirmeleri gerekmektedir.

Dersliklerde 25 Kursiyer Sınırı

İSG eğitim kurumlarında bulunan dersliklerin kapasitesi sınırlandırılmıştır. Yönetmeliğe göre bir derslikte aynı anda en fazla 25 kursiyer eğitim görebilir.

Derslik Tavan Yüksekliği ve Hacim

Eğitim kurumlarındaki dersliklerin tavan yüksekliği en az 2,40 metre olmak zorundadır. Ayrıca kursiyer başına düşen temiz hava hacminin en az 10 metreküp olması yasal bir zorunluluktur.

Teorik Eğitimde 6 Saat Devamsızlık Hakkı

İSG profesyoneli adaylarının teorik eğitim süresince mazeretli veya mazeretsiz olarak en fazla 6 ders saati devamsızlık yapma hakkı vardır. Uygulamalı eğitimin ise tamamına katılım zorunludur.

Sınavda Dikkat Et

  • İşe başlama eğitimi (en az 2 saat) ile temel İSG eğitim sürelerini (8, 12, 16 saat) birbirine karıştırmayın; işe başlama eğitimi temel eğitim süresinden düşülemez.
  • Tehlike sınıflarına göre eğitim sürelerini (Az Tehlikeli: 8 saat, Tehlikeli: 12 saat, Çok Tehlikeli: 16 saat) ve yenilenme periyotlarını (3, 2, 1 yıl) eşleştirerek ezberleyin, sınavda kesinlikle soru gelir.
  • İSG profesyonellerinin sınav baraj puanlarındaki farka dikkat edin: Uzmanlar ve Hekimler için baraj 70 puan iken, Diğer Sağlık Personeli (DSP) için baraj 60 puandır.
  • Teorik eğitimde en fazla 6 saat devamsızlık hakkı bulunurken, uygulamalı eğitimin tamamına (40 saat) kesintisiz katılımın zorunlu olduğunu unutmayın.
  • Eğitim kurumlarının fiziki şartlarındaki sayısal verilere (kursiyer sınırı 25, tavan yüksekliği en az 2.40 m, pencere alanı en az %10) özellikle dikkat edin, çeldirici sorularda sıkça kullanılır.