← Ünite 11
Arama ve Kurtarma Bilgisi

Ünite 11: Arama ve Kurtarmada Yaralı Taşıma Teknikleri

Çığ Bölgesinde İkincil Tehlike Analizi
Çığ düşmesi sonucu meydana gelen yaralanmalarda, kurtarıcıların yaralılara ulaşmadan önce alanda ikinci bir çığ düşme riskini değerlendirmesi gerekir. Olay yerinin güvenliği tam olarak sağlanmadan yaralılara müdahale edilmemelidir.
Rentek Manevrasında Koltuk ve Pedal Kontrolü
Rentek manevrası ile araç içinden yaralı çıkarılmadan önce, yaralının bacaklarının ve ayaklarının koltuk veya pedallar arasında sıkışmadığından, serbest kaldığından kesinlikle emin olunmalıdır.
KED Kullanımında Kayış Bağlama Sıralaması
KED yeleği uygulanırken omurga stabilitesini korumak için kayışlar sırasıyla önce orta göğüs, ardından alt göğüs, kalça, baş stabilizasyon kayışları ve en son olarak üst göğüs kayışı şeklinde bağlanmalıdır.
Gebelerde Sol Lateral Pozisyonun Önemi
Belirgin gebeliği olan kadınlar sırtüstü taşınırken uterusun aort ve vena kava üzerindeki baskısını azaltmak için sağ kalça yükseltilmeli veya sol lateral pozisyon tercih edilmelidir. Bu sayede ani tansiyon düşüşleri ve plasenta dekolmanı önlenir.

Anahtar Kavramlar

Maternal MetotKucakta taşıma yöntemi olarak da bilinen, kurtarıcının yaralıyı bir annenin çocuğunu taşıması gibi göğsüne yaslayarak, kolları boynuna dolanmış şekilde taşıdığı yöntemdir. Genellikle bilinci açık, yürüyemeyen ancak omurga kırığı şüphesi olmayan hafif yaralılar ve çocuklar için uygundur.
Tezkereci Yöntemiİki kurtarıcı ile uygulanan, bir kurtarıcının yaralının arkasından koltuk altlarından tuttuğu, diğer kurtarıcının ise yaralının bacaklarını kavrayarak aynı yönde birlikte taşıdığı araçsız yöntemdir. Dar alanlarda hızlı tahliye sağlasa da omurga yaralanmalarında kesinlikle kullanılmaz.
Rentek ManevrasıAraç içindeki yaralının omurga eksenini bozmadan, baş-boyun-gövde hizasını koruyarak tek bir kurtarıcı tarafından hızlıca dışarı çıkarılmasını sağlayan acil tahliye yöntemidir. Sadece yangın, patlama veya solunum durması gibi hayati tehlike arz eden durumlarda uygulanır.
KED (Kendrick Extrication Device)Araç içindeki yaralıların baş, boyun ve gövdesini sabitleyerek omurga yaralanması riskini en aza indiren özel kurtarma yeleğidir. Ciddi solunum problemi olmayan ve durumu stabil olan travma hastalarında araçtan çıkarma esnasında kullanılır.
Kaşık Sedye (Pick-up)İki yana ayrılabilen menteşeli yapısı sayesinde yaralıyı yerinden kaldırmadan altından birleştirilerek kavranmasını sağlayan sedyedir. Sadece yaralının başka bir sedyeye transferi amacıyla kullanılır, uzun süreli taşıma için uygun değildir.
Vakum Matİçindeki hava boşaltıldığında sertleşerek yaralının vücut şeklini alan ve tüm vücudu tek bir pozisyonda tamamen hareketsiz hale getiren sedye türüdür. Travma hastalarının ikincil yaralanmalardan korunmasında en etkili ve konforlu aletli taşıma aracıdır.
Tıbbi Lift SandalyesiDar koridorlarda veya merdivenlerde, özellikle nefes darlığı çeken hastaları oturur pozisyonda taşımak amacıyla tasarlanmış, arkasında tekerlekleri bulunan tahliye sandalyesidir.
Yumuşak Taşıma SedyesiDayanıklı polyester veya PVC malzemeden üretilen, köşelerinde tutma kulpları bulunan ve engebeli zeminlerde veya dar alanlarda katlanabilme özelliğiyle pratik taşıma sağlayan esnek sedyedir.
İtfaiyeci YöntemiKurtarıcının yaralıyı omuzlarına alarak tek elle taşıdığı, diğer elini ise çevre engellerinden korunmak veya destek almak için serbest bıraktığı hızlı ve yüksek enerjili taşıma tekniğidir.
Altın Beşik Yöntemiİki kurtarıcının ellerini ve bileklerini farklı şekillerde (iki, üç veya dört elle) kilitleyerek oluşturdukları oturma yüzeyi üzerinde yaralıyı taşıdıkları araçsız yöntemdir.
Sırt Tahtası (Ortopedik Board)Travma şüphesi olan hastaların omurga stabilizasyonunu sağlamak amacıyla kullanılan, en az üç sabitleme kayışı, boyunluk ve baş sabitleme pedleri ile birlikte uygulanan sert plastik veya ahşap sedyedir.
İkincil YaralanmaOlay yerindeki tehlikeler veya yanlış taşıma teknikleri nedeniyle, yaralının mevcut birincil travmalarına ek olarak omurilik hasarı, kırıkların kötüleşmesi veya yeni yaralanmaların meydana gelmesi durumudur.
Nihai İmmobilizasyonYaralının sırt tahtasına en az üç kayışla bağlanması, boyunluk (servikal yakalık) takılması ve başının her iki yanına lateral sabitleme pedleri yerleştirilmesiyle sağlanan tam hareketsizlik durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Nefes Darlığında Oturur Pozisyon Avantajı

Nefes darlığı çeken hastaların tahliyesinde oturur veya yarı oturur pozisyon kullanılmalıdır. Bu pozisyon, hastanın ek solunum kaslarını daha etkin kullanmasını sağlayarak solunum yetmezliği riskini azaltır.

Sırt Tahtasında Üç Kayış Kuralı

Omurga yaralanması şüphesi olan bir hastanın sırt tahtası (board) üzerinde güvenli taşınabilmesi için gövde, pelvis ve bacak bölgelerini sabitleyen en az üç adet emniyet kayışının bulunması zorunludur.

Beş Kişi ile En Güvenli Sedye Transferi

Yaralıyı sedyeye alırken en az travmatik yöntem beş kişiyle uygulanır. Bir kişi baş ve boyun bölgesini korurken, diğer dört kişi göğüs, pelvis, uyluk ve alt uyluk bölgelerini destekleyerek komutla eş zamanlı kaldırma gerçekleştirir.

Sürükleme Yönteminde Zemin Sınırı

Sürükleme yöntemi sadece düz ve pürüzsüz zeminlerde uygulanmalıdır. Merdivenlerde, engebeli, taşlı veya bozuk zeminlerde yaralıya ek travma yaratacağı için sürükleme yöntemi kesinlikle yasaktır.

Sandalye ile Taşımada Üç Nokta Sabitlemesi

Bilinçsiz bir hastayı sandalye yöntemiyle taşırken sandalyeden kayıp düşmesini önlemek amacıyla omuz, pelvis ve üst uyluk olmak üzere üç farklı seviyeden sabitleme bağları kullanılmalıdır.

Tekerlekli Sedyede Baş Yönü Kuralı

Ambulans tekerlekli sedyeleri düz zeminlerde hareket ettirilirken, baş tarafındaki kurtarıcının sedyeyi iterek ilerlemesi ve sedyenin öncelikle ayak kontrolüyle yönlendirilmesi temel kuraldır.

Sınavda Dikkat Et

  • Omurga yaralanması şüphesi olan tüm vakalarda Tezkereci yöntemi (kollar ve bacaklardan tutarak taşıma) kesinlikle elenmelidir; çünkü bu yöntem omurga eksenini büker.
  • Rentek manevrasının sadece araç içinden acil tahliye (yangın, patlama riski vb.) durumlarında kullanıldığını, normal şartlarda KED kullanılması gerektiğini unutmayın.
  • Kaşık sedyenin (Pick-up) sadece hastayı bir yerden başka bir sedyeye transfer etmek amacıyla kullanıldığını, ambulans içinde uzun süreli taşımaya uygun olmadığını bilin.
  • Gebelikte sırtüstü yatışın venöz dönüşü azaltarak tansiyonu düşürdüğünü, bu yüzden gebelerin sol lateral pozisyonda taşınması gerektiğini sınavda mutlaka hatırlayın.
  • Nefes darlığı olan hastaların solunum kaslarını rahatlatmak için oturur veya yarı oturur pozisyonda taşınması gerektiğini unutmayın.
  • KED yeleğinde kayış bağlama sırasının 'orta göğüs' ile başladığını ve en son 'üst göğüs' ile bittiğini bilmek sıralama sorularında hayat kurtarır.
  • Sürükleme yönteminin engebeli, taşlı veya merdivenli zeminlerde yaralıya zarar vereceği için asla kullanılmayacağını aklınızda bulundurun.