Ünite 4: Binalarda Toz Yönetimi — Önemli Kavramlar

ISO 4225 standardına göre, kendi ağırlıkları ile çökebilen ya da bulundukları ortamda askıda kalabilen 75 mikrometre çapın altındaki küçük katı parçacıklardır.

Herhangi bir malzemenin paketlenmesi, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması veya depolanması sırasında havada toz oluşturma eğilimidir. Malzemenin fiziksel yapısına göre yüksek, orta veya düşük olarak sınıflandırılır.

Ağız ya da burun vasıtasıyla alınan havada askıdaki tüm parçacıkların kütlesidir. Tüm solunum sistemini etkiler ve miktar olarak %50'sinin aerodinamik çapı 80-100 μm altındadır.

Maruz kalınması durumunda alt solunum yollarını etkileyen ve akciğere kadar ulaşabilen tozlardır. Miktar olarak %50'sinin aerodinamik çapı 10 μm altındadır.

Maruz kalınması durumunda akciğerlerin en derin noktası olan alveollere kadar ulaşabilen ve miktar olarak %50'sinin aerodinamik çapı 4 μm'nin altında kalan en tehlikeli tozlardır.

Parçacık çapı 0,002 ile 100 μm arasında değişen, havada asılı halde bulunan kimyasal bileşimi katı veya sıvı olabilen taneciklerdir.

İnce, dayanıklı ipliklere ayrılabilen lif demetleri halinde doğada bulunan, ısıya, ateşe ve kimyasallara son derece dayanıklı olan kanserojen silikat mineralidir.

Kuvars, kum ve kaya gibi mineral cevherlerinden çıkan küçük silika parçacıklarının solunmasıyla oluşan, akciğerlerde kalıcı hasar bırakan kronik bir meslek hastalığıdır.

Özellikle elektrik kaynakçılarında ve demir kesme işi yapanlarda, saf demir oksit tozlarının solunması sonucu ortaya çıkan bir pnömokonyoz türüdür.

Pamuk, keten, kenevir ve sisal tozlarına aşırı maruz kalmaktan kaynaklanan, göğüste sıkışma ve nefes darlığı ile seyreden ve 'kahverengi akciğer' olarak da bilinen meslek hastalığıdır.

Akciğerlerde inorganik mineral tozlarının birikmesi ve buna karşı akciğer dokusunun geliştirdiği reaksiyon sonucu oluşan mesleki solunum hastalıklarının genel adıdır.

Asbest maruziyeti nedeniyle akciğer, göğüs, karın ve kalbin ince astarında (zarında) gelişen, oldukça nadir ve ölümcül bir kanser türüdür.

Asbest liflerinin solunması sonucu akciğer dokusunda ciddi yaralanma, sertleşme ve solunum kapasitesi kaybına yol açan, kanser olmayan kronik bir hastalıktır.

Toz ölçümünde kullanılan, bir filtre üzerinde biriken tozun ölçüm öncesi ve sonrası ağırlık farkının (tartım) hassas teraziyle belirlenmesine dayanan en güvenilir ölçüm yöntemidir.

Toz örnekleme filtresi üzerine düşen ışık demetinin yansıma veya absorbe edilme miktarını ölçerek toz yoğunluğunu belirleyen optik ölçüm yöntemidir.