Ünite 8: Genel Üretim Maliyetleri — Önemli Kavramlar

Direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik dışında kalan, üretimle ilgili ortak giderlerdir. Örneğin bir mobilya fabrikasındaki fabrika binası kirası GÜG'dir.

Üretim miktarı değişse dahi toplam tutarı değişmeyen giderlerdir. Fabrika binası amortismanı buna tipik bir örnektir.

Üretim hacmi ile doğru orantılı olarak artan veya azalan giderlerdir. Üretim arttıkça artan enerji tüketimi buna örnektir.

Belirli bir kapasiteye kadar sabit kalan ancak kapasite aşıldığında sıçrama yapan giderlerdir. Ustabaşı ücreti, belirli sayıda işçiye kadar sabitken yeni bir ustabaşı alımıyla artar.

Hem sabit hem değişken bileşen içeren giderlerdir. Makine bakım onarım giderleri, sabit bir bakım sözleşmesi ve değişken parça değişim maliyeti içerebilir.

Ürünün bünyesine giren ancak doğrudan izlenemeyen yardımcı maddelerdir. Mobilya üretiminde kullanılan tutkal ve çivi gibi.

Üretim sürecinde çalışan ancak mamul üzerinde doğrudan işçilik yapmayan personelin giderleridir. Forklift şoförü veya vinç operatörü buna örnektir.

Maliyetlerin oluştuğu ve sorumlulukların belirlendiği bölümlerdir. Kesim, montaj veya yemekhane birer gider yeridir.

Ana faaliyet konusu olan mamullerin doğrudan üretildiği yerlerdir. Bir kumaş fabrikasındaki dokuma bölümü buna örnektir.

Esas üretim yerlerine yan girdi sağlayan birimlerdir. Elektrik santrali veya kazan dairesi bu sınıfa girer.

Diğer birimlere destek hizmeti veren birimlerdir. Yemekhane, laboratuvar veya malzeme ambarı örnek verilebilir.

Giderlerin, oluştukları gider yerlerine dağıtılması işlemidir. Kira giderinin metrekareye göre bölümlere dağıtılması buna örnektir.

Yardımcı ve hizmet yerlerinde toplanan giderlerin esas üretim yerlerine aktarılmasıdır. Yemekhane giderinin çalışan sayısına göre montaj bölümüne yüklenmesi gibi.

Esas üretim yerlerinde toplanan tüm giderlerin mamullere yüklenmesidir. Toplam GÜG'nin makine saati baz alınarak A ürününe paylaştırılmasıdır.

Hizmet yerlerinin birbirine hizmet vermediği varsayılan en basit dağıtım yöntemidir. Sadece esas üretim yerlerine doğrudan pay verilir.

Hizmet yerleri arasındaki tek yönlü hizmet akışını dikkate alan yöntemdir. En çok hizmet veren birimden başlanarak dağıtım yapılır.

Bütçelenmiş giderlerin kullanıldığı yöntemdir. Fiili giderle fark oluşursa bu fark esas üretim yerlerine yansıtılır.

Hizmet yerlerinin birbirine karşılıklı hizmet verdiği varsayılan, denklemlerle çözülen en hassas yöntemdir.

Giderlerin dağıtımında kullanılan ölçüdür. Elektrik için kWh, yemekhane için çalışan sayısı gibi.

Giderlerin maliyet hesaplarına aktarılmasında kullanılan köprü hesaplardır. 731 GÜG Yansıtma Hesabı gibi.

Üretimle doğrudan ilgili olmayan ancak işletmenin genel faaliyetleri için gerekli yerlerdir. Genel yönetim veya pazarlama bölümleri gibi.

Dağıtılacak toplam giderin, dağıtım anahtarı toplamına bölünmesiyle bulunan katsayıdır.

Planlı dağıtımda, bütçelenen giderin fiili giderden fazla olması durumudur.

Planlı dağıtımda, bütçelenen giderin fiili giderden az olması durumudur.

Giderlerin kontrolü ve analizi için oluşturulan, yöneticisinin sorumlu olduğu birimlerdir.