Ünite 2: Hayvan Hastalıklarında Ekonomik Karar Verme Yöntemleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İşletmenizde yaygın görülen mastitis (yetiştirme hastalığı) ile şap (eradike edilebilir hastalık) vakalarını mücadele stratejileri ve ekonomik hedefler açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Şap gibi eradike edilebilir hastalıklarda hedef, sistemli aşılama ve karantina ile hastalığı tamamen yok etmektir. Mastitis gibi yetiştirme hastalıklarında ise tamamen yok etmek mümkün olmadığından, koruyucu hekimlikle hastalığı ekonomik zarar eşiğinin altında tutmak hedeflenir.
Alıştırma 1myders hazırladı
İşletmenizde karşılaştığınız şap hastalığı ile mastitis hastalığını mücadele stratejileri açısından karşılaştırarak, hangisinin 'eradike edilebilir' hangisinin 'yetiştirme hastalığı' olduğunu gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Şap hastalığı, sıkı karantina, sistemli aşılama ve biyogüvenlik önlemleriyle bölgeden tamamen temizlenebildiği için eradike edilebilir bir hastalıktır. Mastitis ise tamamen yok edilemeyen, ancak doğru sağım ve barınak yönetimiyle ekonomik zarar eşiğinin altında tutulması gereken tipik bir yetiştirme hastalığıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Türkiye'deki aile tipi hayvancılık işletmelerinde kayıt tutma alışkanlığının yetersiz olmasının nedenlerini araştırarak bu durumun işletme ekonomisi analizlerine etkisini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yetersizliğin nedenleri arasında geleneksel polikültür yapı, düşük eğitim düzeyi ve ekonomik örgütlenme eksikliği yer alır. Kayıt tutulmaması, hastalıkların yarattığı gerçek ekonomik kayıpların ve tedavi maliyetlerinin doğru analiz edilmesini engeller.
Alıştırma 2myders hazırladı
Türkiye'deki hayvancılık işletmelerinde düzenli kayıt tutulmasını zorlaştıran sosyo-ekonomik ve yapısal faktörleri araştırarak bu engelleri aşmak için ne gibi çözümler üretilebileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Türkiye'deki işletmelerin çoğunlukla aile tipi, geleneksel polikültür yapıda olması, üreticilerin eğitim düzeyinin düşüklüğü ve ekonomik örgütlenmenin yetersizliği kayıt tutmayı zorlaştırmaktadır. Bu durum, AB uyum sürecindeki Tarımsal Muhasebe Veri Ağı (FADN) gibi standartlara geçişi kolaylaştıracak üretici eğitimleri ve dijital takip yazılımlarının teşvik edilmesiyle aşılabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir süt sığırcılığı işletmesinde ortaya çıkan 'hastalıktan kaynaklanan kayıplar' ile 'hastalığın maliyeti' kavramları arasındaki farkı somut örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Hastalıktan kaynaklanan kayıp, mastitis nedeniyle azalan süt miktarı gibi doğrudan çıktı azalışıdır. Hastalığın maliyeti ise bu süt kaybına ek olarak veteriner hekim ücreti ve ilaç giderleri gibi tedavi için kullanılan ilave girdilerin toplamını ifade eder.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir süt sığırcılığı işletmesinde ortaya çıkan topallık vakası üzerinden 'hastalıktan kaynaklanan kayıp' ile 'hastalığın maliyeti' kavramları arasındaki farkı örneklendirerek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Hastalık nedeniyle süt verimindeki düşüş doğrudan 'hastalıktan kaynaklanan kayıp' olarak tanımlanır. Bu verim kaybına ek olarak veteriner hekim ücreti, tırnak bakımı ve ilaç harcamaları gibi tedavi giderlerinin toplamı ise bize 'hastalığın maliyeti'ni verir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Hastalıkla mücadelede 'teknik etkinlik' ile 'ekonomik etkinlik' kavramlarının neden her zaman aynı noktada buluşmadığını grafiksel mantık çerçevesinde açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Teknik etkinlik mücadele eğrisi üzerindeki herhangi bir noktada sağlanabilirken, ekonomik etkinlik toplam maliyetin minimum olduğu noktada gerçekleşir. Hastalığı tamamen sıfırlamak için sınırsız kaynak harcamak teknik bir başarı olsa da marjinal maliyet marjinal hasılayı aşacağından ekonomik olarak rasyonel değildir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Hastalıkla mücadelede 'teknik etkinlik' ile 'ekonomik etkinlik' kavramları arasındaki farkı, mücadele harcamaları ve marjinal fayda ilişkisi çerçevesinde değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Teknik etkinlik, mücadele eğrisi üzerinde kalarak hastalığı azaltmayı ifade ederken; ekonomik etkinlik, mücadele harcamaları ile hastalık kayıplarının toplamının en düşük olduğu noktada sağlanır. Sadece hastalığı tamamen yok etmek için sınırsız kaynak harcamak teknik bir başarı olabilir ancak marjinal maliyet marjinal hasılayı aşıyorsa ekonomik olarak rasyonel değildir.
Alıştırma 5myders hazırladı
İşletmenizde mevcut olan klasik bir tedavi yönteminden daha pahalı ama daha etkili yeni bir ilaca geçiş kararını Kısmi Bütçeleme Analizi adımlarını kullanarak nasıl değerlendireceğinizi kurgulayınız.
Yanıt / ipucu
Yeni ilacın getireceği ek maliyet ile eski yöntemle elde edilen geliri toplayıp; yeni ilacın sağlayacağı ek gelir (artan süt verimi) ve tasarruf edilecek maliyetlerin (kısalan tedavi süresi) toplamıyla karşılaştırırız. İkinci toplam büyükse yeni ilaca geçiş kârlıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
İşletmenizde mevcut olan klasik sağım yönteminden otomatik sağım sistemine geçişin ekonomik etkisini analiz etmek için Kısmi Bütçeleme yönteminin 4 temel bileşenini içeren bir çalışma taslağı hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Analiz için yeni sistemin getireceği amortisman ve bakım giderleri (yeni maliyetler), eski sistemde satılan süt geliri (eski gelir), tasarruf edilecek işçilik giderleri (tasarruf edilen maliyetler) ve yeni sistemle artacak süt kalitesi/miktarı geliri (yeni gelir) belirlenerek net kârlılık değişimi hesaplanmalıdır.
