Ünite 7: Parametrik Değişkenlik Ölçüleri — Önemli Kavramlar

Gözlem değerlerinin ortalama etrafındaki yayılımını belirten ölçülerdir. Örneğin, bir sınıftaki notların ortalamaya ne kadar yakın olduğunu gösterir.

Anakütledeki tüm birimler kullanılarak hesaplanan istatistiksel değerlerdir. Parametrik değişkenlik ölçüleri, bu verilerin tamamını işleme dahil eder.

Gözlem değerlerinin birbirine yakın olduğu, değişkenliğin az olduğu serilerdir. Bu serilerde ortalama, veriyi çok iyi temsil eder.

Gözlem değerlerinin birbirine uzak olduğu, değişkenliğin fazla olduğu serilerdir. Bu serilerde ortalama, veriyi temsil etmekte zayıf kalır.

Gözlem değerlerinin aritmetik ortalamadan farklarının mutlak değerlerinin ortalamasıdır. Farkların toplamı sıfır olduğu için mutlak değer kullanılır.

Gözlem değerlerinin ortalamadan farklarının karelerinin ortalamasıdır. Matematiksel işlemlere uygun olması için kareler toplamı kullanılır.

Varyansın kareköküdür ve verinin kendi birimiyle ifade edilir. İstatistikte değişkenliği ölçmek için en sık başvurulan yöntemdir.

Varyans hesaplanırken kullanılan, toplam gözlem sayısının bir eksiği (n-1) olan değerdir. Hesaplamalarda sapmayı düzeltmek için kullanılır.

Standart sapmanın aritmetik ortalamaya oranının yüzde ile ifadesidir. Ölçü biriminden bağımsız olduğu için farklı serileri karşılaştırmada kullanılır.

Frekans tablosu veya gruplandırma yapılmamış, gözlem değerlerinin ham haliyle listelendiği serilerdir.

Gözlem değerlerinin frekansları ile birlikte verildiği, ancak gruplara ayrılmadığı seri türüdür.

Gözlem değerlerinin belirli aralıklara (sınıflara) yerleştirilerek frekanslarının belirlendiği seri türüdür.

Gözlem değerleri toplamının gözlem sayısına bölünmesiyle elde edilen merkezî eğilim ölçüsüdür. Değişkenlik ölçülerinin temel referans noktasıdır.

Değişim katsayısında olduğu gibi, değişkenliğin birimden bağımsız olarak yüzde ile ifade edilmesidir.

Gözlem değerlerinin ortalamadan farklarının karelerinin toplamıdır. Varyansın hesaplanmasında ana bileşendir.